Origen of Alexandria, On First Principles 6

Tempus est his decursis repetere nos de incarnatione domini et salvatoris nostri, quomodo vel homo factus est vel inter homines conversatus est. Pro viribus igitur nostris perexiguis considerata ex operum suorum magis quam ex nostri sensus contemplatione divina natura, intuitisque nihilominus creaturis eius visibilibus, fide quoque invisibilibus contemplatis, quia non omnia vel oculis videre potest humana fragilitas vel ratione conplecti, pro eo quod omnium rationabilium infirmius et fragilius animal nos sumus homines (praestantiora enim sunt ea, quae vel in caelo vel super caelos habentur): superest ut harum omnium creaturarum et dei medium, id est -mediatoremquaeramus, quem Paulus apostolus “primogenitum omnis creaturaepronuntiat. Videntes quoque nos ea, quae de eius maiestate in seripturis sanctis referuntur, et intuentes quod “imago invisibilis deie et “primogenitus omnis creaturae” dicatur, et quod “in ipso creata sunt omnia visibilia et invisibilia, sive throni sive dominationes sive principatus sive potestates, omnia per ipsum et in ipso creata sunt, et ipse est ante omnes, et omnia illi constant”, qui est “caput omnium”, solus habens “capute deum patrem, sicut seriptum est: “Caput autem Christi deus”; pervidentes etiam quod scriptum est quoniam “nemo novit patrem nisi filius, neque filium quis novit nisi pater” (quis enim potest nosse quae sib “sapientia- nisl qui genuit eam? aut quis ad liquidum quae sit ‘veritas’ novit nisi veritatis pater? quis certe universam -“verbi” sul naturam atque ipsius “dei- quae ex deo est investigare potuit nisi solus deus, -apud quem erat verbum-?): pro certo habere debemus quod hoc verbum (sive ratio dicenda est) hane sapientiam, hane veritatem nullus alius “nisi solus pater novit, de quo seriptum est: “Ne ipsum quidem mundum capere arbitror libros qui scriberentur”, de gloria scilicet et maiestate filu dei. Inpossibile namque est litteris committere ea, quae ad salvatoris gloriam pertinent. His igitur tantis ac talibus de natura filü dei consideratis, cum summa ammiratione obstupescimus quod eminens omnium ista natura ‘exinaniens’ se de statu maiestatis suae homo factus sit et inter homines conversatus sit, sicut gratia labiis eius infusa- testatur, et sicut ei testimonium reddit pater caelestis, et ut signis quoque et prodigus variisque ab eo gestis virtutibus confirmatur. Qui etiam ante praesentiam suam hane, quam ostendit in corpore, praecursores et nuntios adventus sui misit prophetas; post ascensionem vero suam in caelos sanctos apostolos divinitatis suae virtute repletos homines vel ex publicanis vel ex piseatoribus imperitos et indoctos ceircumire fecit orbem terrarum, ut ex omni gente atque ex omnibus populis piorum plebem in se credentium congregarent. 2. Verum ex omnibus de eo miraculis et magnificis illud. penitus ammirationem humanae mentis excedit, nec invenit mortalis intellegentiae fragilitas, quomodo sentire vel intellegere possit quod tanta illa potentia divinae maiestatis, ipsum illud patris verbum atque ipsa sapientia dei, in qua “creata sunt omnia visibilia et invisibilia, intra eireumseriptionem eius hominis, qui apparuit in Iudaea, fuisse credenda sit, sed et ingressa esse dei sapientia vulvam feminae et nasci parvulus et vagitum emittere ad similitudinem plorantium parvulorum; tum deinde quod et in morte conturbari refertur, ut ipse etiam profitetur dicens: “Tristis est anima mea usque ad mortem”; et ad ultimum quod usque ad eam quae inter homines indignissima habetur adductus est mortem, licet post tertiam surrexerit diem. Cum ergo quaedam in eo ita videamus humana, ut nihil a communi mortalium fragihtate distare videantur, quaedam ita divina, quae nulli alii nisi illi primae et ineffabili naturae conveniant deitatis, haeret humani intellectus angustia et tantae ammirationis stupore pereulsa, quo declinet, quid teneat, quo se convertat, ignorat. Si deum sentiat, mortalem videt; si hominem putet, devicto "mortis regno cum spoliüs redeuntem a mortuis cernit. Propter quod cum omni metu et reverentia contemplandum est, ut in uno eodemque ita utriusque naturae veritas demonstretur, ut neque aliquid indignum et indecens in divina illa et ineffabili substantia sentiatur, neque rursum quae gesta sunt falsis inlusa imaginibus aestimentur. Quae quidem in aures humanas proferre et sermonibus explicare, longe vires vel meriti nostri vel ingenii ac sermonis excedit. Arbitror autem quia etiam sanctorum apostolorum supergrediatur mensuram; quin immo fortassis etiam totius creaturae caelestium virtutum eminentior est saeramenti istius explanatio. De quo nos non temeritate aliqua, sed quoniam ordo loci poposcit, ea magis quae fides nostra continet, quam quae humanae rationis adsertio vindicare solet, quam paucissimis proferemus, suspiciones potius nostras quam manifestas aliquas adfirmationes in medium proferentes. 3. lgitur unigenitus filius dei, per quem ‘omnia facta esse visibilia et invisibilia- in superioribus sermo disputationis edocuit, secundum seripturae sententiam et fecit omnia et “quae fecit diligit. Nam cum ‘invisibilis dei’ ipse sit -imago- invisibilis, participationem sui universis rationabilibus creaturis invisibiliter praebuit ita, ut tantum ex eo unusquisque participi sumeret, quanto erga eum dilectionis inhaesisset adfectu. Verum cum pro liberi arbitri facultate varietas unumquemque ae diversitas habuisset animorum, ut alius ardentiore, alius tenuiore et exiliore erga auctorem suum amore teneretur, illa anima, de qua dixit lesus quia “nemo aufert a me animam meam”, ab initio creaturae et deinceps inseparabiliter ei atque indissociabihter inhaerens, utpote sapientiae et verbo dei et veritati ac luci verae, et tota totum recipiens atque in eius lucem splendoremque ipsa cedens, facta est cum ipso principaliter unus spiritus, sicut et apostolus his, qui eam imitari deberent, promittit, quia “qui se iungit domino, unus spiritus este. Hac ergo substantia animae inter deum carnemque mediante (mon enim possibile erat dei naturam corpori sine mediatore misceri) nascitur, ut diximus, deus-homo, illa substantia media existente, cui utique contra naturam non erat corpus assumere. Sed neque rursum anima illa, utpote substantia rationabilis, contra naturam habuit capere deum, in quem, ui superius diximus, velut (m) verbum sapienti tatem tota iam cesserai. Unde et mero pro eo quod vel tota esset in fiho dei vel totum in se caperet f dei. eiiam ipsa cum ea quam assumserat carne dei filius dei virtus, Christus et dei sapiemiis ap- B pellatur; rursum dei filius, ‘per quem ommia creata sunt4 lesus Christus et; fius hominmis nomunatur. Nam et filius dei mortuus esse dieiur, pro ea seilicet natura, quae mortem wiique reeipere poterx et filus hominis appellatur, qui ‘venturus im dei patris gloria eum sanctis angelis- praedicatur. Et hae de per ommem seripturam -10 tam divina natura humanis vocabulis appellatur, quam humana natur divinae nuncupaiionis insignibus decoratur. Magis de hoe quam de ullo alio diei potest quod seriptum esi quia “erunt: ambo im earme una, et iam non sunt duo, sed earo una”. Magis enim verbum dei eum anima in carne una- esse, quam vir eum uxore putandus est. Sed et -unus spiritus- esse cum deo cui eonvenit quam hum animae. quae se ita deo per dilectionem iunxit, uf eo unus Spiritus merrio dieatur? Quod autem dilectionis en meri siisckn ndn "ete: ei inseparabilem cum deo fecerit unitatem, iia ut mom forítura fuent aui eum personae aeceptione animae eius assumptüio, sed virtutum — suarum ei merito delata, audi ad eam prophetam dicentem: “Dilexisti - iuslitüiam et; odisii iniquitatem; propterea unxit te deus, deus tuus oleo laetitiae prae participibus tuis”. Dilectionis igitur merito unguitur ‘oleo laetitiae, id est anima cum verbo dei Christus efficitur. -Unginamque ‘oleo laetitiae- non aliud intellegitur quam spiritu sancto repleri. Quod autem “prae participibus- dixit, indicat quia non gratia spiritus sicut prophetis ei data est, sed ipsius verbi dei in ea substantialis inerat “plenitudo”, sicut et apostolus dixit: “In quo inhabitat omnis plenitudo deitatis corporahter”. Denique propter hoe non solum dixit: “Dilexisti iustitiam”, sed addidit “et odisti iniquitatem”. ‘Odisse- enim ‘iniquitatem- illud est, quod scriptura dicit de eo quia “peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore eius”, et quod ait: “Temptatus per omnia pro similitudine absque peccato”. Sed et ipse dominus dicit: “Quis vestrum me arguit de peccato?” Et iterum ipse dicit de se: “Eece venit mundi huius princeps et in me non invenit quidquam”. Quae omnia nullum in eo peccati sensum indicant extitisse. Quod ut propheta evidentius designaret, quia numquam eum -iniquitatis- sensus intrasset, ait: “Priusquam sciret puer vocare patrem aut matrem, avertit se ab iniquitate”.