Against Julian

<!-- leaf 516 --> 1033 CONTRA JULIANUM LIB. Χ. 1058 : 6 θεσπέσιος Δαδίδ' « Bicov τῷ Θεῷ θυσίαν al- A vesirum *. » Quod autem srsraélitas in legalibus " νέσεως. » Kat πάλιν- ε Ἐχύχλωσα καὶ ἔθυσά ἐν ci = umbris temere versati tion permiserit Deus, ex 4 σκηνῇ ated θυσίαν ἀλαλαγμοῦ. » Προστέταχε St xat ipsis quoque sacris <i ee ; , 6 Παῦλος, λέγων“ « Παραστήσατε th σώματα ὑμῶν quippejussit immolati in typum Christi - ε Sic autem 4. θυσίαν ζῶσαν, ἁγίαν, εὑάρεστον τῷ Θεῷ, thy λογικὴν comedetis eum, inquit: Sint renes vestri accineli, et . λατρείαν ὑμῶν. » “Ore δὲ ταῖς xatd νόμον σκιαῖς calceamenta in pedibus vestris *, et baculi in mani- Ἵ τοὺς ἐξ αἵματος Ἰσραὴλ ἀσυνέτως ἐμφιλοχωρεῖν οὐχ bus vestris. » Adverte igitur, queso, quo pacto eos : hele: Θεὸς, xat ἐξ αὐτῶν εἰσόμεθα τῶν ἱερῶν Γραμ- viatorum habita epalari preceperit ; quo tantum μάτων. Προστέταχεν μὲν yap χαταθύεσθαι tov ἀμνὸν non significatur res typica nonsemper daratura, sed els τύπο) Χριστοῦ. « Πλὴν obtw φάγεσθε αὐτὸν,Ἠ ad veritatem quodammodo petrectura. ‘Typo itaque : φησίν - “Eotwoav ὑμῶν al ὀσφύες περιεζωσμέναι, veritatem asseeuto et loco ignis sensibilis dato nobis καὶ τὰ ὑποδήματα ἐν τοῖς ποσὶν ὑμῶν, καὶ at βα- Spirita, epiritalem et rationalem eultum impleies, χτηρίαι ἐν tals χερσὶν ὑμῶν. » “AOpe: δὴ οὖν ὅπως Sic enim Christus baptizare nes dicitur in Spirita ὁδοιπορικῶς ἐσταλμένους σιτεῖσθαι προστέταχε, po- sancto et igni **. Qaod si monstratus est aries Abra- νονουχὶ tov πράγματο: εὖ μάλα κατασημαίνοντος, ἱμδ, quem quidem Isaaci loco aris imposuit : dicimus ὡς μέχρι παντὸς οὐ στήσεται τὰ ἐν td mots, ἀλλ᾽ οἱονεὶ Β illuny quoque typum fuisse Christi, qui propter nos et δραμεῖται πρὸς ἀλήθειαν. Ἐχδεδηκχότος 5h οὖν τοῦ δφτὸ nobis, secundum carnem mortem pertulit, utnos «ὐπου mpd; ἀλήθειαν, xat ἀντὶ πυρὸς αἰσθητοῦ τὸ a morteetcorruptione vindicuret. Etsi Abratiaim sacri- Πνεῦμα δεχόμενοι, thy πνευματιχὴν xat λογιχὴν ficavit, igne alieno, at ait, sacrificiis illato, non autem πληροῦμεν λατρείαν. Οὕτω yap λέγεται Χριστὸὲ ceelitus demisso, nihil adversum nos istuc plane. βαπτίζειν ἡμᾶς tv Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί. El 6s Nobis enim ea immolare Deo recusantibus quz a lege ᾽ κριὸς ἐδείχθη tH ᾿Αὐραὰμ, dv δὴ καὶ τέθυχεν ἀντὶ preescripta sunt, et istius rei cessationem causantiLus, Ἰσαὰχ, φαμὲν ὅτι τύπυς hy xaxsivog to} Xprotod, quod de celo ignis non descendat, ut firmissimo ar- &' ἡμᾶς καὶ ὑπὲρ ἡμῶν tov χατὰ σάρχα θάνατον gumente probet divinas leges nobis esse contempiai, ὑπομείναντος, ἵνα ἡμᾶς ἀπαλλάξῃ θανάτου xat φθο- affert Abrahamum usum esseignealienc, Sed cumnes pic. Kat el τέθυχεν ᾿Αδραὰμ, mip ἐπείσαχτον, ὥὡς meliorem quam illi Deicolendi rationemsecutisimus,, @nst, τοῖς θύμασιν ἑνιεὶς, καὶ obyt bh πάντως τὸ ἐξ immolantes Deo spiritalia, et loco ignis sensibilis οὐρανοῦ, πρὸς ἡμᾶς τοῦτο παντελῶς obdév. Hapa Spiritu locupletati simus: ne nos suggillet percon- τουμένοις μὲν yap td καθιεροῦν τῷ Θεῷ τὰ τῷ νόμῳ tando, quamobrem nos victimas aris non admovea- διηγορευμένα, χαὶ πρόφασιν ποιουμένοις τῆς cig ς mus. Reclamabit enim divinus ille Paulus, his τοῦτο ῥᾳστώνης td ph ἄνωθεν xal ἐξ obpavod καθ- propemodum verbis: « Vetera transierunt : ecce ιεῖσθαι td πῦρ, παρεχόμισεν av εἰς ἔλεγχον εὐσθενῇ facta sunt nova “*, » Mutati enim samus in novita- τοῦ tov θείων ἡμᾶς ἀλογῆσαι νόμων, td ἐπεισάχτῳ tem vite evangeliem, et perfectis doctrinis repleti πυρὶ χεχρῆσθαι tiv “A6padp. Ἐπειδὴ δὲ ἄμεινον sumus, relicta littere legalis institutione, wipote ἡμεῖς ἣ ἐχεῖνοι λελατρεύχαμεν, χαταθύοντες τῷ Be que infantibus adbuc congruat, nobis vero non th πνευματιχὰ, xat ἀντὶ wupds αἰσθητοῦ td Πνεῦμα item, qui in virum perfectum occurrimus **; Ϊ Ἷ πλουτήσαντες, ph χαταιτιάσθω λέγων, διὰ τί ph adeoque pervenimus ad finem statis plenitudinis προσάγομεν tepeta βωμοῖς. ᾿Ανταναστήσεται yap 6 Christi. Porro Julianus par illud fratram in memo- θεσπέσιος Παῦλοξ, povovovy! διαχεχραγώς te xat iam denuo revocat, Abel nimirum et Cain, Adami λέγων " « Ta ἀρχαῖα παρῆλθεν, ἰδοὺ γέγονε χαινά. » filios, et ait : rae : Μετεσχευάσμεθα γὰρ πρὸς καινότητα ζωῆς εὐαγγελικῆς, καὶ tiv τελείων ἐμπεφορήμεθά μαάθημά» ἱ tw, thy τοῦ νομιχοῦ γράμματος ἀφέντες. παιδαγωγίαν, Gre δὴ καὶ νηπίοις μὲν Ecc πρεπωδεστάτην» ἡμ

ῖν δὲ οὐχέτι cols εἰς ἄνδρα τέλειον χατηντηχόσιν, ἀφιγμένοις δὲ κἀὶ εἰξς τέλος ἡλιχίας tod πληρώματος ͵ tod Χριστοῦ. Διαμέμνηται δὲ πρὸς τούτοις καὶ τῆς τῶν ἀδελφῶν ξυνωρίδος, “Αδεὰ ce, φημὶ, καὶ Κάϊν, of γεγόνασιν ἐξ ᾿Αδὰμ, καὶ Bh xal φησι" ; . ΙΟΥΔΙΑΝΟΣ. D JULIANUS. Kat od τοῦτο pévov, ἀλλὰ xal civ υἱῶν ᾿Αδὰμ Neque istud tantum, sed et cum filii Adam Deo | ἀπαρχὰς tip Θεῷ διδόντων, « “Exeibev 6 Θεὸς, φη- _primitias offerrent: « Respexit Deus, inguit, ad Abel, ' Ξ Gly, ἐπὶ "AGed, χαὶ ext vols δώροις αὐτοῦ " ἐπὶ st οἱ δά munera BAZ ejus:.ad Cain autem et ad ejus Κάϊν xal int ταῖς θυσίαις αὐτοῦ od προσέσχεν. sacrificia non advertit : et iristem fecit Cain valde, χαὶ ἐλύπησε tov Κἀϊν lav, xal συνέπεσε td πρόσ- et concidit vultus ejus. Et dixit Dominus Deus ad wov abtod. Καὶ εἶπε Κύριος ὁ Θεὸς τῷ Κάϊν: “Iva ti §= Cain : Quare tristis factuses, et cur concidit vultus | : περίλυπος ἐγένου, καὶ iva τί συνέπεσε τὸ πρόσωπόν tuus ? Nonne, si rece offeras, recte autem non divi- ov; Οὐχ ἐὰν ὀρθῶς προσενέγχῃς, ὀρθῶς δὲ wh δι- das, peccasti ™ ?» Vultisigituraudirequenam illorum Ops, ἥμαρτες ;» ᾿Αχοῦσαι οὖν ἐπιποθεῖτε tivec Foav essent oblationes? « Et factum est post dies, obtulit αὐτῶν al προσφοραί; « Kat ἐγένετο ped’ ἡμέρας, Cain de fructibus terre sacrificiam Domino. Abel ἀνήνεγχε Κάϊν and τῶν χαρπῶν τῆς γῆς θυσίαν cH autem obtulit et ipse de primegenitis ovium suarum, * Rom. xu, 4. © Exod. xn, 41, * Luc. in, 46. “ I Cor. v, 47. © Ephes. 1v, 43. “ Gen. iv, 4-7. <!-- leaf 517 --> ᾿ et de adipibus earum *. » Imo vero, inquiunt, A Θεῷ. Kal “AGed ἤνεγχε χαὶ αὐτὸς ἀπὸ τῶν πρωτο- non sacrificium, sed divisionem reprehendit, cum τόχων προδάτων, xal and τῶν στεάτων αὐτῶν. » Nat, Ἷ . ad Cain dixit : « Nonne, si recte obtuleris, recte δὺ-ὀ φησὶν, od thy θυσίαν, ἀλλὰ thy διαέρεσιν ἐμέμψατο, tem non diviseris, peccasti? » Hoc 6 sapientissimis πρὸς Κάϊν εἰπών" « Οὐχ dv ὀρθῶς προσενέγχῃς, illis episcopis quidam mihi dixit: sed ipse sibi pri- ὀρθῶς δὲ ph διέλῃς, ἥμαρτες ;» Τοῦτο Eqn τις πρὸς ᾿ mum, tum ceteris fraudi erat. Rogatus enim υἱ ἐμὲ τῶν πανσόφων ἐπισχόπων" 6 δὲ trata piv diceret, quidnam esset in divisione vitii, explicare ἑαυτὸν πρῶτον, elta δὲ χαὶ τοὺς ἄλλους. ‘H yap i nunquam potuit, ac ne frigida quidem responsione διαίρεσις μεμπτὴ κατὰ τίνα τρόπον Fy ἀπαιτούμε- satisfacere. Cum igitur illum conturbatum viderem, νος, οὐχ εἶχεν ὅπως διεξέλθῃ, οὐδὲ ὅπω; πρὸς Eps if Hoc, inquam, ipsum quod tu dicis, Deus recte re- ψυχρολογήσει. Βλέπων dt αὐτὸν ἐξχπορούμενον, Αὐτὸ ἡ prehendit. Voluntatis enim par erat in utroque ra- τοῦτο, εἶπον, ὅ ob λέγεις, 6 Θεὸς ὀρθῶς ἐμέμψατο. tio, quoniam ulterque putabat dona et sacrificia esse Td piv yap τῆς προθυμίας ἴσον Fv tx’ ἀμφοτέρων, . ! offerenda Deo. Quod autem ad divisionem attinet, ὅτι Sapa ὑπέλαδον χρῆναι xat θυδίας ἀναφέρειν ille quidem scopum altigit, hic frustratus est. Quo- ἀμφότεροι τῷ Ged. Περὶ δὲ thy διαέρεσιν 6 pay Erv- modo vero ?Quippecum res terrenez aliesinianimaiez, yev, 6 δὲ ἥμαρτε tot σχοποῦ, Kal πῶς ἣ τίνα τρό- ] alie careant anima; inanimatis autem animate po- Β mov; Ἐπειδὴ yap τῶν ἐπὶ γῆς ὄντων ta μὲν ἔστιν tiores sint, apud Deum viventem et vile auctorem, ἔμψυχα, ta δὲ ἄψυχα, τιμκιώτερα 68 τῶν ἀψύχων ἐστὶ jn quantum sunt et vilz participes, et anime magis ta ἔμψυχα tH ζῶντι χαὶ ζωῆς αἰτίῳ Θεῷ, x20d ᾽ cognaiz : idcirco Deus oblectatus esteo qui per- χαὶ ζωῆς μετείληφεν, χαὶ ψυχῆῇς οἰχειότερα" διὰ | fectum sacrificium offerebat. τοῦτο τῷ τελείαν προσάγοντι θυσίαν 6 Beds ἐπην- ς φράνθη. ᾿ ι CYRILLUS. KYPIAAOZ. ι ] Calumniam itaque, qua nos ille ideo prosequitur, ᾿ρήθη prv odv ἀποχρήσειν αὑτῷ πρὸς ἐπιχουρίαν Ἷ quod Judaicum sacrificandi ritum repudiavimus, 4¢ πεποίηται xa’ ἡμῶν διαδολῇς, ὅτι Over ἡμῖν Ϊ existimavit satis superque firmatum iri ex eo, quod Ἰουδαϊχῶς ἀπεσπούδασται, td ἀποφῆναι pty θύοντα ostendit sacrificasse quidem Abraham, non tamer tov ‘AGpadp, ob why xal ἐξ οὐρανοῦ χαθιγμένον coslitus ignem in ejus sacrificia delapsum, sed aliunde τοῖς θύμασιν ἐπιπτῆναι td mip, ἔξωθεν δὲ μᾶλλον potius invectum, et communem ignem fuisse. Sed εἰσχεχρίσθαι te, χαὶ εἶναι. χοινόν. ᾿Απεχρουσάμεθα | nos, Opinor, illas criminationes egregie retudimus, C δὲ, ὥς ye olpat, tag aitlag obx ἀγεννῶς, xal acuv- et imperitum potius quam intelligentem aut veri- ετοῦντα μᾶλλον finep τι τῶν ἀληθῶν εἰδότα te xab | dicum illum esse arguimus. Exemplum autem Abe- φράζοντα διελέγξαμεν. ᾿Επεισφέρει δὲ τῷ πρώτῳ lis insuper adducit, ipsosque sacrarum legum ad- τοὺς dust tov "Αδελ τεθυχέναι te obtw, χαὶ αὐτούς i versarios hoc modo sacrificasse ait, sperans sehis yo: tots ἱεροῖς ἀντεξάγοντας νόμοις, ἀποφῆναι verbis designaturum Cbristianos. Sed quoniam in προσδοχῶν xat 6:4 τούτευ Χριστιανούς. Ἐπειδὴ δὲ explieando sacrificandi modo se-torquct, et arcani πολυπραγμονεῖ τῆς Oucias tov τρόπον, ᾧήθη δέ τι quiddam scire se existimat : age, rursus illum etiam τῶν ἀποῤῥήτων eldéva:, φέρε Sh, φέρε, καθὰ φητιν ' hic frigide, utejus 83.ἅ:8. verbis utamur, et insulse αὐτὸς, xav τούτῳ δὴ πάλιν ψυχρολογοῦντα δειχνύωμεν. Joqui ostendamus. Enimvero Scriptura sacra refert, "Egy piv yap f θεόπνευστος Γραφὴ, τεθυχέναι μὲν Abel immolasse quidem victimas, Cain vero fruges tepsta tov “A6zi> Katy ye phy προσχομέται τὰ ἐξ obtulisse ; et munus quidem Abelis Deum aspectu ὡρῶν - xal thy μὲν “AGed δωροφορίαν ἐποπτείᾳ τε- suo dignatum esse, Caini autem sacrificium aversa- τιμῆσθαι τῇ παρὰ Θεοῦ, ὑδρίσθαι bf πως thy τοῦ tum, Caterum quod sanctus vir ait, divisionem Καάϊν θυσίαν διὰ τῆς ἀποστροφρῆς. Elsa φάσχοντος istids mali causam exstitisse ; rationes quidem non ἀνδρὸς ἁγίου πρόφασιν γενέσθαι tod συμδεδηκχάτο; | admittit, sed eadem repetit, ac effutire conatur p thy διαίρεσιν, od προσίεται piv τοὺς λόγους, περι- quod recte se habere temere et inconsiderate su- αὐυτίζεται δὲ καὶ πειρᾶται λέγειν αὐτὸς td ἁπλᾶς χαὶ spicatur. Cum enim, inquit, Deus vita sit et vivi- ἀδασανίστως εὖ Eyew ὑπειλημμένον. Ἐπειδὴ γὰρ, ficus, letaiur oblationibus rerum animatarum,non φησὶ, wh καὶ ζωοποιὸς 6 Θεὸς, tals τῶν ἐμψύχων \ autem earum quz vila carent, et quas terra pro- προσαγωγαῖς ἐπιγάννυται, καὶ οὐχὶ τοῖς ἀψύχοις χαὶ ducit. Sed profecto cum hac dicit, suis ipse doctog and γῆς. Μάλιστα μὲν obv ταῦτα λέγων, cole ἰδίοις i Yibus adversatur. Pythagoras quippe omnibus mo- αὐτὸς διαμάχεται χαθηγηταῖς. “0 yap tor Πυθαγόρας Ϊ dis asserit, animantium sacrificia invisa esse diis vw te χκαὶ χάτω tag διὰ τῶν ζώων ἱερουργίας ἀπ- Ϊ ι suis, ea vero cumprimis probari que thure εἰ fru- Ἀἠχθημένας εἶναί φησι τοῖς αὐτοῦ θεοῖς, τετιμῆσθαϊ + gibus fiunt. Unde Porphyrius cum Gracorum filiis δὲ μᾶλλον. xa) tod παντὸς ἠξιῶσθαι λόγου τὰς διὰ 4 hac de re compluribus in locis disserit ; his verbis: xapnibv xai λιδανωτοῦ. Kal γοῦν 6 Πορφύριος πλει- ; id Postremum igitur et recentissimum est, quod per otayod διαλέγεται τοῖς Ἑλλήνων παισὶ περὶ rodeo ἢ animalia fit sacrificium; quod ex causa quidem non xal grow: ‘Yorépa μέντοι καὶ γεωτάτη ἡ διὰ 1 at Ε <!-- leaf 518 --> tor Gur θυσία" thy 62 aitlar 1αδοῦσα ovx eb- A ila grata ortum est uc illud quod fiebat ex fructi- ΄ χάριστον ὡς ἡ ἐκ tar καρπῶν, ἀ.1.λὰ Aipov, ἢ bus, sed ex fame videlicet, aut alio quodam adverso ἦ τιγος ἄλλης δυστυχίας περίστασιν. Ἥδεσθαι τοί- casu. Oblectari igitur ait eorum quoque deos non _ νυν φησὶ xal τοὺς map’ αὐτοῖ; θεοὺς od ταῖς dr’ al- cruentis sacrificiis, puta quod sint recentissima, ef.ex 4 μάτων θυσίαις, ws νεωτάταις, χαὶ οὐχ εὐχάριστον causa minus grata quidem orta, sed floribus,et her- ἐχούσαις thy ἀφορμήν᾽ ἄνθεσι St, χαὶ πόαις, xat bis, et fructibus. Atque hac quidem ille. Nos autem nol; ἐξ ὡρῶν. ᾿Αλλὰ ταυτὶ pv ἐχεῖνος;. Bacavilécbw Mosaicam legem expendamus, etigenera sacrificiorum { & πρὸς ἡμῶν 6 διὰ Μωσέως νόμος, καὶ τοὺς τῶν ἐν que in ea continentur, sedulo scrutemur. Igitur ani- αὑτῷ θυσιῶν πολυπραγμονῶμεν τρόπους. Οὐχοῦν tz mal

ia munda pracepit immolare Deo, quibus esset μὲν τῶν ζώων ἀδέδηλα καθιεροῦν ἐχέλευε τῷ Θεῷ a faculias; quibus autem ea non suppeterent, ἔ τοῖς τοῦτο δρᾷν ἰσχύουσι " τοῖς ys phy ἐν ἀπορίᾳφ Οἰδγτα similam oleo perfusam. « Nam si non ha- : ; cov μείζονος, σεμίδαλιν ἐλαιόδευστον.« Ἐὰν. yap beat, inquil, manus ejus simila erit donum ejus, et μὴ ἔχῃ, φησὶν, 4 yelp αὐτοῦ, σεμίδαλις ἔσται +d infundet super illa oleum*. » Quod autem veteres : δῶρον αὐτοῦ, καὶ ἐπιχεεῖ ex’ αὐτὴν ἔλαιον. » Ὅτι ‘terre fructibus ac frugibus bonorum omnium dato- & καὶ xapnois τοῖς ἀπὸ γῆς, xa μέντοι ἐξ ὡρῶν rem Deum colerent, ex {Mosaicis legibus inteilige- ἐτέμων of πάλαι τῶν ἁπάντων ἡμῖν τῶν ἀγαθῶν δο- B mus. Sic enim ait : ε Et loeutus est Dominus ad Moy- ᾽ τῆρα Θεὸν, tx τῶν Μωσέω; εἰσόμεθα νόμων. Ἔφη S€M, dicens: Dic filiis Israel, et loqueris ad illos : : yap οὕτως" « Kal ἐλάλησε Κύριος pds, Μωσῆν, Cum intraveritis in terram, quam ego do vobis, et λέγων᾽ Elnov vols υἱοῖς Ἰσραὴλ, καὶ ἐρεῖς πρὸς ad- messueritis messem ejus, feretis manipulum primi- τούς " Ὅταν εἰσέλθητε els γῆν fv ἐγὼ δίδωμι ὑμῖν, as messis vestread sacerdotem, Et offeret manipa- xa. θερίζητε tiv θερισμὸν αὐτῆς, χαὶ οἴσετε δδάγμα umn coram Domino, acceptum vobis '*. » In Deutero~ ἀπαρχὴν tot θερισμοῦ ὑμῶν πρὸς tov ἱερέα - xat ~nomie vero: « Et eril, inquit, si intraveris in terram ἀνοίσει td Spay pa ἕναντι Κυρίου δεχτὸν ὑμῖν. » Ἔφη quam Dominus Deus taus dat tibi in soriem, et baeredi- ὃὲ ἐν τῷ Δευτερονομίῳ - « Kat Eotat, dv εἰσέλθῃς ‘averiseam, et habitaverisin ea; et sumes de primitiis els thy γῆν ἣν Κύριος 6 Θεός cov Sidwot oo fructuum 34 terre quam Dominus Deus tuus dat ἐν χλήρῳ, καὶ καταχληρονομήσῃς adthy, xat xat- libi, et mites in cartallum : et ibis in locum quem οἰκήσῃς tx’ αὐτῆς, xat λήψῃ ax’ αὐτῆς ἀπαρ- Clegerit Dominus Deus tuus, ut invocetur nomen yas τῶν καρπῶν cov τῆς γῆς, ἧς Κύριος 6 Θεός cov suum ibi. Et venies ad sacerdotem, qui erit in die- Bibwat cot, xal ἐμδαλεῖς εἰς χάρταλλον, χαὶ πο- bus illis, et dices ad eum : Annuntiabo hodie Do- ρεύσῃ els τὸν τόπον dv ἂν ἐχλέξηται Κύριος 6 Θεός _ Maino Deo meo, quia intravi in terram quam jura- Gov, ἐπιχλῃθῆναι τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐκεῖ. Kal ἐλεύσῃ C vit Dominus patribus nostris dare nobis. Et sumet πρὸς tov ἱερέα, ὃς dv χύριος ἐν ταῖς ἡμέραις éxel- sacerdos cariallum de manibus tuis, et ponet illum vate, xal ἐρεῖς mpds adtév’ ᾿Αναγγελῶ σήμερον τῷ ante altare Domini Dei tui. » Cum ergo frugum Θεῷ pov, ὅτι εἰσελήλυθα εἰς thy γῆν ἣν Gyoce et maturorum fructuum primitias consecrare jusse- Κύριος tol, πατράσιν ἡμῶν δοῦναι ἡμῖν. Kat λήψε- ‘Tit, quomode sacrificiam Cain rejecit, quod nequa- ται ὁ ἱερεὺς tov χάρταλλον ἐκ τῶν χειρῶν cov, χαὶ quam rebus animatis, sed inanimatis potius per- ϑέσει αὐτὸν ἀπέναντι tod θυσιαστηρίου Κυρίου tos actum esset? Ex lege enim oppido clare demonstra - Θεοῦ cov. » “Ure τοίνυν καὶ ληΐων ἀπαρχὰς xat xap- lum est, ex animatis juxta et inanimatis oblationes ' πῶν ὡρίμων καθιεροῦν προστέταχε, mig ἀπόδλητον Deum accepisse. Hine divinus David, tanquam | ἐποιεῖτο thy διά ye tod Κάϊν θυσίαν, ὅτι ph μᾶλλον liceret veteribus una cum brutis animantibus ἔγι:- 8 ἐμψύχων, ἀλλὰ διὰ τῶν ἀψύχων ἐπράττετο; Aé- clus afferre, legislatorem Israelitis loquentem facit : δειχται yap tx νόμων, xal μάλα σαφῶς, ὡς τοῖς ἐμ- « Nonaccipiam de domo tua vitulos, neque de gregibus | Piyors ὁμοῦ, xal Sid τῶν ἀψύχων ἀναθήματα προσ- tuis hircos : mez enim sunt omnes bestiz silvz, ͵ Σ leto θεός. Kat γοῦν ὁ θεσπέσιος Δαδὶδ, ὡς ἐξὸν τοῖς pecora in montibus, et boves : cognovi omnia vola- . πάλαι τοῖς ἀλόγοις τῶν ζώων συναναχομίζειν χαρ- ῃ tilia εὐἰΐ, et species agri mecum est *. » Nam agri | mods, ποιεῖ λέγοντα tov νομοθέτην cols ἐξ Ἰσραήλ- speciem fruges maturas nominat. Quod auiem in | 400 δέξομαι tx tod ofxov cov μόσχους, οὐδὲ tx τῶν dividendo frustratus sit Cain, si quis dixerit, non ποιμνίων cov χιμάρους" ἐμὰ yap tort πάντα τὰ mentietur, opinor. Non enim quod agnos non im- ϑηρία tod δρυμοῦ, χτήνη ev τοῖς ὄρεσιν, xat βόςς. molarit, ideo culpa non carebat ejus sacrificiam : ἥ ἔγνωχα πάντα τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ, καὶ ὡραιότης sed quod selectos et eximios fructus Deo non obtule- ἀγροῦ per’ ἐμοῦ ἐστιν..» Ὡραιότητα yap dypov τὰ rit, cum Abel non per incuriam, sed pradenter : RE ὡρῶν ὀνομάζει. “Ure δὲ περὶ thy διαίρεσιν thy polius agnos immolarit. ¢ Tulit enim, inguit, de ͵ ᾽ν ἀπότευξιν τῷ Κάϊν γενέσθαι συμδέδηκχε, οὐχ av, primogenitis ovium suarum, et adipibus earum "> οἶμαι, the διαψεύσαιτο λέγων. Od yap Ste ph τέθυχεν hoc est, pinguissima queque et adipe distenta. ἀμνοὺς, obx ἀμώμητον hy τὸ θύειν αὐτῷ - ἀλλ᾽ Gr, Dico autem Deum colendum a/nobis esse, non obla- τῶν ὡρίμων οὐκ ἀπολέγδην ἐξελὼν ta ἑξαίρετα lis iis quae deteriora nobis sunt, sed optimis qui- Ὶ . ἀρρσεχόμιζε τῷ Θεῷ, καίτοι τοῦ ᾿Αδελ οὐχ ἀτη- θηδῆμ6 ac preecipuis. Et sane Israelite quondam ἑ Levit. 1,4. 9 Levit. xxi, 40, 44. ™ Deut. xxvi, 4-4. 15 Psal. xxix, 9-14. 7 Gen. iv, 4 : <!-- leaf 519 --> , victimas offerebant non usque aileo delectas : A μελῶς, ἐμφρόνως δὲ μᾶλλον ὀλοχαυτίζοντος tots quare Deus istud reprehendit, dicens : « Et in- ἀμνούς. « “Aveyxe yap, φησὶν, and τῶν πρωτξοτόχων fertis rapinas, et clauda, et debilia, et dicitis: τῶν προδάτων αὐτοῦ, καὶ and τῶν στεάτων αὐτῶν “» Heec de afflictione sunt ; et exsufflavi ea, dicit Domi- τουτέστι, τὰ τῶν ἄλλων ἀπόντων εὐτραφέστερα, val nus omnipotens ™. » Tam graviorem texit iis in- μονονουχὶ xat καταμεθύοντα τῇ πιμελῇ. Χρῆναι 3é ‘crepationem, addens : « Offer BRO igiurea ducitno, φημι πρὸς ἡμῶν τιμᾶσθαι Θεὸν, ody dv ἔχοιμεν τὰ num aceipiet ea, num accipiet faciem tuam, ait θ0- χείρω δεχόμενον, ἀλλὰ th πάντων χάλλιστα xal ἐξ- aninus Onmipotens ™.» Si quis enim principibus viris aipsta. Kal γοῦν προσεχόμιζον piv θυσίας χατὰ ‘munius offerre velit, utique illos offendet, sideteriora καιρυὺς of EE Ἰσραὴλ, ob phy ἔτι καὶ ἐξειλεγμένας. Jargiatar. Turpia quippe homines vituperant, eaque Etta τὸ χρῆμα Θεὸς ἐγράφετο λέγων".« Kat εἰσφέ- aversattur ac rejiciunt. Regi autem ac Deo universi pete ta ἁρπάγματα, xat ta χωλὰ, καὶ τὰ ἐνοχλού- monne eximia ac selecta queque offeremus? Unde eva, xa λέγετε᾽ Τοῦτα tx χαχοπχθείας ἐστί " χαὶ per prophetam rursus dixit : « Maledictus qui Δ- ἐξεφύσησα αὐτὰ, λέγει Κύριος παντοχράτωρ. » Εἶτα bet in grege suo masculum, ct votum ejus super φορτιχώτερον αὐτοῖς tGupatver tov EXeyyov, προστι- eo, et immolat corrupium Domino; quia rex ma- ὀ ὀθείς" « Iipocdyaye bh αὐτὰ τῷ ἡγουμένῳ cou, εἰ guius ego sum, dicit Dominus omnipotens "*. » De- p προσδέξετα: αὐτὰ, εἰ λήψεται πρόσωπόν cov, λέγει cebat itaque, decebat primosillos homines qui Abe- ἘΚύριος παντοχράτωρ. » El yap of τις ἕλοιτο τιμᾷν lis tempore sacrificarunt, ad cognoscendos sacrifi- τοὺς χαθηγεῖσθαι λαχόντας, ὑδριεἴ nov πάντως ad- ciorum ritus et convenientem Deo cultum preparari, τοὺς ta χείρω δωρούμενος " τὰ yap αἰσχρὰ xa με- ut nos videlicet, ecorum posteri, quodnam sit in μωμημένα, καὶ ἀνθρώποις ἀπόδχητα, καὶ μεμιση- hisce faudatissimnm iter agnosceremus. Quod si péva. Elva πῶς οὐχ ἀναγχαῖον τῷ tiv ὅλων Βασιλεῖ oves prisci illi homines et fractus immolarunt, quid χαὶ Θεῷ προσχομίζειν ἐμφρόνως, Sv ἄν τις ἔχοι τὰ vetat quominus, meliora cum didicerimus, melius προὔχοντα xat ἐξειλεγμένα ; Kat γοῦν ἔφη πάλιν nune, quam illi quondam, sacrificemus? Sin autem &,’ ἑνὸς τῶν προφητῶν" « Ἐπιχατάρατος 8; Eyer ty existimat veterum ritus per omnia sequendos, age- ποιμνίῳ αὐτοῦ ἄρσεν, xal εὐχὴ αὐτοῦ tx’ αὐτῷ, xa dam imitemur ¢os in aliis omnibus. Illis pascere θύε: διεφθαρμένον tH Κυρίῳ, διότι βασιλεὺς μέγας ; pecus, terram arare, οἱ villosis pellibus vestiri mos ἐγώ εἰμι, λέγει Kuptog παντοχῥάτωρ, » "Eber δὴ erat : « Et fecit, inquit, Deus Adz wunicas pelli- civ, ἔδει πρώτους ἀνθρώπους θύοντας τοὺς ἀμφὶ τὸν ceas™., .» Ergo nos pastoralem vitam ipsi quoque ";Αδελ, εὖ μάλα καταῤῥυθμίζεσθαι πρός

ye τὸ δεῖν degamus, terram exerceamus, vestium elegantiam εἰδέναι tiv θυσιῶν τοὺς τρόπους, ὅπως te χαὶ προσ. repudiemus, villosis vestibus omnes induamar. ¢ fxet τιμᾶσθαι Θεὸν, tv’ εἰδεῖεν of pet’ αὐτοὺ:, tovt- 5 Natla erat apud eos medicine cura, non alterius ἐέστιν ἡμεῖς, tis Ev ye τούτοις εὐδοχιμήσεως thy cajusvisscientiz, non litierarum usus, nonmechanice ὁδόν. Ei 8: τεθύχασιν of πρῶτοι πρόδθατα χαὶ χαρ- disciplinz, non artiam studia, sed tempus ea de- ποὺς, ti td ἀπεῖργόν ἐστι tobe th ἀμείνω μαθόντας mum extulit. Igitur a recta Deoque grata ila sa- ἡμᾶς ᾶθύειν viv ἄμεινον éxetver radar; El 8 δεῖν erificandi ratione aberrabant (non enim spirita- οἴεται tols τῶν πρώτων ἔθεσιν ἀπαραλλάχτως ἀχο- lis cultus modum noverant), verumtamen Deo λουθεῖν, pépe, ta ἐχείνων ἀπομιμώμεθα, παρεξιόντες ° accepta erat, non respicienti ad id quod offerebatur, οὐδέν. “EGooxov ἐχεῖνοι, xat td γηπονεῖν ἦν ἐντριδὲς sed avimum ac propositum offerentis expendenti. αὐτοῖς, χαὶ ταῖς tx χωδίων χεχρῆσθαι στολαῖς " Progressu vero temporis goari facti sumus eorum ε Kal ἐποίησε yap, φησὶν, 6 Beds τῷ ᾿Αδὰμ χιτῶνας quz Deoplacent. Sacrificamusenimintellectualiterac δερματίνους. » Οὐχοῦν ἔστω xal ἡμῖν ποιμενικχὸς 6 spiritualiter, virtutum gratosodores ei quodanimodo βίος, ynrovia τὸ ἐπιτήδευμα, καὶ ἀπειρέσθω μὲν cd consecrantes. Quid ergo? progressionem illam rerum εὐϊματεῖν, χώδιον δὲ πᾶσιν ἡ στολή. Οὐδεὶς ray’ ὶ in melius ridere non pudet ? Injurism facis, o bone, ἐκείνοις ἰατρικῆς Fv λόγος, οὐχ ἑτέρας τῶν ἐπιστν- et cavillandi causas ,queris, atque, ut verbo di- piv, ob γραμμάτων χρῇσις, 0d βαναυσιχῆς ἐμπει- cam, nihil ad rem capis. Quodexiis,quz deinceps di- ῃ pias, od τεχνῶν ἐπιτήδευσις, ἀλλ᾽ ete μέσον ἤγαγεν ciuri sumus, liquido constabit. Ita enim seripsit : ὁ χρόνος αὐτά. Odxodv ἡμάρτανον μέν cor τοῦ ε δέναι ϑύειν ὀρθῶς καὶ ἀρεσχόντως Θεῷ (od γὰρ ἤδεσάν rw τῆς νοητῆς λατρείας τρόπους), πλὴν ἐδέχετο Θεὸς, Ob sic τὸ δρώμενον βλέπων, ἀλλὰ thy vod τιμᾷν ἐθέλοντος βασανίζων πρόθεσιν. Προϊὼν δὲ ὁ χρόνος ἀπέφηνεν ἡμᾶς ἐπιστήμονας τῶν ἀρεσχόντων Be. Θύομεν yap νοητῶς xal πνευματιχῶς, τὰς ἐξ ἀρετῶν : evooplas olovel καθιεροῦντες αὐτῷ, Bla, chy sic ta ἀμείνω τῶν πραγμάτων ἑἐπίδοσιν διαγελῶν οὐκ ἐρυθριᾷ; ᾿Αδικεῖς, ὦ χράτιστε, καὶ φιλοψογεῖς - οἶσθα δὲ ὅλως τῶν ἀναγχαίων οὐδέν. Γένοιτ᾽ ἂν χαὶ τοῦτο ς πάντος σαφὲς χαὶ dd ye τῶν ty’ ἑξῆς. Γέγραφε yap ὡδί" Nunc autem adversus illos porro mili repeten- Novi δὲ ἐπαναληπτέον Ere pot mpdc αὐτούς " Διὰ dam est: Quidni circiincidimini ? Paulus, inquiunt, τί γὰρ οὐχὶ περιτέμνεσθε ; Παῦλος, φησὶν, εἶπε wept ™ Malach. 1, 3. ™ ibid.- "ibid. 44. ™ Gen, m, 21. . <!-- leaf 520 --> τομὴν καρδίας, GAN οὐχὶ τῆς σαρκὸς δεδόσθαι, A dixit, cordis circumcisionem, at'non earnis datam 1 ral τοῦτο εἶναι τῷ Ἁδραὰμ, ob phy ἔτι τὰ χατὰ esse, eamque Abrahamo fuisse dixit, non vero ear- ail cdpxa Eqn, καὶ πιστεῦσαι τοῖς dn’ αὐτοῦ καὶ Πέτρου nalem 18, seque, eum. ejus, ium Petri, mon piis vo- ἣ κηρυττομένοις λόγοις οὐχ εὐσεθδέσιν. “Axove δὲ πά- cibus credere, Disce vero rursum seripium esse, | div, Sct thy κατὰ σάρχα περιτομὴν 6 Θεὸς λέγεται quod Deus circumcisionem illam: earnalem in testa- δοῦναι εἰς διαθήχην xal els td σημεῖον τῷ "A6padp’ mentum et in signum Abrahs: dederit. « Et hoc « Kat αὕτη 4 διαθήχη, fv διστηρήσεις ἀναμέσον est Lestamentum, quod couservabis inter me et vos, ἐμοῦ xal ὑμῶν, xal ἀνὰ μέσον tod σπέρματός cov ef inter semen tuum in generationes vestras : et εἰς tag yeved; ὑμῶν " xal περιτμηθήσεσθε thy σάρχα circumcidemini carnem preputii vestri, et erit in τῆς ἀχροδυστίας ὑμῶν, καὶ ἔσται ἐν σημείῳ δια- signum testamenti imter me et te, et inter me ‘et θήχης ἀνὰ μέσον ἐμοῦ χαὶ cod, xal ἀνὰ pécov ἐμοῦ semen tuum "". » : Ν ' χαὶ σπέρματός cov,» : τ Ἑπιφέρει δὲ τούτοις, ὅτι xat αὐτὸς ὁ Χριστὸς τη- Addit bis, quod ipse quoque Christus βεγνδηιίδιν ρεῖσθαι δεῖν ἔφη tov νόμον, ποτὲ piv λέγων᾽ « Οὐχ esse legem dixerit, modo quidem his verbis : ἐ Non ἦλθον χαταλῦσαι tov νόμον, ἣ tobe προφήτας, ἀλλὰ γριὶ solvere legem, aut prophetas, sed implere™; > | πληρῶσαι " » ποτὲ δὲ αὖ " « Ὃς ἐὰν λύσῃ μίαν τῶν B modo rursus: ¢ Qui solverit unum de mandatis ἐντολῶν τούτων τῶν ἐλαχίστων, καὶ διδάξῃ οὕτως istis minimis, et ducuerit sic bomines, minimus τοὺς ἀνθρώπους, ἐλάχιστος χληθήσεται ἐν τῇ Bact- vocabitur in regno coelorum *.. Cum igitur, inguit, λείᾳ tiv οὐρανῶν. » “Ore tolvuv, φησὶν, ὅτι mpoc- servandam esse legem procul dubio jusserit, et.in txst τηρεῖν tov νόμον ἀναμφισθητήτως προστέταχε, 608 qui vel mandatum unum pratergressi fuerint, . χχὶ tots μίαν παραθαίνουσιν ἐντολὴν ἐπήρτησε Si- poenas statuerit: vos, qui cuneta, ul ita dicam, xag* ὑμεῖς, of συλλήδδην ἁἀπάσας παραδεδηχότες, pravtergressi estis, quem defensionis snodum repe- ὁποῖον εὑρήσετε τῆς ἀπολογίας tov τρόπον; Ἢ yap rietis? Aut enim mentietur Jesus, inguit, aut vos Ψευδοεπήσει, φησὶν, 6 Ἰησοῦς, ἤγουν ὑμεῖς maven plane legis ebservatores nomestia, =. — xal πάντως od νομοφύλαχες. . , Αἰτιᾶται δὲ πρὸς τούτοις, ὡς μήτε σαδθατίζοντας, Accusal nus preterea, quod neque Sabbata ser- pits μὴν Ἰουδαϊχῶς καταθύοντας tov ἀμνὸν, μήτε vemus, neque vero more Judeorum agnum immo- ; μὴν ἄρτους ἀζύμους ἐσθίοντας En’ αὐτῷ, xal φησιν, lemus, meque porro panes azymos comedamus; ὅτι πρόφατις ἡμῖν ths Ev ye τούτῳ ῥᾳστώνης nepi- aitque, nobis hujus cessationis causam relictam esse λέλειπται pla, td ph ἐξεῖναι Overy ἔξω γεγονόσι τῶν unam, quod sacrificare non liceat iis qui sint extra : Ἱεροσολύμων. Ο Jerusalem. ι Kal ταυτὶ μὲν ἅπαντα διὰ μαχρῶν εἴρηται λόγων. Aique hac omnia quidem ille multis verbis. Nos. Suveveyxdvtes δὲ ἡμεῖς tac τῶν εἰρημένων evvolag, vero contracto rerum aptea diclarum sensu, syper- - περιττῆς xa ἀνονήτου στενολεσχίας tov λόγον ἀπηλ- fluis et inutilibus argutiis orationem liberavimns. λάξαμεν. Act δὲ, οἶμαι, πρὸς Exacta τῶν nap’ αὐτοῦ Necesse autem est, opinor, ut, frigidis ejus ratiun- - Ψυχρολογουμένων td ἀληθὲς ἀντεξάγοντας, εἰχῇ xa- culis opposita veritate, rem Christianam temere ab. τασχώπτοντα ta Χριστιανῶν ἀποφῆναι πάλιν. eo derideri rursum ostendamus. - Thy pty obv tv capxt nepitophy σημεῖον δεδόσθαι Carnalem igiwr circumcisionem signaculum da~ τῷ ᾿Αδραὰμ τῆς tv ἀκροδυστίᾳ πίστεως 6 θεσπέ- tum esse Abrahamo fidei, quae est in preeputio, dixit σιος Παῦλος ἔφη. Διεσπούδαστο yap abt thy τῶν Paulus ille divinus *. Propositam enim ᾧ , εἰ ; Ἰουδαίων ὀφρὺν ἡρμένην ὑψοῦ χατασπάσαι, προσ- eral Judgorum arrogans superciliam deprimere, ac αποφῆναι δὲ πρεσδυτέραν τῆς tv νόμῳ παιδαγωγίας inswper ostendere, institutione legali vetustiorem thy tv πίστει dixalwarv, ἧς εὖ pada φησὶ τετυχη- p esse justificationem in fide, quam utique assecutum χέναι tov ᾿Αδραὰμ, odx iv περιτομῇ μᾶλλον ὄντα, esse Abrahamum dicit, aon magis in circumcisione GX" ἐν ἀχροδυστίᾳ. Πλὴν εἰ καὶ τεχνίτης dv &yav cum esset, quam in preputio. Yerum licet pro ea, περιήνεγχεν εἰς τοῦτο τῆς περιτομῆς τὸ χρῆμα, qua pollet, singulari jsolertia, circymcisionem ¢o , ἀλλ᾽ οὖν olf αὐτὴν καὶ νοητοῦ πράγματος γεγενη- transtulerit, scit tamen jpsam quogue fuisse rei μένην εἰχόνα. « Οὐ yap 6 tv τῷ φανερῷ, φησὶν, Ἰου- intellectualis imaginem. ¢ Nop enim gai in mani- | δαζός ἐστιν, οὐδὲ h ἐν tH φανερῷ, tv σαρχὶ, περι- festo, inquit, Judwus est : neque quz in manifesto, ᾿ ' τομή " ἀλλ᾽ ὁ tv τῷ χρυπτῷ Ἰουδαῖος, χαὶ περιτομὴ in carne, est circumeisio; sed qui in abscondito, xapblas, tv πνεύματι, od γράμματι, ob ἔπαινος οὐχ Judeus est : et circumecisio cordis in spirit, non ἐξ ἀνθρώπων, ἀλλ᾽ ex tod Θεοῦ. » Sépe yap, εἰ δ- littera, cujus laus non ex bominibus,sed ex Deo xet, βασανιζέσθω πρὸς ἡμῶν ὁποῖον av ἔχοι λόγον ἡ «est . » Agedum enim expendamus si _ bv σαρχὶ περιτομὴ, Stay αὐτῆς td μυστιχὺν ἀπο- quam rationem habitura sit carnalis illa cu Gthiswyev. Καίτοι πῶς, efmep Fy ἄμεινον τοῖς te- cisio, cum mysticum ejus sepsum amoverimus. ᾽ Rom. u, 29. 7 Gen.

1.1 βιβλίον πρῶτον Οἱ μὲν σοφοὶ καὶ ἀγχίνοι καὶ τῶν ἱερῶν δογμάτων ἐπιστήμονες τὸ κάλλος τῆς ἀληθείας θαυμάζουσι καὶ ἐν παντὶ λόγῳ πεποίηνται τὸ συνιέναι δύνασθαι παραβολὴν καὶ σκοτεινὸν λόγον, ῥήσεις τε σοφῶν καὶ αἰνίγματα. Οὕτω γάρ, οὕτω ταῖς θεοπνεύστοις Γραφαῖς ἀκριβῆ καὶ διηρθρωμένον τὸν νοῦν ἐνερείδοντες φωτὸς μὲν τοῦ θείου τὰς ἑαυτῶν ἀναπιμπλᾶσι ψυχάς, ἀξιοζήλωτον δὲ πολιτείας ὀρθῆς καὶ ἐννομωτάτης ἀράμενοι καύχημα εἶεν ἂν καὶ ἑτέροις ὠφελείας τῆς ἀνωτάτω πρόξενοι. Γέγραπται γὰρ ὅτι· Υἱέ, ἐὰν σοφὸς γένῃ σεαυτῷ, σοφὸς ἔσῃ καὶ τῷ πλησίον. Οἱ δὲ διάστροφοι τὴν καρδίαν καὶ τὴν εἰς νοῦν ἔχοντες ἐμπηρίαν, ἀμέτοχοί τε εἰς ἅπαν τοῦ θείου φωτός, τοῖς δόγμασι μὲν τῆς εὐσεβείας ἀντανίστανται, θρασυστομοῦσι δὲ λίαν καὶ τῆς ἀρρήτου κατεπαίρονται δόξης, καὶ παλιμφήμους ἱέντες φωνὰς ἀδικίαν εἰς τὸ ὕψος λαλοῦσι, κατὰ τὸ ἐν ψαλμοῖς ὑμνούμενον. Ἀρρωστῆσαι δὲ οἶμαι τοῦτο αὐτοὺς ἐκ πολλῆς ἄγαν ἀποπληξίας καὶ τῆς ἐνούσης αὐτοῖς ἀμαθίας, μᾶλλον δὲ εἰ χρὴ τἀληθὲς εἰπεῖν ἐξ ἐπιβουλῆς τοῦ πονηροῦ τε καὶ ἀρχεκάκου δράκοντος, φημὶ δὴ τοῦ Σατανᾶ. 1.2 Καὶ πρὸς τοῦτό γε ἡμᾶς ἐμπεδοῖ γεγραφὼς ὁ θεσπέσιος Παῦλος. Εἰ δὲ καὶ ἔστι κεκαλυμμένον τὸ Εὐαγγέλιον ἡμῶν, ἐν τοῖς ἀπολλυμένοις ἐστὶ κεκαλυμμένον, ἐν οἷς ὁ θεὸς τοῦ αἰῶνος τούτου ἐτύφλωσε τὰ νοήματα τῶν ἀπίστων εἰς τὸ μὴ αὐγάσαι τὸν φωτισμὸν τοῦ Εὐαγγελίου τῆς τοῦ Χριστοῦ δόξης. Ὅτι μὲν οὖν ὁ νομισθεὶς εἶναι θεὸς τοῦ αἰῶνος τούτου καὶ τῆς ἀνωτάτω δόξης κλοπεὺς ἐσκότισεν αὐτῶν τὴν καρδίαν, οὐκ ἀσυμφανές· πεπλάνηνται γὰρ ὁμολογουμένως καὶ ἀριθμοῦ κρείττονας ἐφιστᾶσι τῷ βίῳ θεούς, δαίμονάς τε καὶ ἡρώων ψυχάς, καθά φασιν αὐτοὶ καὶ φρονεῖν ἐγνώκασιν. Ἀλλ' ἦν ἂν ἐπ' αὐτοῖς τὸ τῶν εὖ φρονούντων δάκρυον, οὐ σφόδρα πολὺ σιωπᾶν ᾑρημένοις τὰ ἐφ' οἷς ἄν τις αἰσχύνοιτο· νῦν δὲ δὴ πρόεισι δυσσεβείας εἰς τοῦτο αὐτοῖς τὸ ἐγχείρημα ὥστε καὶ ἑτέροις ζητεῖν ἐνιέναι τῆς οὕτως αἰσχρᾶς δεισιδαιμονίας τὴν νόσον. Οἷα γάρ τινες ὄφεις τριόδοις ἐγκαθήμενοι τοῖς ἐν αὐταῖς διαστείχουσιν ἐπιπηδῶσι πικροί, τὸν τῆς ἀπωλείας ἰὸν τοῖς εὐπαραφόροις ἐγχέοντες· καὶ περὶ αὐτῶν ἂν λέγοιτο, καὶ σφόδρα εἰκότως· Ὄφεις, γεννήματα ἐχιδνῶν, πῶς δύνασθε ἀγαθὰ λαλεῖν πονηροὶ ὄντες; Καὶ οὐκ ἂν ἁμάρτοι τοῦ ἀληθοῦς ὁ Κύριος λέγων· Ὁ ἀγαθὸς ἄνθρωπος ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ θησαυροῦ τῆς καρδίας αὐτοῦ προφέρει τὰ ἀγαθά, καὶ ὁ πονηρὸς ἄνθρωπος ἐκ τοῦ πονηροῦ θησαυροῦ τῆς καρδίας αὐτοῦ προφέρει τὰ πονηρά, καὶ· Ἀπὸ τοῦ περισσεύματος τῆς καρδίας τὸ στόμα λαλεῖ. 1.3 Καὶ ταῦτά φημι τοῖς Ἰουλιανοῦ βιβλίοις ἐντυχών, ὃς τῆς εὐαγοῦς ἡμῶν θρησκείας οὐ φορητὴν ἐποιήσατο τὴν κατάρρησιν, πεπλανῆσθαι λέγων ἡμᾶς καὶ ἀποφοιτῆσαι μὲν ἀσυνέτως τῆς εὐθύ τε καὶ ἀμωμήτως ἐχούσης ὁδοῦ, ἰέναι δὲ ὥσπερ κατὰ πετρῶν, καὶ ὁλοτρόπως ἀβούλητον τῷ ἐπὶ πάντων Θεῷ ποιεῖσθαι λατρείαν, οὔτε τοῖς διὰ τοῦ πανσόφου Μωσέως νόμοις συμβαίνουσαν, οὔτε μὴν ταῖς Ἑλλήνων δεισιδαιμονίαις, ἤγουν ἔθεσί τε καὶ τρόποις, μέσην δὲ ὥσπερ τινὰ καὶ ἀμφοῖν ἁμαρτάνουσαν καινοτομῆσαι ζωήν. Ἐγὼ δέ, ὅτι μὲν τῆς Ἑλλήνων ἀπηλλάγμεθα ἐμβροντησίας, καὶ πολὺς ἀποτειχίζει λόγος τῆς ἐκείνων τερθρείας τὰ Χριστιανῶν, φαίην ἄν· Κοινωνία γὰρ οὐδεμία φωτὶ πρὸς σκότος, ἀλλ' οὐδὲ μερὶς πιστῷ μετὰ ἀπίστου. Ὅτι δὲ τοῖς Μωσέως βιβλίοις ἐσμὲν οὐ διάφοροι, οὔτε μὴν ἀντεξάγουσαν τοῖς ἐκείνου θεσπίσμασι πολιτείαν ἐπετηδεύσαμεν, ὡς ἂν οἷός τε ὦ πληροφορεῖν πειράσομαι, καιροῦ τοῦ καθήκοντος ἐν τούτοις ἡμῖν τὸν λόγον διαγυμνάζοντος. 1.4 Πλὴν ἐκεῖνο εἰπεῖν εἰς τὸ παρὸν οἰήσομαι δεῖν· ἀληθὲς μὲν γὰρ ὅτι, κατὰ τό τισι παρῳδούμενον, σοφὸς ἄλλος ἀπ' ἄλλου, πρόδηλον δὲ δήπουθεν εἴη ἂν ὅτι τὰ τῶν πρώτων οἱ μετ' αὐτοὺς εἰδεῖεν, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον τὰ τῶν ὑστάτων οἱ πρὸ αὐτῶν· οὐκοῦν, ἐπειδήπερ Ἑλλήνων παῖδες ἐπί γε τοῖς σφῶν αὐτῶν διδασκάλοις φρονοῦσι μέγα, καὶ καταπτοεῖν οἴονταί τινας Ἀναξιμάνδρους ἡμῖν καὶ Ἐμπεδοκλεῖς, Πρωταγόρας τε καὶ Πλάτωνας ὀνομάζοντες, προσεπάγοντες δὲ τούτοις καὶ τοὺς ἑτέρους οἳ τῶν ἀνοσίων αὐτοῖς δογμάτων γεγόνασιν εὑρέται καὶ ἵν' οὕτως εἴπω τῆς ἀμαθίας πηγαί, φέρε λέγωμεν ὅτι διαφόροις μὲν δόξαις ἀντεγειρομένους ὥσπερ ἀλλήλοις καταθρήσαι τις ἂν αὐτούς, ἀσύμβατον δὲ καὶ ἐφ' ἑκάστῳ τῶν ὄντων τὴν ἀπολογίαν εἰσφέροντας. Εἶτα πρὸς τούτῳ καταδεικνύωμεν Μωσέα μὲν ἐν χρόνῳ τὰ πρεσβεῖα λαχόντα, καὶ δόξαν ὀρθὴν καὶ ἀπλανεστάτην περὶ τῆς ἀρρήτου καὶ ἀνωτάτω πασῶν οὐσίας εἰσκεκομικότα, καὶ κοσμοποιίας

ἄριστα μνημονεύσαντα, καὶ νόμων τῶν εἰς εὐσέβειαν καὶ δικαιοσύνην οὐκ ἀθαύμαστον βραβευτήν, τοὺς δὲ παρ' αὐτοῖς ὠνομασμένους σοφοὺς γεγονότας μὲν ὑστάτους καὶ νεωτάτους, κεκλοφότας δὲ τὰ ἐκείνου καὶ τοῖς ἰδίοις λόγοις ἐγκατακλώσαντας, εἰ καὶ μὴ εἰς ἅπαν ὑγιῶς ἰσχύσαντας οὕτω καὶ δόξαν ἁρπάσαι σεμνοπρεπῆ καί τι τῶν ἀληθῶν ἐοικέναι λέγειν. 1.5 Τοίνυν γεγόνασί τινες μὲν μετὰ Μωσέα, συνήκμασαν δὲ καὶ ἕτεροι κατὰ καιροὺς τοῖς μετ' ἐκεῖνον προφήταις ἁγίοις· ὧν οἱ ταῖς δόξαις κατακολουθεῖν ᾑρημένοι ψήφου τῆς κρείττονος παρὰ τοὺς ἄλλους ἠξίωνται, καίτοι τοῦ ψεύδους εἰς ἅπαν οὐκ ἐλευθέραν τῆς περὶ Θεοῦ δόξης ποιούμενοι τὴν ἀπόδοσιν. Ὅτι τοίνυν Μωσῆς ὁ θεσπέσιος πρεσβύτατος μὲν ἦν κατά γέ φημι τὸν τοῦ γενέσθαι καιρόν, οἱ δὲ μετ' ἐκεῖνον ὕστατοι, σαφὲς καταστήσομεν τὰ τῶν ἀκριβῶς χρονογραφησάντων βιβλία διερευνήσαντες. Χρῆναι δέ φημι τοὺς ἐντευξομένους μὴ ἁψικόρως ἔχειν περὶ τὴν ἀνάγνωσιν καὶ τὸν τῶν ὀνομάτων κατάλογον, ἤτοι τὴν τῶν καιρῶν ἀπαρίθμησιν, διψῆν δὲ μᾶλλον ἐντόνως καλὴν καὶ ὀνησιφόρον οὖσαν τὴν ἐφ' ἑκάστῳ πληροφορίαν. 1.6 Τοιγαροῦν Νῶε μὲν γέγονεν, ἀνὴρ τῶν ὅτι μάλιστα θεοφιλεστάτων, δέκατος τῶν ἀπὸ τοῦ πρώτου, τουτέστιν Ἀδάμ· τούτῳ προστέταχεν ὁ τῶν ὅλων Θεός, ὡς μέλλοντος ἔσεσθαι τοῦ κατακλυσμοῦ πανωλεθρίᾳ τε καταφθαρήσεσθαι τῶν ἐπὶ τῆς γῆς, συμπήξασθαι μὲν κιβωτόν, ὁμοῦ δὲ φιλτάτοις καὶ γυναιξὶ καὶ κτηνῶν εἴδεσι παντοδαποῖς, πτηνοῖς τε καὶ ἑρπετοῖς, εἰσελάσαι τε καὶ διαπλεῖν ἐν αὐτῇ· οὗ δὲ πρὸς πέρας ἐνηνεγμένου, κατεφθείρετο μὲν ἅπαν τὸ ἀνθρώπινον γένος καὶ τὰ ἕτερα τῶν ζῴων, ὁ δὲ πανοικὶ διεσῴζετο. Τῶν ὑδάτων δὲ ὑφιζηκότων, ἡ μὲν κιβωτὸς προσέσχε τοῖς ὄρεσιν Ἀραράτ, τουτέστι τῆς Ἀρμενίας, ἐνερείσας δὲ πάλιν αὐτὸς τὸν πόδα τῇ γῇ θυσία ἐπετέλει χαριστηρίους. Ἀξιόχρεως μὲν οὖν εἰς πίστιν ἡ θεόπνευστος Γραφή· ἐπειδὴ δέ τινες τῶν δεισιδαιμόνων μύθους τε εἰκαίους καὶ οὐδαμόθεν ἔχοντας ἢ τὸ πιθανὸν ἢ τὸ ἀληθές φασιν εἶναι τὰ παρ' ἡμῖν, ἀναγκαίως μεμνήσομαι καὶ τῶν παρ' αὐτοῖς ἱστοριογράφων, Ἀλεξάνδρου τέ φημι τοῦ Πολυίστορος καὶ Ἀβυδηνοῦ. Πεποίηνται γὰρ αὐτοὶ τὴν περὶ τούτων ἀφήγησιν ἐν ἰδίαις συγγραφαῖς, εἰ καὶ μὴ εἰς ἅπαν ἀκαταψέκτως, ἀλλοκότως δὲ μᾶλλον, ἅτε δὴ καὶ τῶν εἰς εὐσέβειαν δογμάτων ἠμοιρηκότες. 1.7 Καὶ ὁ μὲν Ἀλέξανδρός φησιν οὕτως· Ὠτιάρτου δὲ τελευτήσαντος, τὸν υἱὸν αὐτοῦ Ξίσουθρον βασιλεῦσαι σάρους δεκαοκτώ· ἐπὶ τούτου τὸν μέγαν φασὶ γενέσθαι κατακλυσμόν· εἶτα σωθῆναι λέγει τὸν Ξίσουθρον, προαπαγγείλαντος αὐτῷ τοῦ Κρόνου τὸ ἐσόμενον, καὶ ὅτι προσήκει ναυπηγήσασθαι λάρνακα καὶ ὁμοῦ πτηνοῖς ἑρπετοῖς τε καὶ κτήνεσι πλεῖν ἐν αὐτῇ. Ὅ γε μὴν Ἀβυδηνὸς σαφεστέραν ποιεῖται τὴν ἀφήγησιν, οὕτω λέγων· Μεθ' ὃν ἄλλοι τε ἦρξαν καὶ Ξίσουθρος· τῷ δὲ Κρόνος μὲν προσημαίνει ἔσεσθαι πλῆθος ὄμβρων ∆αισίου πέμπτῃ ἐπὶ δέκα, κελεύει δὲ πᾶν ὁτιοῦν γραμμάτων ἐχόμενον ἦν ἐν Ἡλίου πόλει τῇ ἐν Σιπαροῖσιν ἀποκρύψαι. Ξίσουθρος δὲ ταῦτα ἐπιτελέα ποιήσας ἰθέως ἐπ' Ἀρμενίης ἀνέπλωσε, καὶ παραυτίκα μιν κατελάμβανε τὰ ἐκ τοῦ Θεοῦ. Τρίτῃ δὲ ἡμέρῃ, ἐπεί τε ὕων ἐκόπασε, μεθίει τῶν ὀρνίθων πείρην ποιούμενος εἴπου γῆν ἴδοιεν τοῦ ὕδατος ἐκδῦσαν· αἱ δέ, ἐκδεκομένου σφέας πελάγεος ἀφανέος, ἀπορέουσαι ὅκη καθορμίσονται, παρὰ τὸν Ξίσουθρον ὀπίσω κομίζονται, καὶ ἐπ' αὐτῇσιν ἕτεραι· ὡς δὲ τῇσι τρίτῃσιν εὐτύχεεν φίκατο γὰρ δὴ πηλοῦ κατάπλεῳ τοὺς ταρσούς θεοί μιν ἐξ ἀνθρώπων ἀφανίζουσι. Τὸ δὲ πλοῖον ἐν Ἀρμενίῃ ἦν καὶ περίαπτα ξύλων ἀλεξιφάρμακα τοῖσιν ἐπιχωρίοισι παρείχετο. 1.8 Ξίσουθρον μὲν οὖν ὀνομάζουσι τὸν Νῶε τάχα που κατὰ φωνὴν Ἀσσυρίων, κἀν τούτῳ δὲ πάλιν ἡμαρτήκασι τἀληθοῦς τὸν Κρόνον αὐτῷ χρῆσαι λέγοντες ἀντὶ τοῦ ἐπὶ πάντων Θεοῦ, καὶ θαυμαστὸν οὐδέν· οὐ γὰρ ἐν μεθέξει γεγόνασι τοῦ θείου φωτὸς οὔτε μὴν τοῖς ὄμμασι τῆς διανοίας τὸ σεπτὸν τῆς ἀληθείας κάλλος τεθέανται. Οὐκοῦν τέθυκε μὲν ὁ Νῶε τῆς κιβωτοῦ προελθών, ηὐλίζετο δὲ αὐτόθι φιλτάτοις ὁμοῦ. Καὶ τρεῖς μὲν ἦσαν αὐτῷ φύντες υἱοί, πλεῖστοί γε μὴν ἐξ αὐτῶν ἕτεροι, καὶ ἀρχὴ δευτέρα γεγόνασι τῶν ἐπὶ τῆς γῆς, κατῳκήκασι δὲ πρῶτον μὲν ὁμόσε, καὶ ἐν μόνῃ τῇ πρὸς ἀκτῖνα γῇ, κατεσκηδάσθησαν δὲ μετὰ τοῦτο πανταχῆ, καταδιελόντος αὐτοὺς εἰς πολυγλωσσίαν τοῦ ἐπὶ πάντας Θεοῦ· ἠγανάκτει γὰρ ἐπὶ τῇ τοῦ πύργου κατασκευῇ. Ὅτι δὲ καὶ ταυτησὶ τῆς ἱστορίας διαμέμνηνται οἱ ἀρτίως ἡμῖν ὠνομασμένοι ἐξ ὧν γεγράφασιν οὐδὲν ἧττον εἰσόμεθα. 1.9 Ἀλέξανδρος μὲν γὰρ ὡδί φησι· Σίβυλλα δέ φησιν, ὁμοφώνων ὄντων ἁπάντων τῶν ἀνθρώπων, τινὰς τούτων πύργον ὑπερμεγέθη οἰκοδομῆσαι, ὅπως εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνα βῶσι, τοῦ δὲ θεοῦ ἀνέμους τῷ πύργῳ ἐμφυσήσαντος, ἀνατρέψαι αὐτὸν καὶ ἰδίαν δοῦναι φωνὴν ἑκάστοις· διὸ δὴ Βαβυλῶνα τὴν πόλιν κληθῆναι. Ἀβυδηνὸς δὲ πάλιν· Ἐν τῇδε λέγουσι τοὺς πρώτους ἀνασχόντας, ῥώμῃ τε καὶ μεγέθει χαυνωθέντας καὶ δὴ θεῶν κάρτα φρονήσαντας ἀμείνονας εἶναι, τύρσιν ἠλίβατον ἀείρειν, ἵνα νῦν Βαβυλών ἐστιν· ἤδη τε ἆσσον εἶναι τοῦ οὐρανοῦ, καὶ τοὺς ἀνέμους θεοῖσι βωθέοντας ἀνατρέψαι περὶ αὐτοῖσι τὸ μηχάνημα· τοῦ δὴ τὰ ἐρείπια λέγεσθαι Βαβυλῶνα, τέως τε ὄντας ὁμογλώσσους ἐκ θεῶν πολύθροον φωνὴν ἐνείκασθαι. 1.10 Κατεσκεδασμένων δὴ οὖν τῶν ἐξ αἵματος Νῶε, εἶτα καιροῦ διϊππεύσαντος πρῶτος Ἀσσυρίων ἐπιφανῶς βασιλεῦσαι λέγεται Νίνος ὁ Ἀρβήλου παῖς, οὗ καὶ ἐπώνυμος ἡ Νινευὶ πόλις, ἧς τὰ τείχη Σεμίραμις Νίνῳ συνοικήσασα μεγαλοφυῶς ἐσκευάσατο. Νίνου τοίνυν τὴν Ἀσσυρίων διέποντος βασιλείαν, Εὔρωπος δὲ τὴν Σικυωνίων, γενέσθαι φασὶ τὸν μακάριον Ἀβραάμ, ἄνδρα πανσύνετον καὶ πολυΐστορα, καὶ τῶν ὅτι μάλιστα κατεσπουδασμένων ποιεῖσθαι προθυμούμενον τὸ δεῖν εἰδέναι τὸ ἀληθές, καὶ τίς ὁ τῶν ὅλων ἐστὶ δημιουργὸς καὶ κύριος. Ἀπεσκευάζετο μὲν γὰρ καὶ ἀπωτάτω μεθίει τῶν Ἀσσυρίων τὰς δόξας, τὰς ἐπί γέ φημι τῇ πολυθέῳ πλάνῃ. Τῆς γε μὴν ἀληθείας τὴν γνῶσιν ἀρκέσειν αὐτῷ πρὸς πᾶσαν εὐημερίαν ὑπειληφώς, προσεδέχθη παρὰ Θεοῦ· ἤκουε γάρ· Ἔξελθε ἐκ τῆς συγγενείας σου καὶ ἐκ τοῦ οἴκου τοῦ πατρός σου, καὶ δεῦρο εἰς γῆν ἣν ἄν σοι δείξω. Τίνα μὲν οὖν διεβίω τρόπον, ὅσοι τε γεγόνασιν ἐξ αὐτοῦ, παρήσω λέγειν εἰς τὸ παρόν, μεθιστάντος ἡμῖν ἀναγκαίως τὸν λόγον ἐφ' ἕτερα τοῦ καιροῦ. Παρελάσας δὲ τοὺς μεταξὺ διὰ τὸ πλῆθος τῶν ἱστοριῶν καὶ τῶν ὀνομάτων, ἐπ' αὐτὸν ἥξω δρομαῖος τὸν ἱεροφάντην Μωσέα. 1.11 Ἔτους μὲν γὰρ διαγεγονότος τετρακοσιοστοῦ πέμπτου τε καὶ εἰκοστοῦ μετὰ τὸν θεσπέσιον Ἀβραάμ, τίκτεται μὲν ἐν Αἰγύπτῳ Μωσῆς, παρῳκηκότων αὐτόθι τῶν ἐξ αἵματος Ἀβραάμ. Νέος δὲ ὢν ἔτι καὶ τῆς Αἰγυπτίων σοφίας εἰς πεῖραν ἐλθών, οἷόν τι προγύμνασμα τῶν θειοτέρων ἐποιεῖτο τὰ ἀνθρώπινα. Καταγαγόντες τοίνυν ἐξ Ἀβραὰμ τοὺς χρόνους ἐπὶ Μωσέα, ἀρξώμεθα πάλιν ἐνταῦθα ἑτέρας ἐτῶν ἀρχῆς, τὴν Μωσέως γένεσιν προαναθέντες τῶν ἀριθμῶν. Ἑβδόμῳ ἔτει Μωσέως Προμηθέα καὶ Ἐπιμηθέα, Ἄτλαντά τε τὸν Προμηθέως ἀδελφόν, ἔτι δὲ καὶ Ἄργον τὸν πανόπτην γενέσθαι φασί. Τριακοστοῦ πέμπτου ἔτους Μωσέως, πρῶτος βεβασίλευκεν Ἀθήνησι Κέκροψ ὁ ἐπίκλην διφυής· τοῦτόν φασι πρῶτον ἀνθρώπων ἱερεῦσαι βοῦν, ὀνομάσαι τε ∆ία τὸν παρ' Ἕλλησιν ὕπατον τῶν θεῶν, ὡς αὐτοί φασιν. Ἑξηκοστῷ καὶ ἑβδόμῳ ἔτει Μωσέως τὸν ἐπὶ ∆ευκαλίωνος κατακλυσμὸν ἐν Θεσσαλίᾳ γενέσθαι φασί, καὶ μὴν καὶ ἐν Αἰθιοπίᾳ τόν, ὡς αὐτοί φασιν, Ἡλίου παῖδα καταφλεχθῆναι Φαέθοντα. Ἑβδομηκοστῷ τετάρτῳ ἔτει Μωσέως, Ἕλλην οὕτω καλούμενος ὁ ∆ευκαλίωνος καὶ Πύρρας παῖς ἀρχὴ γέγονε τοῖς Ἕλλησι τῆς τοιᾶσδε προσηγορίας, καίτοι πάλαι Γραικοῖς λεγομένοις. 1.12 Ἑκατοστῷ καὶ εἰκοστῷ ἔτει Μωσέως, ∆άρδανος κτίζει πόλιν ∆αρδανίαν, βασιλεύοντος Ἀσσυρίων Ἀμύντα, Ἀργείωνδὲ Σθενέλου, Αἰγυπτίων Ῥαμεσῆ· ἐκαλεῖτο δὲ Αἴγυπτος καὶ αὐτὸς καὶ ὁ ∆αναοῦ ἀδελφός. Ἑκατοστῷ ἑξηκοστῷ ἔτει μετὰ Μωσέα Κάδμος Θηβῶν ἐβασίλευσεν, οὗ θυγάτηρ Σεμέλη, ἐξ ἧς ὁ ∆ιόνυσος, ὡς αὐτοί φασιν, ἐκ ∆ιός· ἦν δὲ τὸ τηνικάδε καὶ Λίνος ὁ Θηβαῖος καὶ Ἀμφίων οἱ μουσουργοί. ∆ιεδέξατο δὲ τὸ τηνικάδε τὴν παρ' Ἑβραίοις ἱερωσύνην Φινεὲς υἱὸς Ἐλεάζαρ υἱοῦ Ἀαρών, τελευτήσαντος δηλονότι τοῦ Ἀαρών. Ἑκατοστῷἐνενηκοστῷ καὶ πέμπτῳ ἔτει μετὰ Μωσέα φασὶ γενέσθαι τὴν παρ' Ἕλλησιν ᾀδομένην τῆς Κόρης ἁρπαγὴν ὑπὸ Αἰδωνέως βασιλεύοντος Μολοττῶν· οὗτος κύνα παμμεγέθη θρέψαι λέγεται τὸν Κέρβερον, ὃν ἐπαφῆκε Πειρίθῳ καὶ Θησεῖ ἀφικομένοις ἐφ' ἁρπαγὴν τῆς αὑτοῦ γυναικός· εἶτά φασιν ὅτι διαφθαρέν

τος Πειρίθου παρατυχὼν Ἡρακλῆς Θησέα ἐρρύσατο· διὸ καὶ ἐξ ᾅδου φυγεῖν μυθολογοῦσιν αὐτόν. ∆ιακοσιοστῷ ἐνενηκοστῷ ἔτει, Περσεὺς ∆ιόνυσον ἀναιρεῖ, οὗ καὶ τὴν ταφὴν εἶναί φασιν ἐν ∆ελφοῖς παρὰ τὸν χρυσοῦν Ἀπόλλωνα. Τριακοσιοστῷ πεντηκοστῷ καὶ πέμπτῳ ἔτει μετὰ Μωσέα, βασιλεύει Πρίαμος μετὰ Λαομέδοντα. Τετρακοσιοστῷ δεκάτῳ ἔτει μετὰ Μωσέα, πεπόρθηται τὸ Ἴλιον, ἰθύνοντος τὰ Ἑβραίων Ἐσσεβών, τὰ δὲ Ἀργείων Ἀγαμέμνονος, τὰ δε Αἰγυπτίων Οὐαφρῆ, τὰ δὲ Ἀσσυρίων Ταυτάνου. 1.13 Συνάγεται τοίνυν ἀπὸ τῆς Μωσέως γενέσεως μέχρι τοῦ ἁλῶναι τὸ Ἴλιον ἔτη τετρακόσια δέκα. Καί μοι πάλιν ἄθρει τοὺς καθεξῆς· ἐρῶ γὰρ ἐπιδρομάδην, οὐ τοῖς διὰ μέσου γεγονόσιν ἐμφιλοχωρῶν, ἐφορμίζων δὲ μᾶλλον τοῖς ἀναγκαίοις τῶν προσώπων τὸν λόγον. Τοίγαρτοι πέμπτῳ ἔτει τῆς Ἰλίου ἁλώσεως βεβασίλευκε Λατίνων Αἰνείας, Ἀθηναίων δὲ ∆ημοφῶν ὁ Θησέως, κριτὴς δὲ ἦν παρ' Ἑβραίοις ὁ Σαμψών. Ἑξηκοστῷ καὶ πέμπτῳ ἔτει τῆς Ἰλίου ἁλώσεως τετέλευκε μὲν ὁ ἱερεὺς Ἠλεί, κατά γε τὸ γεγραμμένον ἐν τῇ πρωτῇ τῶν Βασιλειῶν· ἀλλόφυλοι δὲ τὴν κιβωτὸν εἰς τὴν ἑαυτῶν ἀπεκόμισαν, προφητεύοντος μὲν τοῦ μακαρίου Σαμουήλ, κεχρισμένου δὲ λοιπὸν εἰς βασιλέα τοῦ Σαούλ. Ἑκατοστῷ ἑξηκοστῷ καὶ πέμπτῳ ἔτει τῆς Ἰλίουἁλώσεως, Ὅμηρον καὶ Ἡσίοδόν φασι γενέσθαι, βασιλεύοντος Λακεδαιμονίων Λαβώτου, Ἀσσυρίων δὲ Λαοσθένους, Λατίνων Ἄλβα Σιλουίου, Κορινθίων Ἀγελάου. ∆ιακοσιοστῷ ἑξηκοστῷ ὀγδόῳ ἔτει τῆς Ἰλίου ἁλώσεως, προεφήτευον Ἠλίας καὶ Ἐλισσαῖος, διέποντος, τὴν Ἑβραίων βασίλειαν τοῦ Ἰωράμ, Λακεδαιμονίων δὲ Ἀρχελάου. Τριακοσιοστῷ ἑξηκοστῷ καὶ πέμπτῳ ἔτει τῆς Ἰλίου ἁλώσεως, Λυκοῦργος Λακεδαιμονίοις ἐνομοθέτει, βασιλεύοντος Κορινθίων μὲν Ἀγήμονος, Λατίνων δὲ Πρόκα Σιλουίου. Τριακοσιοστῷ καὶ ὀγδοηκοστῷ ἔτει τῆς Ἰλίου ἁλώσεως, προεφήτευον Ὠσηέ, Ἀμώς, Ἠσαΐας, Ἰωνᾶ Φασὶ δέ τινες οὐχ ὁμόχρονον Ὁμήρῳ τὸν Ἡσίοδον εἶναι, ἀλλ'ἐν τούτοις γενέσθαι τοῖς χρόνοις, διέποντος τὰ Ἑβραίων Ἀζαρίου τοῦ καὶ Ὀζίου, Μήδων δὲ Ἀρβάκη, Λατίνων δὲ Πρόκα Σιλουίου. 1.14 Συνάγονται τοίνυν καὶ τὰ ἀπὸ Ἰλίου ἁλώσεως μέχρι τῆς πρώτης ὀλυμπιάδος ἔτη πέντε καὶ τετρακόσια, ἀπὸ δὲ τῆς Μωσέως γενέσεως ἕως τῆς αὐτῆς πρώτης ὀλυμπιάδος πεντεκαίδεκα ἔτη καὶ ὀκτακόσια. Πρώτῃ ὀλυμπιάδι, Μιλήσιος ἐποποιὸς Ἀρκτῖνος λέγεται γεγονέναι, καὶ Ῥῶμος καὶ Ῥωμύλος ἐγενέσθην, βασιλεύοντος τῆς Ἰουδαίας Ἰωάθαμ, τοῦ δὲ Ἰσραὴλ Φακεέ. Ἐννάτηὀλυμπιάδι Εὔμηλον ἐποποιὸν γενέσθαι φασί, καὶ σίβυλλαν τὴν Ἐρυθραίαν. Ἑπτακαιδεκάτῃ ὀλυμπιάδι σιβύλλαν ἣν καὶ Ἡροφίλαν ὠνόμαζον γενέσθαι φασίν. Εἰκοστῇ τρίτῃ ὀλυμπιάδι φασὶ γενέσθαι Ἀρχίλοχον, τὰ Ἰουδαίων κράτη διέποντος Μανασσῆ. Εἰκοστῇ ἐννάτῃ ὀλυμπιάδι Ἱππώνακτα καὶ Σιμωνίδην φασὶ γνωρίζεσθαι, καὶ τὸν μουσικὸν Ἀριστόξενον. Τριακοστῇ πέμπτῃ ὀλυμπιάδι Θαλῆς Ἐξαμύου Μιλήσιος πρῶτος φυσικὸς φιλόσοφος γενέσθαι λέγεται, παρατεῖναι δὲ τὴν ζωὴν αὐτοῦ φασιν ἕως πεντηκοστῆς ὀγδόης ὀλυμπιάδος. Τριακοστῇ ἕκτῃ ὀλυμπιάδι προεφήτευον ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ ὁ θεσπέσιος Ἰερεμίας, ἔτι τε καὶ Σοφονίας. Τεσσαρακοστῇ δευτέρᾳ ὀλυμπιάδι Ἀλκμαίων καὶ Πιττακὸς ὁ ἐκ Μιτυλήνης τῶν ἑπτὰ σοφῶν, καὶ πρὸς τούτοις ἔτι Στησίχορος ὁ ποιητὴς ἐγνωρίζετο. Κατ' αὐτοὺς δὲ τούτους τοὺς καιροὺς γεγόνασιν οἱ περὶ τὸν μακάριον ∆ανιήλ. 1.15 Τεσσαρακοστῇ ἕκτῃ ὀλυμπιάδι Σόλων νενομοτέθηκε, τοὺς ∆ράκοντος νόμους περιελὼν πλὴν τῶν φονικῶν. Τεσσαρακοστῇ ἐννάτῃ ὀλυμπιάδι, Ἰουδαίων ὄντων ἐν Βαβυλῶνι, ἤτοι ἐν ὄρεσι Περσῶν καὶ Μήδων (γεγόνασι γὰρ αἰχμάλωτοι), προεφήτευον παρ' αὐτοῖς ∆ανιὴλ καὶ Ἰεζεκιήλ. Πεντηκοστῇ ὀλυμπιάδι ἐγνωρίσθησαν οἱ ἑπτὰ σοφοὶ καὶ ὁ Μιλήσιος Ἀναξίμανδρος, φιλόσοφος φυσικός. Πεντηκοστῇ ἕκτῃ ὀλυμπιάδι, Κύρου διέποντος τὰ κράτη Περσῶν, προεφήτευον Ἀγγαῖος καὶ Ζαχαρίας, γνώριμοι δὲ ἦσαν ἤδη Σιμωνίδης καὶ Χίλων, τῶν ἑπτὰ σοφῶν ὄντες. Πεντηκοστῇ ὀγδόῃ ὀλυμπιάδι Θέογνις ποιητὴς ὠνομάζετο. Πεντηκοστῇ ἐννάτῃ ὀλυμπιάδι Ἰβυκὸς ὁ μελοποιὸς καὶ Φερεκύδης ὁ ἱστοριογράφος καὶ Φωκυλίδης καὶ Ξενοφάνης, τραγῳδιῶν ποιηταί, γεγόνασι. Ἑξηκοστῇ δευτέρᾳ ὀλυμπιάδι Πυθαγόρας γενέσθαι λέγεται. Ἑβδομηκοστῇ ὀλυμπιάδι φασὶ γενέσθαι ∆ημόκριτον καὶ Ἀναξαγόραν, φιλοσόφους φυσικούς, ὁμοῦ τε καὶ Ἡράκλειτον τὸν ἐπίκλην σκοτεινόν. Ἑβδομηκοστῇ τετάρτῃ Φρύνιχος καὶ Χοιρίλος καὶ ∆ιαγόρας, φιλόσοφοι φυσικοί. Ὀγδοηκοστῇ ἕκτῃ ὀλυμπιάδι γενέσθαι φασὶ τὸν Ἀβδηρίτην ∆ημόκριτον, Ἐμπεδοκλέα τε καὶ Ἱπποκράτην, καὶ Πρόδικον, Ζήνωνα καὶ Παρμενίδην. Ὀγδοηκοστῇ ὀγδόῃ ὀλυμπιάδι τὸν κωμῳδὸν Ἀριστοφάνην, Εὔπολίν τε καὶ Πλάτωνα γενέσθαι φασίν. Ἑκατοστῇ τρίτῃ ὀλυμπιάδι Ἀριστοτέλην φασὶν ἀκροᾶσθαι Πλάτωνος, βραχεῖαν ἄγοντα κομιδῇ τὴν ἡλικίαν. Ἑκατοστῇ δωδεκάτῃ ὀλυμπιάδι Ἀλεξανδρείαν τὴν πρὸς Αἴγυπτον κτισθῆναί φασιν, ἔτει ἑβδόμῳ τῆς Ἀλεξάνδρου βασιλείας· κατ' ἐκεῖνο δὲ τοῦ καιροῦ Ἀναξιμένης τε καὶ Ἐπίκουρος ἐγενέσθην οἱ φιλόσοφοι. 1.16 Ἑκατοστῇ εἰκοστῇ τετάρτῃ ὀλυμπιάδι, Πτολεμαίου τῆς Αἰγύπτου βασιλεύοντος τοῦ ἐπίκλην φιλαδέλφου, τὸν Σάραπιν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ φασὶν ἐλθεῖν ἐκ Σινώπης, τὸν αὐτὸν δὲ εἶναι τῷ Πλούτωνι· ὅθεν καὶ ἱερὸν ἐκτίζετο τῷ ἀγάλματι, ὃ καὶ τῇ ἐγχωρίῳ φωνῇ καλοῦσιν οἱ Αἰγύπτιοι Ῥάκωτιν, οὐδὲν ἕτερον ἢ τὸν Πλούτωνα διὰ τούτου σημαίνοντες· ταύτητοι καὶ τοῖς μνήμασι γείτονα τὸν νεὼν ἐποιήσαντο. Ἀμφιβάλλεται δὲ παρ' Ἕλλησιν ὁ ἐπ' αὐτῷ λόγος· οἱ μὲν γὰρ οὐκ ἀξιοῦσιν εἶναι Πλούτωνα αὐτόν, Ὄσιριν δὲ μᾶλλον, ἕτεροι δὲ τὸν Ἄπιν. Πολλῆς τοίνυν διαμάχης οὔσης περὶ τούτου, ἱδρύσαντο, φασί, τὸ εἴδωλον ὥσπερ ἐξ ἑνὸς συνθήματος συμβεβηκότες εἰς ὁμοφωνίαν, Ὀσίραπιν, ἵν' ἐν ταὐτῷ Ὄσιρίς τε καὶ Ἄπις νοοῖτο. Ἀμφοῖν δὲ τούτοιν καὶ θάνατος φέρεται καὶ ταφή· ἐγενέσθην γὰρ ἀνθρώπω. Τὸ δὲ μακρὸν ἔθος, ἀποβεβληκὸς τὸ ΟΣΙ, Σάραπιν τὸ βρέτας ἐποίησεν ὀνομάζεσθαι. Πτολεμαῖος δὲ οὑτοσί, τῶν ὅτι μάλιστα φιλολογωτάτων γεγονώς, ἕνα τῶν ἐπιτηδείων αὐτῷ πέπομφεν εἰς Ἰουδαίαν, Ἐλεαζάρῳ τῷ τηνικάδε κατὰ νόμους ἱερεῖ γράψας ὥστε πάντα τὰ βιβλία Μωσέως τε καὶ τῶν ἁγίων προφητῶν ἀποστεῖλαί οἱ μαθητιῶντι λίαν, συνεκπέμψαι δὲ καὶ τοὺς δυναμένους εἰς ἑλλάδα φωνὴν αὐτὰ μεταθεῖναι· ὃ δὴ καὶ γέγονεν. Ἑκατοστῇ ἐνενηκοστῇ τετάρτῃ ὀλυμπιάδι, Ῥωμαίων Αὐγούστου Καίσαρος βασιλεύοντος, γεγέννηται κατὰ σάρκα ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός. 1.17 Ἀπὸ μὲν τοίνυν τῆς τῶν καιρῶν καὶ μέντοι τῆς τῶν γενεαλογιῶν ἀκριβοῦς ἀναγραφῆς, πῶς οὐχ ἅπασιν ἐναργὲς ὡς ἁπάντων μὲν τῶν παρ' Ἕλλησι σοφῶν ὁ θεσπέσιος Μωσῆς πρεσβύτατος ἦν, οἱ δὲ νέοι τε καὶ οἷον ἀρτιφανεῖς; Ἀρξαμένης γὰρ τῆς τῶν ὀλυμπιάδων ἀπογραφῆς χρόνοις ὕστερον γεγόνασι μακροῖς. Ἐντεῦθεν, οἶμαι, καταθρῆσαί τε ῥᾷον καὶ ἀληθὲς εἰπεῖν ὅτι τῶν Μωσέως δογμάτων οὐκ ἀμοιρήσαντες παντελῶς, οὔτε μὴν ἀνήκοοι γεγονότες τῆς ἐνούσης αὐτῷ θεοσδότου καὶ ἀκιβδήλου σοφίας, παρατρύζουσιν ἔσθ' ὅτε τὸ ἀληθές, ἐπιπλέκοντες αὐτῷ τὸ ψεῦδος καὶ οἷον εὐοσμοτάτῳ μύρῳ βόρβορον ἀναφύροντες. Ποῖον γὰρ μάθημα σοφόν τε καὶ ἀξιόληπτον τοῖς μωσαϊκοῖς οὐκ ἔνεστι λόγοις; ἢ πῶς ἄν τις οὐκ ἀγάσαιτο τὰ αὐτοῦ; Οἱ μὲν γὰρ τὰς Ἑλλήνων περιεργίας ἠκριβωκότες διῃρῆσθαί φασι τὴν φιλοσοφίαν εἴς τε τὴν θεωρητικὴν ἐπιστήμην καὶ μέντοι τὴν πρακτικήν, κἂν εἰ γένοιτό τις ἐπ' ἄμφω δέξιος, τοῦτον διελάσαι φασὶν εἴς γε τὸ εὖ κατορθῶσαι δοκεῖν τὴν φιλοσοφίαν. Ἄθρει δὴ οὖν, ἄθρει τοιοῦτον ὄντα Μωσέα· θεηγορεῖ γὰρ ὡς οὐχ ἕτερός τις τὰ περὶ τῆς ἀνωτάτω πασῶν οὐσίας καὶ ἀσυγκρίτου δόξης καὶ τῆς κατὰ πάντων ὑπεροχῆς, καὶ τῶν ὅλων γενεσιουργὸν καὶ κύριον τὸν ἕνα καὶ μόνον ἀποφαίνει Θεόν. Οἷς γε μὴν ἐν λόγῳ τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸν τῆ εὐζωΐας ἐσπούδασται χρῆμα, τούτοις ὁρᾶται θεσμοθετῶν τὰ πάντων ἄριστα καὶ ἐξαίρετα καὶ τὰ δι' ὧν ἂν εἶεν ὅ τι μάλιστα σεπτοί. 1.18 Ἀλλ' ἴσως ἐρεῖ τις· Ναὶ μὲν δὴ πρεσβύτερα τὰ Μωσέως καὶ τῶν παρ' Ἕλλησι σοφῶν· οὐ μὴν ἔτι καὶ ἀληθὲς εἰπεῖν ὡς τῆς ἐνούσης αὐτῷ σοφίας παρακλέψαντες ἤγουν μεταποιηθέντες ὅλως ἁλοῖεν ἄν. Οὐκοῦν εἰ μὴ πολὺ τὸ εἰκὸς ὁ πρὸς ἡμῶν ἔχει λόγος δοκιμαζέτωσαν οἱ φιλακροάμονες. Οἱ μὲν παρ' ἐκείνοις ἱστοριογράφοι, πᾶσαν ὡς ἔπος εἰπεῖν περινοστοῦντες τὴν γῆν, ἀεί τι μανθάνειν ἤθελον ἵνα δοκοῖεν εἰδέναι τὰ πολλά· τὸ γάρ τοι τῶν γεγονότων ἀποσιγῆσαι μηδὲν κόσμημα τῆς ἑαυτῶν ἐποιοῦντο συγγραφῆς. Εἶτα πῶς οἵ γε τοιοῦτοι καὶ χρηστομαθεῖν εἰωθότες κατημέλησαν ἂν τοῦ χρῆναι διαμαθεῖν ἱστορίας οὕτω σεμνάς, δογμάτων τε καὶ νόμων ἀρχαιοπρ

επεστάτων ἀκριβῆ διασάφησιν; Καίτοι Πυθαγόρας ὁ ἐκ Σάμου καὶ Θαλῆς ὁ Μιλήσιος οὐκ εὐαρίθμητον ἐν Αἰγύπτῳ διατετριφότες καιρόν, συλλεξάμενοί τε τὰ ἐκεῖθεν καὶ μαθημάτων ἄθροισιν ἣν ἐσχηκέναι λέγονται συναγηγερκότες, εἰς τὴν ἐνεγκοῦσαν ἀνεκομίζοντο. Καὶ μὴν καὶ αὐτὸς ὁ Ἀρίστωνος Πλάτων ἐν τῷ Τιμαίῳ φησὶ Σόλωνα τὸν Ἀθήνηθεν ἀφικέσθαι μὲν εἰς τὴν Αἰγυπτίων, πυθέσθαι δέ τινος τῶν αὐτόθι ψευδοπροφητῶν, ἤγουν ἱερέων, λέγοντος· Ὦ Σόλων, Σόλων, Ἕλληνές ἐστε παῖδες ἀεί, γέρων δὲ Ἕλλην οὐκ ἔστι, νέοι τε τὰς ψυχὰς πάντες. Οὐδεμίαν γὰρ ἐν ἑαυτοῖς ἔχετε παλαιὰν δόξαν, οὐδὲ μάθημα χρόνῳ πολιὸν οὐδέν· ἀλλ' ὑμᾶς λέληθε διὰ τὸ ἐπὶ πολλὰς γενεὰς γράμμασι τελευτᾶν ἀφώνους. 1.19 Ἀλλ', οἶμαι, καὶ διὰ τούτων κατίδοι τις ἂν ἀρχαιοπρεπῆ τὰ Χριστιανῶν· οὔπω μὲν γὰρ γραμμάτων ἐπιστήμη παρὰ τοῖς Ἕλλησιν ἦν, Κάδμου μόλις αὐτὰ διακομίσαντος ἐκ Φοινίκης αὐτοῖς, πλὴν ὅτι τὰ Μωσέως ἐγέγραπτο· Σόλων δὲ ὁ τῶν Ἀθήνησι νόμων εὑρετὴς καὶ μὴν καὶ αὐτὸς ὁ Πλάτων, ἐν Αἰγύπτῳ γεγονότες ὑπὲρ τοῦ τι πλέον τῶν ἁπάντων εἰδέναι δοκεῖν, πάντως που καὶ αὐτὰ τεθαυμάκασιν τὰ Μωσέως. Ὅτι δὲ τοῖς Ἑλλήνων ἱστοριογράφοις γνωριμώτατος ἦν Μωσῆς ἐξ αὐτῶν ὧν γεγράφασιν ἔνεστιν ἰδεῖν. Πολέμων τε γὰρ ἐν τῇ πρώτῃ τῶν Ἑλληνικῶν ἱστοριῶν διεμνημόνευσεν αὐτοῦ, καὶ Πτολεμαῖος δὲ ὁ Μενδήσιος καὶ μὴν καὶ Ἑλλάνικος καὶ Φιλόχορος Κάστωρ τε καὶ ἕτεροι πρὸς τούτοις. ∆ιόδωρος δὲ πολυπραγμονήσας τὰ Αἰγυπτίων ἀκηοέναι φησὶ παρὰ τῶν αὐτόθι σοφῶν περὶ αὐτοῦ, γέγραφε δὲ ἐπὶ λέξεως οὕτως· Μετὰ γὰρ τὴν παλαιὰν τοῦ κατ' Αἴγυπτον βίου κατάστασιν, τὴν μυθολογουμένην γενέσθαι ἐπὶ θεῶν καὶ ἡρώων, πεῖσαί φασιν ἐγγράφοις νόμοις πρῶτον χρήσασθαι τὰ πλήθη ἄνδρα καὶ τῇ ψυχῇ μέγαν καὶ τῷ βίῳ καινότατον τῶν μνημονευομένων παρὰ τοῖς Ἰουδαίοις, Μωσῆν, τὸν καλούμενον θεόν. Ἐπειδὴ γὰρ ἁπάσης ἀρετῆς ἔμπλεω γεγονότα κατεθεῶντο Μωσέα, καὶ θεὸν ὠνόμαζον αὐτόν, τιμῶντες, οἶμαί που, τῶν ἐν Αἰγύπτῳ τινές, ἢ τάχα που μεμαθηκότες τὸ πρὸς αὐτὸν εἰρημένον παρὰ τοῦ ἐπὶ πάντας Θεοῦ· Ἰδοὺ δέδωκά σε θεὸν Φαραώ. 1.20 Ἀρχαιότητος οὖν, οἶμαι, πέρι, καὶ μὴν ὅτι τῆς παρ' Ἕλλησι τετιμημένης σοφίας προανίσχει τὰ Μωσέως καὶ ἔχει τὴν δόξαν πρεσβυτέραν, ἀποχρῶν ἡμῖν ἐξείργασται λόγος, ἀνεπίπληκτον ἔχων καὶ σαφῆ τὴν ἀπόδειξιν· χρῆναι δέ φημι μετὰ τοῦτο τὴν Ἑβραίων ἡμᾶς πολυπραγμονῆσαι δόξαν ἣν ἐσχήκασι περὶ Θεοῦ καὶ τῆς τοῦ κόσμου γενέσεως ἤτοι κατασκευῆς, εἶθ' οὕτω καὶ τί τοῖς Ἑλλήνων ἔδοξε σοφοῖς ἐμφανὲς καταστῆσαι τοῖς ἐντευξομένοις. Ἔνθα μὲν γὰρ τοῖς τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς συμφέρονται λόγοις, ἑαυτῶν ὄντας ἀμείνους κατίδοι τις ἂν καὶ ὁμολογοῦντας ἀλλήλοις· ἔνθα δὲ τῶν οἰκείων ἕκαστος εὑρημάτων ποιεῖται τὴν ἀπόδοσιν, διαφόρους τε ὄντας καὶ ἀλλοκότοις δόξαις καταμεθυομένους καταδεῖξαι ῥᾷον. Οὐ γὰρ ἦν ὅλως καταθρεῖν δύνασθαι τὰ ὑπὲρ νοῦν καὶ λόγους τοὺς ἐν ἡμῖν, μὴ οὐχὶ τοῦ πάντων κρατοῦντος Θεοῦ καὶ φῶς ἐνιέντος εἰς νοῦν καὶ σοφίαν ἐντίκτοντος καὶ γλῶσσαν εὑρυνόντος καί τι τῶν ἀπορρήτων περὶ αὐτοῦ κατά γε τὸ ἐγχωροῦν ἐφιέντος αὐτοῖς καὶ νοεῖν καὶ φράσαι. Προσγένοιτο δ' ἂν οὐκ ἀδιακρίτως ἅπασιν ἡ τοιάδε χάρις, ἐκείνοις δὲ μᾶλλον οἵπερ ἂν εἶεν καὶ τῆς σαρκὸς ἐπέκεινα παθῶν καὶ γεώδους ἀκαθαρσίας ἀπηλλαγμένοι, ἄρτιοί τε τὸν νοῦν καὶ τῶν εἰς εὐσέβειαν ἀνδραγαθημάτων ἐπιστήμονες. Καὶ πρός γε τοῦτο ἡμᾶς καταθήγει λέγων ὁ τῶν ὅλων Θεὸς διὰ φωνῆς τοῦ ∆αβίδ. Σχολάσατε καὶ γνῶτε ὅτι ἐγώ εἰμι ὁ Θεός, καὶ μὴν καὶ ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός· Μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ, φησί, ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται. Ὁρῷτο δ' ἂν ἡ ὑπὲρ πάντα φύσις οὐ τοῖς τοῦ σώματος ὀφθαλμοῖς, ἀλλὰ τοῖς ἔσω κεκρυμμένοις τῆς διανοίας ὄμμασιν, ἰσχνόν τε καὶ ἀκριβὲς ἐνιείσης αὐτῷ τὸ περίεργον καὶ ταῖς ὑπὲρ αἴσθησιν φαντασίαις τὰς τῆς θεοπτίας ἑλκούσης αὐγάς. 1.21 Οἱ μὲν οὖν ἐξ Ἀδὰμ καὶ μέχρι τοῦ Νῶε γεγονότες ἄνθρωποι Θεὸν ἕνα τὸν φύσει καὶ ἀληθῶς τῶν ὅλων δημιουργὸν καὶ Κύριον τετιμήκασι· διαβέβληται γὰρ οὐδεὶς ὡς θεοῖς ἑτέροις προσνενευκὼς ἢ δαίμοσιν ἀκαθάρτοις ἀναθεὶς τὸ σέβας. Μετὰ δέ γε τὸν κατακλυσμὸν καὶ τὴν τοῦ πύργου κατασκευὴν καὶ τῶν γλωσσῶν τὰς διαφοράς, ἀσύμβατον καὶ αὐτὴν ἐσχήκασι τὴν περὶ Θεοῦ δόξαν οἱ ἀνὰ τὴν γῆν κατεσκεδασμένοι. Ἀποστήσαντες γὰρ τῆς ἀληθείας τὸν νοῦν καὶ τοῖς προσκαίροις αὐτὸν καὶ ἐπιγείοις πράγμασι καὶ ταῖς τοῦ σώματος ἡδοναῖς ἐνορμίσαντες, εἰς πᾶν ὁτιοῦν κατῴχοντο τῶν ἐκτοπωτάτων, καὶ οἷον διεμοιράσαντο τῆς πολυθέου πλάνης τὰ ἐγκλήματα. Οἱ μὲν οὖν τὸν οὐρανὸν ὑπετόπασαν εἶναι Θεόν, ἥλιον δὲ καὶ σελήνην ἕτεροι, καὶ προσέτι τοὺς ἀστέρας καὶ τὰ τοῦ κόσμου στοιχεῖα, πῦρ τε καὶ ὕδωρ, ἀέρα καὶ γῆν, ἐξ ὧν τὰ καθ' ἕκαστα συντεθεῖσθαι λέγεται· ἕτεροι δὲ αὖ, πρὸς τὴν ἁπασῶν ἐσχάτην ἀμαθίαν ὠλισθηκότες, χυδαιότητος εἰς τοῦτο κατῴχοντο λογισμῶν ὥστε καὶ νεὼς ἀναδείμασθαι καὶ τεμένη περιειργασμένα ταῖς τῶν ὑλῶν πολυτελείαις, ἕδη τε ἱερὰ αὐτοῖς ἐνιδρύσαι καὶ στήλας ἀνθρώπων καὶ τοῖς τεθνεῶσιν ἐπιδακρύσαντας καὶ τούτους ἡγεῖσθαι θεοὺς σπονδαῖς τε αὐτοὺς καὶ θυσίαις γεραίρειν ἀποτολμᾶν. Πλεῖστοι μὲν οὖν ὅσοι κατὰ τὸν βίον οἱ τὴν μόνῳ πρέπουσαν τῷ Θεῷ δόξαν τοῖς τοῦ κόσμου στοιχείοις ἀνάπτοντες· ἐνίσχηνται δὲ τοιαύτῃ γραφῇ τῶν ἄλλων μάλιστα Χαλδαῖοι, καὶ περιεργώτατα μὲν τὴν τῶν ἄστρων ἀναμετροῦσι κίνησιν, οἰωνῶν δὲ πτήσεις μαντείας ποιοῦνται πρόφασιν. 1.22 Ἀλλ', ὡς ἔφην ἤδη, ταῖς ἐκείνων ἀσυνεσίαις διάφορος ἦν ὁ θεσπέσιος Ἀβραάμ· οὐ γὰρ ἠξίου τοῖς ἐν αἰσθήσει τε καὶ ὁρατοῖς ἐναρίθμιον ποιεῖσθαι φιλεῖν τὴν ἀνωτάτω τε καὶ παντὸς ἐπέκεινα τοῦ Θεοῦ φύσιν, οὔτε μὴν τοῖς κτίσμασιν αὐτὴν ἐγκατακλείων τῆς ἀληθείας ἡμάρτανεν, ἀνακομίζων δὲ μᾶλλον ὑψοῦ καὶ παντὸς τοῦ κεκλημένου πρὸς γένεσιν ἀνωτάτω τιθεὶς εἰκότως ἐθαυμάζετο. Ταύτητοι καὶ προσελήφθη παρὰ Θεοῦ· ἐμφανῆ γὰρ ἑαυτὸν αὐτῷ καθίστη λοιπὸν ὁ ζητούμενος. Ἴδωμεν τοίνυν ὁποίαν ἔχων ὁρᾶται τὴν δόξαν ὁ προπάτωρ Ἀβραάμ, εἶτα τίς τῶν μετ' ἐκεῖνον ἀξιόχρεως ἔσται πρὸς διασάφησιν τῆς ἐνούσης αὐτῷ πίστεώς τε καὶ δόξης· ἀλλ', οἶμαι, πρὸς τοῦτο ἡμῖν ἀρκέσειεν ἂν ὁ Μωσῆς, ὁ αὐτοῦ γεγονὼς ἀπόγονος καὶ ἅπερ ἔγνω πεφρονηκότα, ταῦτα καὶ αὐτὸς καὶ φρονεῖν ἀξιῶν καὶ γραφῇ παραδούς. 1.23 Οὐκοῦν τὸ τῆς Γενέσεως συντιθεὶς βιβλίον, ἔφη μὲν ὅτι πεπορθήκασί τινες τὰ Σοδομιτῶν, εἶτα δορίληπτον ἔχοντες ὁμοῦ τοῖς ἄλλοις τὸν Λὼτ ἔχαιρον μὲν ὡς νενικηκότες, ἐσφάλλοντο δὲ τῆς ἐλπίδος, ἀδοκήτως αὐτοῖς ἀντεξάγοντος τοῦ Ἀβραάμ, καὶ ᾑρηκότος μὲν κατὰ κράτος, ἀπαλλάττοντος δὲ τῆς αἰχμαλωσίας τοὺς ἅπαξ ἐνειλημμένους. Ἐπειδὴ δὲ ὑπέστρεφεν ἀπὸ τῆς κοπῆς τῶν πέντε βασιλέων (γέγραπται γὰρ ὡδί), ἐδεῖτο μὲν αὐτοῦ λέγων βασιλεὺς Σοδόμων ὁ Χοδολογομόρ· ∆ός μοι τοὺς ἄνδρας, τὴν δὲ ἵππον λαβὲ σεαυτῷ, ὁ δέ, μισθὸν ἀνδραγαθημάτων τὰς ἑτέρων ἔχειν ζημίας οὐκ ἀνασχόμενος, ἀπώμοτον ἐποιεῖτο τὸ χρῆμα λέγων· Ἐκτενῶ τὴν χεῖρά μου πρὸς τὸν Θεὸν τὸν ὕψιστον ὃς ἔκτισε τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, εἰ ἀπὸ σπαρτίου ἕως σφαιρωτῆρος ὑποδήματος λήψομαι ἀπὸ πάντων τῶν σῶν, ἵνα μὴ εἴπῃ ὅτι ἐγὼ ἐπλούτησα τὸν Ἀβραάμ, ἐστεφάνου δὲ αὐτὸν ὡς νενικηκότα. Καὶ ὁ βασιλεὺς Σαλήμ, τουτέστι Μελχισεδέκ, ηὐλόγησε λέγων. Εὐλογημένος Ἀβραάμ τῷ Θεῷ τῷ ὑψίστῳ ὃς ἔκτισε τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν καὶ εὐλόγητος ὁ Θεὸς ὁ ὕψιστος ὃς παρέδωκε τοὺς ἐχθρούς σου ὑποχειρίους σοι. Ἀποστέλλων δέ τινα τῶν ἐπιτηδείων ἤτοι τῶν εὐνουστάτων οἰκετῶν εἰς τὴν μέσην τῶν ποταμῶν καὶ νυμφαγωγὸν προστάττων γενέσθαι τῷ Ἰσαάκ, Ὁρκιῶ σε, φησί, τὸν Θεὸν τοῦ οὐρανοῦ καὶ τὸν Θεὸν τῆς γῆς. Ἕνα δὴ οὖν καὶ μόνον ᾔδει Θεὸν ὡμολόγει τε εἶναι σαφῶς ὁ θεσπέσιος Ἀβραάμ, ὕψιστόν τε αὐτὸν ὠνόμαζε καὶ τῶν ὅλων γενεσιουργὸν τῶν τε ἐν οὐρανῷ καὶ τῶν ἐπὶ γῆς. 1.24 Οὐκοῦν τὸ ὕψος οὐκ αἰσθητόν, οὔτε μὴν ἐν τόπῳ νοούμενον, οὔτε ὁποῖον ἄν τις κατὰ σῶμα λάβοι, ἀλλ' ἐν τῷ τοῖς πᾶσιν ἐφεστάναι θεοπρεπῶς, πεποιῆσθαι δὲ παρ' αὐτοῦ τά τε ἐν τοῖς οὐρανοῖς καὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς καὶ αὐτὸ δὲ τὸ στερέωμα καὶ μέντοι τὴν γῆν αὐτὸ δέ φημι τὸ στοιχεῖον. Εἰ δὲ πάντα γέγονε παρ' αὐτοῦ, πάντως που καὶ ἕτερος παρὰ πάντα ἐστίν, ἕτερος δὲ κατὰ φύσιν, ἐπεὶ μήτε γενητός, μήτε μὴν ἐξ οὐκ ὄντων ἐστίν, ἀγένητος δὲ μᾶλλον καὶ ἀΐδιος καὶ χρόνου παντὸς πρεσβύτατος καὶ τῶν ὅλων ἀρχή. Θεὸν μὲν οὖν ἕνα, καθάπερ ἔφην ἀρτίως, ᾔδει τε ὄντα σαφῶς ὁ θεσπέσιος Ἀβραάμ, αὐτῷ τε

2.1 Τόμος δεύτερος τοῦ αὐτοῦ Οὐδὲν ἀπεικὸς ἐννενοηκότες, μᾶλλον δὲ χρειῶδές τε καὶ ἀναγκαῖον εἶναι νομίσαντες τὸ χρῆναι πρότερον εἰπεῖν τίνες τε πρὸ τίνων γεγόνασι κατὰ χρόνον καὶ μὴν καὶ ὁποίας ἕκαστοι τὰς δόξας περὶ Θεοῦ ἐσχήκασιν, ἀκριβεστάτην αὐτῶν πεποιήμεθα τὴν ἀφήγησιν. Καὶ ἴσως μὲν ἄν τις αἰτιάσαιτο λέγων· Τί δήποτε τοῖς Χριστιανῶν δόγμασι συνειπεῖν ᾑρημένος, καὶ ταῖς Ἰουλιανοῦ δυσφημίαις ἀνθυπενεγκεῖν τὸν ἐπικρατοῦντα λόγον προθυμούμενος, οὐχὶ ταυτηνὶ βαδίζειν διενοήθης τὴν ὁδόν, παροχετεύων δὲ ὥσπερ τοῦ λόγου τὴν εὐθὺ τοῦ πρέποντος ἰοῦσαν ὁρμήν, γενεαλογίαις σαυτὸν ἐπαφῆκας, καὶ τὰς Ἑβραίων τε καὶ Ἑλλήνων δόξας πολυπραγμονεῖν παρεσκεύασας; Ἀποσκευασώμεθα δὴ οὖν τὰς ἐπὶ τούτοις αἰτίας, εὐαφόρμως εἰς τοῦτο παρενεγκεῖν τὸν λόγον ἰσχυριζόμενοι. Ἐπειδὴ γὰρ ὁ τὸν βαβυλώνιον ζηλώσας Ῥαψάκην ἀχαλίνῳ γλώττῃ τὴν τοῦ Θεοῦ δόξαν κατακερτομῶν οὐ δέδιε, καὶ τῆς εὐαγοῦς ἡμῶν θρησκείας ἀνοσίως κατακεκραγὼς τῶν παρ' Ἕλλησι σοφῶν διαμνημονεύει συχνῶς, καὶ ἁπάσῃ μὲν εὐφημίᾳ στεφανοῖ τὰς ἐκείνων κακοδοξίας, καταθρασύνεται δὲ τῶν ἱερῶν τῆς Ἐκκλησίας δογμάτων, καὶ τῶν μὲν Μωσέως ἱστοριῶν καταμειδιᾷ, καταγορεύει δὲ καὶ ἁπάντων ἁπαξαπλῶς τῶν ἁγίων, ταύτητοι (καὶ μάλα εἰκότως), ὕλην ὥσπερ τινὰ ταῖς ἀντιλογίαις, προεσωρεύσαμεν τὴν σαφῆ καὶ ἐναργεστάτην ἀπόδειξιν τοῦ καὶ πρεσβυτέραν τῶν παρ' Ἕλλησι σοφῶν τὴν τοῦ παναρίστου Μωσέως γενέσθαι συγγραφήν, καὶ μὴν ὅτι τῆς Χριστιανῶν πίστεως τὴν παράδοσιν κατίδοι τις ἂν ἀσυγκρίτοις ὑπεροχαῖς ἐν ἀμείνοσι τῶν παρ' ἐκείνοις δεδοξασμένων. Ἦν δὲ δὴ οὕτω, καὶ οὐχ ἑτέρως, καὶ τοὺς ἐφεξῆς ἀπαλλάξαι λόγους μακροτέρας ἐκβολῆς, καὶ τοῦ γε δοκεῖν ἔσθ' ὅτε παρακομίζεσθαί ποι μακρὰν τῆς τῶν προκειμένων ἐννοίας. Καὶ τούτων μὲν ἅλις. 2.2 Ἐπ' αὐτὴν δὲ λοιπὸν ἰτέον τὴν ἐκείνου συγγραφήν, ἐκτιθέμενοι δὲ τοὺς στίχους ἐπὶ λέξεως αὐτῆς ἀντεποίσομεν τὰ παρ' ἑαυτῶν ἐν κόσμῳ τῷ δέοντι ταῖς ἐκείνου παραρρήσεσιν, ἀνταναφέρεσθαι δεῖν οὐκ ἀγεννῶς ἐγνωκότες. Ἐπειδὴ δέ, ὡς ἔφην, ἀπύλωτον ἀνοιγνὺς τὸ στόμα πλείστην ὅσην πεποίηται τὴν συκοφαντίαν κατὰ τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτῆρος Χριστοῦ καὶ παλιμφήμους ῥίπτει κατ' αὐτοῦ φωνάς, τῶν μὲν τοιούτων οὐ διαμεμνήσομαι, παρελάσας δὲ καὶ μάλα ἐμφρόνως τὰ δι' ὧν ἄν τις καταμιαίνοιτο κἂν εἰ μόνον ταῖς αὐτοῦ προσβάλλοι φωναῖς, τοῖς ἀναγκαίοις ἀνταναστήσομαι, φιλοσκώμμονά τε καὶ εἰκαιόμυθον πανταχῇ δεικνύων αὐτόν, καὶ τοῦ δύνασθαί τι τῶν ἀληθῶν εἰπεῖν ὁλοτρόπως ἡμαρτηκότα. Ἰστέον μέντοι κἀκεῖνο· ἐν γὰρ τῷ πρώτῳ λόγῳ διὰ πλείστων μὲν ὅσων ἐννοιῶν ἔρχεται, ἄνω τε καὶ κάτω τὰ αὐτὰ περιστρέφων καὶ ἀνακυκλῶν οὐ παύεται. Καὶ ὅπερ ἂν ἐν ἀρχαῖς εὑρίσκοιτο λέγων, τοῦτο καὶ διὰ μέσου καὶ τοῖς τελευταίοις ἐκτιθείς, τοὺς τῆς ἀντιρρήσεως λόγους ἀποφήνειεν ἂν οὐκ ἐν κόσμῳ τάχα που γεγενημένους· πᾶσα γάρ πως ἀνάγκη τοῖς παρ' αὐτοῦ λεγομένοις φιλονεικεῖν ᾑρημένους οὐχ ἅπαξ ἀλλὰ πλειστάκις περὶ τῶν αὐτῶν ἀειλογοῦντας ὁρᾶσθαι. ∆ιελόντες τοίνυν ἐν τάξει τῇ πρεπωδεστέρᾳ τὸν παρ' αὐτοῦ λόγον, καὶ τὰς ἐν αὐτῷ διανοίας συνενεγκόντες κατ' εἶδος, οὐχ ἑκάστης πλειστάκις, ἀποχρώντως δὲ ἅπαξ καὶ ἐντέχνως ὑπαντήσωμεν. Ἄρχεται τοίνυν τοῦ καθ' ἡμῶν λόγου καί φησιν· {ΙΟΥΛΙΑΝΟΣ} Καλῶς ἔχειν μοι φαίνεται τὰς αἰτίας ἐκθέσθαι πᾶσιν ἀνθρώποις ὑφ' ὧν ἐπείσθην ὅτι τῶν Γαλιλαίων ἡ σκευωρία πλάσμα ἐστὶν ἀνθρώπων ὑπὸ κακουργίας συντεθέν, ἔχουσα μὲν οὐδὲν θεῖον, ἀποχρησαμένη δὲ τῷ φιλομύθῳ καὶ παιδαριώδει καὶ ἀνοήτῳ τῆς ψυχῆς μορίῳ, τὴν τερατολογίαν εἰς πίστιν ἤγαγεν ἀληθείας. {ΚΥΡΙΛΛΟΣ} 2.3 Γαλιλαίους μὲν οὖν, ὥς γε οἶμαι, φησὶ τοὺς ἁγίους ἀποστόλους, τερατολογίαν δὲ τὰ Μωσέως γράμματα καὶ τὰς τῶν ἁγίων προφητῶν προαγορεύσεις τε καὶ θεηγορίας. Καὶ ἠγνόηκε μὲν ἴσως, μᾶλλον δὲ οὐκ ἀθεεὶ τῆς ἑαυτοῦ δεισιδαιμονίας πεποίηται τὴν κατάρρησιν. Εἰσὶ γὰρ Γαλιλαῖαι δύο, ὧν ἡ μὲν μία κατὰ τὴν Ἰουδαίαν, ἥ γε μὴν ἑτέρα ταῖς Φοινίκων πόλεσιν ὅμορός τε καὶ γείτων. Καὶ γοῦν ἐν μὲν τοῖς Εὐαγγελίοις γέγραπται περὶ τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτῆρος Χριστοῦ ὅτι περιπατῶν παρὰ τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας, τουτέστι τὴν Τιβεριάδος λίμνην, ἀπολέκτους ἐποιεῖτο τοὺς μαθητάς. Ἔφη δέ που Θεὸς δι' ἑνὸς τῶν ἁγίων προφητῶν. Καὶ τί καὶ ὑμεῖς ἐμοί, Τύρος καὶ Σιδὼν καὶ πᾶσα Γαλιλαία ἀλλοφύλων; καὶ μὴν καὶ ὁ θεσπέσιος Ἠσαΐας· Χώρα Ζαβουλών φησί καὶ γῆ Νεφθαλείμ, καὶ οἱ λοιποὶ οἱ τὴν παραλίαν οἰκοῦντες, Γαλιλαία τῶν ἐθνῶν, ὁ λαὸς ὁ καθήμενος ἐν σκότει φῶς εἶδε μέγα. Γαλιλαῖοι

δὴ οὖν οὐχὶ δήπου μόνον νοηθεῖεν ἂν οἱ κατά γε τὴν Ἰουδαίαν, ἀλλὰ γὰρ καὶ πάντα τὰ ἔθνη· Γαλιλαία γάρ, φησί, τῶν ἐθνῶν. Ἀσυμφανὲς οὖν ἄρα καὶ οὔπω σαφὲς κατὰ τίνων ἂν ἴοι πρεπωδέστερόν τε καὶ ἀληθέστερον ὁ λόγος αὐτῷ· πότερον καθ' ἡμῶν ἤγουν κατ' αὐτοῦ καὶ τῶν τὴν ἀπόπληκτον καὶ φίλην αὐτῷ δεισιδαιμονίαν τετιμηκότων; Γαλιλαῖοι γὰρ καὶ αὐτοί, μᾶλλον δὲ κατ' οὐδένα τρόπον ἐνδοιάσαι τις ἂν ὅτι ταῖς Ἑλλήνων ἐμβροντησίαις ἁρμόσειεν ἂν τῶν εἰρημένων ἡ δύναμις. 2.4 Ποῦ γὰρ τὸ μυθῶδες πολὺ καὶ ἀσύφηλον καὶ παιδαριῶδες, ψυχρόν τε καὶ εἰκαιόβουλον, καὶ ἀσυνεσίας ἁπάσης ἔμπλεων, πλὴν ὅτι παρὰ μόνοις αὐτοῖς, οἳ πολυτρόπως τερατευσάμενοι καὶ εἰς πίστιν ἀληθείας ἀγαγεῖν ἐπιχειροῦσι τὸ ψεῦδος; Ἀκαλλὲς δὲ οὕτω παρ' αὐτοῖς ἐστι καὶ πολὺ ὡς καὶ αὐτοὺς τοὺς ἐξειλεγμένους, ἄριστά τε φιλοσοφεῖν τὰ παρ' ἑαυτοῖς εἰωθότας, τῆς τῶν ποιητῶν οὐκ ἐνθέου μᾶλλον ἀλλ' ἐκτόπου μανίας πλείστην μὲν ὅσην ποιήσασθαι τὴν καταβοήν, πρέπει δὲ ὅτι τῆς παρ' αὐτοῖς τερθρείας ἀποφοιτᾶν ἀναφανδὸν εἰπεῖν. Οὐ γάρ τοι προσίεται τὰ Ὁμήρου Πλάτων θεοὺς καὶ θεὰς εἰσκεκομικότος, τοῦτο μὲν ἐπ' ἀσελγείᾳ κατεγνωσμένους καὶ ταῖς ἐξ ἀνθρώπων πλεονεξίαις ἠδικημένους, τοῦτο δὲ καὶ κλάοντας, καὶ τεθνεώτων αὐτοῖς τῶν ἐκ γένους ἀσχάλλοντας, καὶ τὸ ὤ μοι ἐγώ λέγοντας γυναικοπρεπῶς, διά τοι τὸ βούλεσθαι μὲν ἐξαρπάσαι θανάτου τινά, μὴ μὴν ἔτι δύνασθαι τοῦτο δρᾶν, ἀλλ' ἡττᾶσθαι Μοιρῶν καὶ Πεπρωμένῃ παραχωρεῖν, ὡς ἀλκιμωτέρᾳ δηλονότι καὶ αὐτοῦ τοῦ προὔχοντος τῶν ἄλλων θεῶν, ὃν δὴ καὶ ὕπατον καλοῦσι ∆ία. Ἀλλὰ γὰρ τὸ καὶ ἔτι δύνασθαι πλεῖστα λέγειν ἔν γε δὴ τούτῳ παρεὶς διὰ τὸ μὴ δοκεῖν ἀποφέρεσθαι τοῦ εἰκότος, ἐπὶ τὸν τῶν προκειμένων ἐπανήξω σκοπόν. 2.5 Ἑλλήνων ἐστὶ τὸ μυθῶδες, καὶ αὐτοὶ τὴν τερατολογίαν εἰς πίστιν ἀληθείας οὐκ ἐξ ἁπλῶν ἐννοιῶν, ἀνοσίως δὲ μᾶλλον καὶ φιλοκακούργως ἐξηυρημένων, ἐπενεγκεῖν ἐσπούδασαν καὶ κατὰ τῆς ἀρρήτου δόξης τοῦ πάντων κρατοῦντος Θεοῦ τὸ κακόηθες πλάσμα συντεθείκασι, καὶ ὥσπερ τινὰ παγὴν ταῖς τῶν ἁπλουστέρων ψυχαῖς τὴν σκευωρίαν ἐστήσαντο. Ἐπλάνησαν γὰρ τοὺς ἀνὰ πᾶσαν τὴν γῆν, θεὸν εἶναι λέγοντες τὸν οὐρανὸν καὶ τὰ ἕτερα τῶν στοιχείων. Καί, ὡς ὁ πάνσοφος γράφει Παῦλος, φάσκοντες εἶναι σοφοὶ ἐμωράνθησαν, καὶ ἠλλάξαντο τὴν δόξαν τοῦ ἀφθάρτου Θεοῦ ἐν ὁμοιώματι εἰκόνος φθαρτοῦ ἀνθρώπου καὶ πετεινῶν καὶ τετραπόδων καὶ ἑρπετῶν. Ἵνα δὲ καὶ ταῖς αὐτοῦ παραχωρῶμεν ἐννοίαις, οὐχ ἑτέροις μᾶλλον ἐπαφιέντες τὸ εἰρημένον ἀλλὰ καὶ τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις ἐῶντες ἐπιπηδᾶν, ἤγουν καθάπαξ αὐτῷ τε τῷ πανσόφῳ Μωσεῖ καὶ τοῖς ἁγίοις προφήταις, ἡκέτω, δεικνύτω σαφῶς τί τὸ πλάσμα τὸ κακούργως συντεθέν, ποίαν δὲ εἶναί φησι τὴν τερατολογίαν, καὶ τί τὸ φιλόμυθον καὶ παιδαριῶδες τῆς τῶν Χριστιανῶν θρησκείας. Ἆρα μύθους ἡμῖν συγγέγραφεν ὁ Μωσῆς ἕνα τὸν φύσει καὶ ἀληθῶς εἶναι Θεὸν λέγων, ἀγέννητον, ἀΐδιον, ἄφθαρτον, ἄποσον, ἀόρατον, ἀναλλοίωτον, ἀναφῆ, ζωὴν καὶ ζωοποιόν, σοφίαν, δύναμιν, γενεσιουργόν, βασιλέα, Κύριον τῶν ὅλων; Ἆρα διημάρτηκε τἀληθοῦς τῶν ἁγίων προφητῶν ὁ λόγος, τῶν μωσαϊκῶν δογμάτων κατ' ἴχνος ἰέναι διεσπουδακώς; Ἆρα τῶν ἁγίων ἀποστόλων ἑτεροτρόπως ἔχουσαν τὴν διδασκαλίαν εὑρήσομεν; Οὐ μὲν οὖν. 2.6 Εἶτα πῶς θεῖον μὲν ἔχειν οὐδὲν τὰ παρὰ τοῖς Γαλιλαίοις ἰσχυρίζεται, μύθους δὲ ἄλλως εἰκαίους καὶ τερατολογίας εἶναί φησι; Καίτοι τίς οὐκ ἂν συνομολογήσειεν ὡς οὐκ ἂν γένοιτό τι τὸ ἄμεινον ἀνθρώποις τοῦ διειδέναι καλῶς τε καὶ ἀπλανῶς τὸν ἕνα τε καὶ φύσει καὶ ἀληθῶς ὄντα τῶν ὅλων ∆ημιουργὸν καὶ Κύριον; Φαῖεν δ' ἂν οἶδ' ὅτι καὶ αὐτοὶ τὸ κάλλιστον καὶ ἐξαίρετον τῆς φιλοσοφίας μόριον εἶναί τε καὶ λέγεσθαι τὸ θεωρητικόν, δι' οὗ τοῖς κατιδεῖν ἰσχύουσι νουνεχέστερον γένοιτ' ἂν μόλις, καὶ κατά γε τὸ ἀνθρώποις ἐφικτόν, ἁλώσιμα τὰ περὶ Θεοῦ. Ἐπειδὴ δὲ πεπεῖσθαί φησιν αὐτός, διδασκέτω πόθεν ἢ παρὰ τίνων. Μὴ γὰρ δὴ μόνος αὐχείτω τοῦτο εἰδέναι· ἀλλ' εἰ μὲν αὐτὸς ἐπείσθη καθ' ἑαυτὸν καὶ τοῦτο ἀπόχρη πρὸς ἐντελεστάτην ἀπόδειξιν ὡς γοῦν οἴεται καί φησι τοῦ μὴ εὖ ἔχειν τὰ Χριστιανῶν, ὅτι μὲν λῆρος τὸ χρῆμα αὐτῷ παρήσω λέγειν· πλὴν ἐντρυφάτω μόνος τοῖς καθ' ἡμῶν, οὐ γάρ τοι οὕτω πολεμιωτάτῳ χρησόμεθα δικαστῇ. Εἰ δὲ δεῖν οἴεται τοὺς τῶν εὐθυνόντων λόγους, οὕπερ ἂν γένοιντο κατά τινων, ἀληθεῖς εἶναι καὶ οὐκ ἐψευσμένους, μὴ αὐτὸς ἑαυτὸν πεπεῖσθαι λεγέτω μόνος, ἀλλ' ἐλεγχέτω διὰ πραγμάτων. Ὅτι δὲ μᾶλλον ἑαυτὸν ἐν δίκῃ, καὶ οὐχ ἡμᾶς, ἐπὶ τῇ μυθοπλαστίᾳ γράψεται, καὶ οὐκ ἀνύποπτον ἔχει τὸ ἔγκλημα, δι' ὧν ἔφη πάλιν εἰσόμεθα. {ΙΟΥΛΙΑΝΟΣ} 2.7 Μέλλων δὲ ὑπὲρ τῶν παρ' αὐτοῖς λεγομένων δογμάτων ἁπάντων ποιεῖσθαι τὸν λόγον, ἐκεῖνο βούλομαι πρῶτον εἰπεῖν ὅτι χρὴ τοὺς ἐντυγχάνοντας, εἴπερ ἀντιλέγειν ἐθέλοιεν, ὥσπερ ἐν δικαστηρίῳ μηδὲν ἔξωθεν πολυπραγμονεῖν, μηδὲ τὸ λεγόμενον ἀντικατηγορεῖν, ἕως ἂν ὑπὲρ τῶν πρώτων ἀπολογήσωνται· ἄμεινον μὲν οὕτω καὶ σαφέστερον ἰδίαν μὲν ἐνστήσασθαι πραγματείαν ὅταν τι τῶν παρ' ἡμῖν εὐθύνειν θέλωσιν, ἐν οἷς δὲ πρὸς τὰς παρ' ἡμῶν εὐθύνας ἀπολογοῦνται μηδὲ ἀντικατηγορεῖν. {ΚΥΡΙΛΛΟΣ} Ἄγλωττον οὖν, εἰπέ μοι, τὸν παρὰ σοῦ διωκόμενον εἶναι χρή, καὶ σιωπῶντα κελεύεις ἁλῶναι τὸν φεύγοντα, καὶ οὐδενὸς τὸ παράπαν τῶν σῶν διαμνημονεύσαντα διακυροῦν ἑλέσθαι καθ' ἑαυτοῦ τὴν γραφήν; Καίτοι τὸ μὴ βούλεσθαί τι λέγειν ἡμᾶς τῶν σῶν δεδιότος ἐστὶ τὸν ἔλεγχον καὶ τῆς ἐν αὐτοῖς αἰσχρότητος οὐκ ἠγνοηκότος τὸ ἀτερπές. Εἰ μὲν οὖν αὐτὸς τῆς Χριστιανῶν καταγορεύων θρησκείας οὐκ ἐπαίνου παντὸς ἀξιοῖ, καὶ ταῖς ἀνωτάτω τιμαῖς στεφανοῖ τὴν Ἑλλήνων δεισιδαιμονίαν, ἀνταπαιτείτω τὸ ἴσον· εἰ δὲ δὴ τοῖς καθ' ἡμῶν ἐναβρύνεται λόγοις καὶ τὴν ἀμείνω δόξαν ἀνάπτει ταῖς ἑαυτοῦ δυσβουλίαις, τὰ Ἑλλήνων ἀντιπαραθεὶς ὡς προὔχοντα, πῶς ἡμᾶς σιωπᾶν ἀξιοῖ, μεμνῆσθαι δὲ ὅλως τῶν παρ' αὐτοῖς μηδενός, ὅτε τοῖς ἰδίοις δόγμασι συναγορεύειν ἐθέλοντες τοὺς ἐπ' αὐτῷ δὴ τούτῳ ποιούμεθα λόγους; 2.8 Εἰ μὲν οὖν ἀφέντες τὸ χρῆναι τοῖς σοῖς ἀντιφέρεσθαι λόγοις ἐπί γε τὸ δεῖν τῶν ἑλληνικῶν διαμεμνῆσθαι μόνων παρατετράμμεθα, φαίην ἂν ὅτι καλῶς καὶ οὐκ ἔξω τοῦ εἰκότος ὁ ἐπ' αὐτῷ δὴ τούτῳ πεποίηται λόγος αὐτῷ· ἀπολογουμένοις δὲ καὶ ὑπαντᾶν ἐθέλουσι πρὸς πᾶν ὁτιοῦν τῶν παρ' αὐτοῦ λεγομένων πῶς ἂν ἔτι δικαίως ἐπιτιμήσειεν, εἰ τοῖς ἑαυτῶν συνειπεῖν ᾑρημένοι καὶ τῆς Ἑλλήνων δυσσεβείας τὸ αἶσχος ἀπογυμνοῦν σπουδάζομεν; Ὥσπερ γὰρ τῶν χρωμάτων ἐν τοῖς ἑτεροειδέσι τὴν ὄψιν ἐκφανεστέραν ἔστιν ἰδεῖν (Τὸ γὰρ φῶς ἐν τῇ σκοτίᾳ φαίνει, φησί), κατὰ τὸν αὐτόν, οἶμαι, τουτονὶ τρόπον καὶ τὰ ἐμπεφυκότα κάλλη ταῖς ἀρεταῖς ταῖς τῶν ἀμαθεστέρων διανοίαις γένοιτ' ἂν οὐχ ἑτέρως ἐμφανῆ πλὴν ὅτι διὰ μόνης τῆς τῶν ἐναντίων αἰσχρότητος. Ἀναπείθει γὰρ τοῖς ἀμείνοσι τὴν τοῦ χρῆναι νικᾶν ἀπονέμειν ψῆφον τὸ τῆς φαυλότητος ἀκαλλές· διὰ τοῦτο καὶ μάλα εἰκότως δέδιε μὲν τὰ οἰκεῖα καὶ εἰς μέσον ἥκειν οὐκ ἐᾷ τὰ ἐφ' οἷς αἰσχύνεται, σιωπᾶν δὲ κελεύει καὶ τοῦτο εὐθυνομένους, αἰτιᾶται δὲ καὶ καθ' ἑτέρους τρόπους ἡμᾶς οὕτω λέγων· 2.9 {ΙΟΥΛΙΑΝΟΣ} Μικρὸν δὲ ἀναλαβεῖν ἄξιον ὅθεν ἡμῖν ἥκει καὶ ὅπως ἔννοια Θεοῦ τὸ πρῶτον, εἶτα παραθεῖναι τὰ παρὰ τοῖς Ἕλλησι καὶ παρὰ τοῖς Ἑβραίοις ὑπὲρ τοῦ θείου λεγόμενα, καὶ μετὰ τοῦτο ἐπανερέσθαι τοὺς οὔτε Ἕλληνας οὔτε Ἰουδαίους, ἀλλὰ τῆς Γαλιλαίας ὄντας αἱρέσεως, ἀνθ' ὅτου πρὸ τῶν ἡμετέρων εἵλοντο τὰ παρ' ἐκείνοις, καὶ ἐπὶ τούτῳ τί δή ποτε μηδὲ ἐκείνοις ἐμμένουσιν, ἀλλὰ κἀκείνων ἀποστάντες ἰδίαν ὁδὸν ἐτράποντο, ὁμολογήσαντες μὲν οὐδὲν τῶν καλῶν οὐδὲ τῶν σπουδαίων, οὔτε τῶν παρ' ἡμῖν τοῖς Ἕλλησιν οὔτε τῶν παρὰ τοῖς ἀπὸ Μωσέως Ἑβραίοις, ἀπ' ἀμφοῖν δὲ τὰς παραπεπηγυίας τοῖς ἔθνεσιν ὥσπερ τινὰς κῆρας δρεπόμενοι, τὴν ἀθεότητα μὲν ἐκ τῆς ἰουδαϊκῆς ῥᾳδιουργίας, φαῦλον δὲ καὶ ἐπισεσυρμένον βίον ἐκ τῆς παρ' ἡμῖν ῥᾳθυμίας καὶ χυδαιότητος, τοῦτο τὴν ἀρίστην θεοσέβειαν ὀνομάζεσθαι ἠθέλησαν. {ΚΥΡΙΛΛΟΣ} Ὁ δὴ χρῆναι λέγων τοὺς ἐντυγχάνοντας αἷς ἂν καθ' ἡμῶν ποιοῖτο συκοφαντίαις, εἴπερ ἀντιλέγειν ἐθέλοιεν, ὥσπερ ἐν δικαστηρίῳ μηδὲν ἔξωθεν πολυπραγμονεῖν μηδὲ τὸ λεγόμενον ἀντικατηγορεῖν, ἐπαγγέλλεται σαφῶς ἐν τούτοις παρατιθέναι τὰ παρὰ τοῖς Ἕλλησι καὶ παρὰ τοῖς Ἑβραίοις ὑπὲρ τοῦ θείου λεγόμενα. Ἆρ' οὖν ὁ τῆς ἀντιπαραθέσεως τρόπος ὅποι ποτὲ βλέπει; Καὶ τίς ἂν εἴη σκοπὸς αὐτῷ τοῖς Ἑλλήνων δόγμασιν ἀντιπαρεξάγοντι τὰ Ἑβραίων ἤγουν τὰ Χριστιανῶν; 2.10

Οὐ γάρ που φαίη τις ἂν ὅτι τὴν κατάρρησιν ἀποστήσας καὶ τοῦ χρῆναι συκοφαντεῖν ἑαυτὸν ἀπενεγκὼν ὀρθοῖς κεχρή σεται δικασταῖς τοῖς ἐντευξομένοις, ὡς καὶ ἐθελῆσαι παρ' αὐτῶν τί τὸ ἄμεινον ἢ τί τὸ χεῖρον ἀναμαθεῖν· οἴεται δέ που, κατὰ τὸ εἰκός, οὐχ ἑτέρως τῆς ἐνούσης αὐτῷ δόξης περὶ Θεοῦ ἐπαινέτας ἔσεσθαί τινας εἰ μὴ κακύνοιτο τὰ Χριστιανῶν ἀντιπαραθέσει τῶν ἑλληνικῶν τὴν αἰσχίω ψῆφον ἐφ' ἑαυτοῖς δεχόμενα. Ἀλλ' οὐκ ἂν γένοιτο τοῦτό ποτε παρά γε τοῖς εἰδόσι καὶ τοῦ ψεύδους τὸ ἀδρανὲς καὶ τῆς ἀληθείας τὴν δύναμιν. Πλὴν ἐκεῖνο ἄθρει· νομοθετῶν γὰρ ὥσπερ ἡμῖν τὸ χρῆναι σιγᾶν καὶ τῶν αὐτοῦ διαμεμνῆσθαι μηδενὸς ὅτε τοὺς ὑπέρ γε τῆς ἑαυτῶν θρησκείας ποιούμεθα λόγους, οἷς ἀπέφησεν αὐτὸς ἁλοὺς εὑρίσκεται. Ἐπειδὴ δὲ προσάγει καὶ πεῦσιν, τί δή ποτε τὰ Ἑλλήνων ἀφέντες τοῖς Ἑβραίοις προσκεκλίμεθα, φέρε καὶ ἡμεῖς αὐτῷ τὰ ἴσα λέγωμεν· ἀνθ' ὅτου γὰρ δὴ τὰ Χριστιανῶν ἀφεὶς καὶ τῆς ἀληθείας ἀποδραμὼν τὸ ψεῦδος ἀγαπᾷς, καὶ τὴν οὕτω μυσαρωτάτην ἐθελοθρησκείαν τὴν τῶν εἰδωλολατρούντων φημί τῆς ἀκριβοῦς περὶ Θεοῦ δόξης ἀνοητότατα προτιθείς, εἶτα οἴει βεβουλεῦσθαι καλῶς καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον τὴν ἁπασῶν ἐσχάτην ὑπομεῖναι κακοδοξίαν; Εἰ δὲ δὴ βούλοιτο νοεῖν τὴν ἀληθεστάτην αἰτίαν ἐφ' ᾗ τὰ Ἑλλήνων ἀφέντες τὰ παρὰ τοῖς Ἑβραίοις τετιμήκαμεν, τὰ αὐτοῦ λαβόντες φαμέν. Ἔφη γὰρ οὕτως· 2.11 {ΙΟΥΛΙΑΝΟΣ} Οὐκοῦν Ἕλληνες μὲν τοὺς μύθους ἔπλασαν ὑπὲρ τῶν θεῶν ἀπίστους καὶ τερατώδεις (καταπιεῖν γὰρ ἔφασαν τὸν Κρόνον τοὺς παῖδας, εἶτ' αὖθις ἐμέσαι) καὶ γάμους ἤδη παρανόμους· μητρὶ γὰρ ὁ Ζεὺς ἐμίχθη, καὶ παιδοποιησάμενος ἐξ αὐτῆς, ἔγημε μὲν αὐτὸς τὴν αὑτοῦ θυγατέρα μᾶλλον δὲ οὐδὲ ἔγημεν αὐτὸς τὴν αὑτοῦ θυγατέρα, ἀλλὰ μιχθεὶς ἁπλῶς ἄλλῳ παρέδωκεν αὐτήν· εἶτα οἱ ∆ιονύσου σπαραγμοὶ καὶ μελῶν κολλήσεις. Τοιαῦτα οἱ μῦθοι τῶν Ἑλλήνων φασί. {ΚΥΡΙΛΛΟΣ} Ἔχεις ἀποχρῶσαν ἐντεῦθεν τὴν ἀπολογίαν. Ἀλύεις δὴ οὖν ἀνθ' ὅτου καὶ ἡμᾶς εὐθύνειν ἀξιοῖς, ὅτι τὴν οὕτως αἰσχρὰν καὶ ἀπίθανον τῶν Ἑλλήνων εἰκαιομυθίαν μονονουχὶ καὶ διαλακτίσαντες τὴν ἀμείνω ψῆφον τοῖς ἀληθέσι δεδώκαμεν; Μωσῆς μὲν γὰρ ὁ θεσπέσιος, καὶ προσέτι τῶν ἁγίων προφητῶν ὁ χορός, ἀπόστολοί τε καὶ εὐαγγελισταί, τὸν ἕνα καὶ φύσει καὶ ἀληθῶς δοξολογοῦσι Θεόν, διακεῖσθαί τε οὕτω καὶ ἡμᾶς ἀναπείθουσιν, ἀποφέροντες τῶν μύθων καὶ τερατείας ἁπάσης καὶ φρονήματος αἰσχροῦ, καταρρυθμίζοντες δὲ καὶ εἰς ἀξιάγαστον πολιτείαν. Πέπλασται δὲ τῶν παρ' αὐτοῖς οὐδέν, οὔτε μὴν ἀπίθανον ἔχει τῶν ἐννοιῶν τὴν ἀπόδοσιν. Ὅτι γὰρ τοῖς Μωσέως καὶ τοῖς τῶν ἁγίων προφητῶν κηρύγμασι συμβαίνει τὰ καθ' ἡμᾶς, καὶ τῆς εὐαγγελικῆς τε καὶ ἀποστολικῆς διδασκαλίας ἡ δύναμις ταῖς τῶν προλαβόντων ἐννοίαις συμφέρεται, διαδείξει σαφῶς ὁ λόγος ἡμῖν ἐπὶ καιροῦ. 2.12 Ἐπειδὴ δὲ οὐκ οἶδ' ὅ τι λέγων τῶν σπουδαίων ἢ ἀγαθῶν οὐδὲν παρ' ἡμῖν εἶναι διατείνεται, φέρε καὶ τοῦτο δεικνύτω· μὴ γὰρ δὴ ψιλήν τε καὶ ἀναπόδεικτον ποιείσθω τὴν καταγόρευσιν. Πῶς γὰρ τῶν σπουδαίων οὐδέν ἐστι παρ' ἡμῖν; Οὐκ ἀκριβὴς καὶ ἀπεξεσμένος ὁ περὶ Θεοῦ λόγος καὶ τῆς τοῦ κόσμου γενέσεως παρὰ Χριστιανοῖς εὑρίσκεται; Οὐ τῶν πρακτέων τὴν ἐπιστήμην ἀνεπίπληκτόν τε καὶ ἀκατάψεκτον ἐκ τῶν ἱερῶν Γραμμάτων κεχορηγήμεθα; Καίτοι πῶς οὐχ ἅπα σιν ἐναργὲς ὅτι τὸ ἄριστα φιλοσοφεῖν διαπεραίνοιτο ἂν ὀρθῶς οὐ καθ' ἕτερον τρόπον, οἶμαι; Θεωρητικὴ γὰρ καὶ πρακτική γε πρὸς τούτοις φιλοσοφία παντὸς ἂν εἴη ἐπαίνου μεστή, καὶ παρὰ τοῖς τὰ Ἑλλήνων ἐσπουδακόσι θαυμάζεται· οὐκοῦν οὐκ ἀπό γε τῆς Ἑβραίων δόξης τὴν ἀθεότητα μεμαθήκαμεν ἔφη γὰρ αὐτὸς καὶ τοῦτο , ἀλλ' εἴπερ τις ἐθέλοι τἀληθὲς εἰπεῖν, ἐκ τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς τῆς Ἑλλήνων ἀμαθίας κατεγνώκαμεν. Καὶ ὅτι μᾶλλόν ἐστι τὸ ἄθεον παρ' αὐτοῖς τὸν ἕνα καὶ φύσει καὶ ἀληθῶς οὐκ εἰδόσι Θεόν, πῶς οὐκ ἂν εἴη παντί τῳ σαφές; Βίον δὲ φαῦλον καὶ ἐπισεσυρμένον ἐκ τῆς παρ' αὐτοῖς ῥᾳθυμίας ἑλέσθαι φησὶν ἡμᾶς, χυδαιότητά τε καὶ ῥᾳθυμίαν ὀνομάζων ἑλληνικὴν τὸ ἀδιακρίτως ὀψοφαγεῖν, παραιτεῖσθαί τε τῶν ἐδωδίμων οὐδέν. Ἐν γὰρ δὴ τούτῳ μάλιστα τὴν τῆς εὐσεβείας παριστᾶσι δύναμιν καὶ ἁπάσης ἀρετῆς ἐν καλῷ γενέσθαι νομίζουσιν, εἰ δὴ παραιτοῖντο τῶν ἐδωδίμων τινά. 2.13 Καίτοι τί δήποτε τὸν τῆς ἁγνείας ἐν τούτοις ὁρίζονται τρόπον; Πάντα μὲν γὰρ γέγονε παρὰ Θεοῦ, καλὰ δὲ πάντως τὰ ἐξ ἀγαθοῦ· καὶ ὁ πάναγνος καὶ ἀβέβηλος τῶν καταμιαίνειν ἡμᾶς εἰωθότων ἐργάσαιτο ἂν οὐδέν. Τί γὰρ καὶ βρῶσις ἐμποιήσειεν ἂν τοῖς μετεσχηκόσιν αὐτῆς; Ἢ καὶ ὁποῖον ἂν αὐτοῖς εἰσφρήσαι τὸν μολυσμόν; Παραιτεῖσθαι δέ, οἶμαι, προσήκει τὰ δι' ὧν ἂν εἰκότως καταμιαίνοιτό τις, δρῷεν δ' ἂν τοῦτο καὶ μάλα γενικῶς οἱ τῆς φαυλότητος τρόποι, μοιχεῖαι, πορνεῖαι, καταλαλιαί, ψευδηγορίαι, συκοφαντίαι, φιλοχρημα τίαι, καὶ τὰ λοιπά. Οἱ δὲ τῶν τοιούτων οὐδὲν ὑπολογισάμενοι προσποιοῦνται μὲν ὀλοιγοσιτεῖν, ἔσθ' ὅτε καὶ τῶν ἐδωδίμων ἀποπέμπονταί τινα, δεδίασι δὲ τῶν ἐκτόπων οὐδέν. Καὶ πρός γε δὴ τούτῳ κατευφραίνουσι τὸν ὕπατον ∆ία, τὰ αὐτοῦ τιμᾶν ᾑρημένοι, καὶ τὰ τῆς Κυπρογενοῦς θεραπεύουσι κράτη. Πλεῖστα μὲν οὖν ὅσα τὰ καθ' ἡμῶν παρ' ἐκείνου· ἀκυρολογεῖ δὲ λίαν καὶ κατὰ τοῦ πανσόφου Μωσέως καὶ τῆς αὐτοῦ συγγραφῆς οὐ μετρίαν ποιεῖται τὴν κατάρρησιν. Φησὶ γὰρ τὸ τῆς κοσμοποιίας συντιθέντα βιβλίον εἰπεῖν μὲν ὅλως τῶν ἀληθῶν οὐδέν, ὕθλους δὲ ἁπλῶς συμφορῆσαι γεγηρακότας, καὶ ἃ μὲν ἦν εἰκὸς τοῦ παντὸς ἀξιῶσαι λόγου, ταῦτα δὴ πάντα ποιήσασθαι παρ' οὐδέν, εἰκῆ δὲ ἁπλῶς ἐρραψῳδηκότα δόξαι τι λέγειν σοφόν τε καὶ ἀξιάκουστον. Τεθαύμακε δὲ τῶν παρ' Ἕλλησι σοφῶν τὰς ἐπὶ τούτῳ δόξας, μάλιστα δὲ τῶν ἄλλων εὐφημίαις καὶ κρότοις τὴν Πλάτωνος στεφανοῖ. 2.14 Ἐγὼ δέ, ὅτι μὲν οὐ μετρίως σοβαρεύεται, κἀν τούτῳ δὴ πάλιν παρήσω λέγειν, ὅτι δὲ εἰκαίαν ἐπὶ ταῖς Ἑλλήνων εὑρεσιεπείαις ἀνασπᾷ τὴν ὀφρύν, ὡς ἂν οἷός τε ὦ πειράσομαι διειπεῖν. Χρῆναι δὲ οἶμαι παραθεῖναι πάλιν ἐκ τῶν παρ' αὐτοῖς βιβλίων ἀπολεξάμενον τὴν ἑκάστου δόξαν, ἣν ἔχειν ἠξίουν περὶ τῆς τοῦ κόσμου κατασκευῆς, εἶτα τὴν Μωσέως κοσμογένειαν ἀνθυπενεγκεῖν· ὀφθήσεται γὰρ οὕτω τοῖς ἐντευξομένοις καὶ τῆς ἐκείνων στενολεσχίας ὁ λῆρος καὶ τῶν Μωσέως γραμμάτων τὸ ἀκραιφνὲς εἰς ἀλήθειαν. Πλούταρχος τοίνυν, ἀνὴρ τῶν παρ' αὐτοῖς οὐκ ἄσημος γεγονώς, ἐν τῷ δευτέρῳ βιβλίῳ τῆς τῶν Φυσικῶν δογμάτων συναγωγῆς, οὕτω φησὶ περὶ τοῦ κόσμου· Πυθαγόρας πρῶτος ὠνόμασε τὴν τῶν ὅλων περιοχὴν κόσμον ἐκ τῆς ἐν αὐτῷ τάξεως. Θαλῆς καὶ οἱ ἀπ' αὐτοῦ ἕνα τὸν κόσμον· ∆ημόκριτος καὶ Ἐπίκουρος καὶ ὁ τούτου καθηγητὴς Μητρόδωρος ἀπείρους κόσμους ἐν τῷ ἀπείρῳ κατὰ πᾶσαν περίστασιν· Ἐμπεδοκλῆς τὸν τοῦ ἡλίου περίδρομον εἶναι περιγραφὴν τοῦ πέρατος τοῦ κόσμου· Σέλευκος ἄπειρον τὸν κόσμον· ∆ιογένης τὸ μὲν πᾶν ἄπειρον, τὸν δὲ κόσμον πεπεράνθαι· οἱ στωϊκοὶ διαφέρειν τὸ πᾶν καὶ τὸ ὅλον· ἅπαν μὲν γὰρ εἶναι τὸ σὺν τῷ κενῷ τῷ ἀπείρῳ, ὅλον δὲ χωρὶς τοῦ κενοῦ τὸν κόσμον· ὥστε τὸ αὐτὸ εἶναι καὶ τὸ ὅλον καὶ τὸν κόσμον. 2.15 Εἶτα περὶ τοῦ σχήματος τοῦ κόσμου ὧδε πάλιν φησίν· Οἱ μὲν στωϊκοὶ σφαιροειδῆ τὸν κόσμον, ἄλλοι δὲ κωνοειδῆ, οἱ δὲ ᾠοειδῆ· Ἐπίκουρος δὲ ἐνδέχεσθαι μὲν εἶναι σφαιροειδεῖς τοὺς κόσμους, ἐνδέχεσθαι δὲ καὶ ἑτέροις σχηματισμοῖς κεχρῆσθαι. Ἔφη δὲ πάλιν τὰς τῶν παρ' Ἕλλησι φιλοσόφων δόξας εἰς ἐξήγησιν προτιθεὶς εἰ ἔμψυχος ὁ κόσμος ἢ μή, οὕτως· Οἱ μὲν ἄλλοι πάντες ἔμψυχον τὸν κόσμον καὶ προνοίᾳ διοικούμενον εἶπον· ∆ημόκριτος δὲ καὶ Ἐπίκουρος καὶ ὅσοι τὰ ἄτομα εἰσηγοῦνται καὶ τὸ κενόν, οὔτε ἔμψυχον οὔτε προνοίᾳ διοικεῖσθαι, φύσει δέ τινι ἀλόγῳ· Ἀριστοτέλης οὔτ' ἔμψυχον ὅλον δι' ὅλων οὔτε λογικὸν οὔτε νοερὸν οὔτε προνοίᾳ διοικούμενον· τὰ μὲν γὰρ οὐράνια τούτων πάντων κοινωνεῖν· σφαίρας γὰρ περιέχειν ἐμψύχους καὶ ζωτικάς, τὰ δὲ περίγεια μηδενὸς αὐτῶν, τῆς δὲ εὐταξίας κατὰ συμβεβηκός, οὐ προηγουμένως, μετέχειν. Καὶ ταυτὶ μὲν περὶ τούτων. Ἐπειδὴ δὲ σκοπὸς ἦν αὐτοῖς βασανίσαι πάλιν τὸ πότερόν ποτε φθαρτὸς ἂν εἴη κατὰ φύσιν ὁ κόσμος ἢ μή, δεδοξάκασιν ὧδε καὶ περὶ τούτου· Πυθαγόρας καὶ οἱ στωϊκοὶ καὶ γενητὸν ὑπὸ θεοῦ τὸν κόσμον, καὶ φθαρτὸν μὲν ὅσον ἐπὶ τῇ φύσει· αἰσθητὸν γὰρ εἶναι διότι καὶ σωματικός, οὐ μὴν δὴ φθαρησόμενόν γε, προνοίᾳ καὶ συνοχῇ Θεοῦ· Ἐπίκουρος φθαρτὸν ὅτι καὶ γεννητός, ὡς ζῷον, ὡς φυτόν· Ξενοφάνης ἀγέννητον καὶ ἀΐδιον καὶ ἄφθαρτον τὸν κόσμον· Ἀριστοτέλης τὸ ὑπὸ τὴν σελήνην μέρος τοῦ κόσμου παθητόν, ἐν ᾧ καὶ τὰ ἐπίγεια κηραίν

εται. 2.16 Ἀκούετε, ὦ ἄνδρες, καὶ συνίετε λοιπὸν πόσος ἐν τούτοις ὁ λῆρος. Ταῖς γὰρ ἀλλήλων ἀντανιστάμενοι δόξαις, τοῦτό τε κἀκεῖνο φύρδην ἁπλῶς καὶ ἀκατασκέπτως κατὰ τὸ ἑκάστῳ δοκοῦν ἐρευγόμενοι, πῶς οὐκ ἂν εἶναι νοοῖντο στοχασταὶ μᾶλλον, καὶ οὐ τῆς ἀληθείας ἐπιστήμονες; Οἱ μὲν γὰρ ἕνα τὸν κόσμον, οἱ δὲ πολλούς, ἕτεροι δὲ γενητόν, εἰσὶ δὲ οἳ τούτοις εἰσάπαν ἀνθεστηκότες καὶ διάφοροι τὰς γνώμας ἄφθαρτόν τε καὶ ἀγένητον εἶναι λέγουσιν αὐτόν· καὶ οἱ μὲν προνοίᾳ Θεοῦ διοικούμενον, οἱ δὲ καὶ προνοίας δίχα καὶ τὴν τῶν στοιχείων εὔτακτον κίνησιν αὐτοματισμοῖς καὶ συμβεβηκόσιν ἐκνενεμήκασι· καὶ οἱ μὲν ἐψυχῶσθαί φασιν αὐτόν, οἱ δὲ οὔτε ἔμψυχον οὔτε νοερόν· καὶ ἁπαξαπλῶς κατίδοι τις ἂν οἰονεὶ μεθύοντα τῇδε κἀκεῖσε διαρριπτούμενον τὸν ἐφ' ἑκάστῳ λόγον αὐτοῖς. Ἐπειδὴ δὲ τὸν Πλάτωνα τῶν ἄλλων ἐκκεκρικὼς ταῖς αὐτοῦ μάλιστα δόξαις ἐμφιλοχωρεῖ, φαίην ἂν ὅτι Πλάτων τε καὶ Πυθαγόρας δοξάζουσι μέν πως ἐπιεικέστερον περί τε Θεοῦ καὶ κόσμου· συνειλόχασι δὲ τὴν εἰς τοῦτο παίδευσιν εἴτουν ἐπιστήμην Αἰγυπτίοις ἐμβεβληκότες, παρ' οἷς δὴ πολὺς ὁ περὶ τοῦ πανσόφου Μωσέως λόγος ἦν καὶ τῶν παρ' αὐτῷ δογμάτων τὸ θαῦμα τετίμητο. Πλὴν αὐτόν τέ φασιν ἑαυτῷ τὸν Πλάτωνα τἀναντία δοξάσαι, καὶ αὐτῷ φοιτήσαντα τὸν Ἀριστοτέλη μὴ τὰ αὐτοῦ μᾶλλον ἑλέσθαι φρονεῖν, ἀντιφέρεσθαι δὲ καὶ ἀντεξάγειν αὐτῷ. Φησὶ γὰρ ὁ Πορφύριος δοξάσαι τὸν Πλάτωνα περὶ οὐρανοῦ, φάναι τε ὅτι τὸ σωματοειδὲς αὐτοῦ συνέστη ἀπὸ τῶν τεσσάρων στοιχείων, ἀλλήλοις ὑπὸ ψυχῆς συμπεφωνηκότων· ∆ιό, φησί, καὶ νῦν συμμιγὴς μένει καὶ κατὰ τὸ πλεονάζον ὠνόμασται. 2.17 Ἐτυμολογεῖ δέ, οἶμαι, τοὔνομα καὶ κεκλῆσθαί φησιν οὐρανὸν οἷον ὁρατὸν ὄντα τινά, ἵν' ἐκ τοῦ ὁρᾶσθαι νοοῖτό τις οὐρανός. Ἀριστοτέλει γε μὴν οὐχ ὧδε ταῦτ' ἔχειν ἐδόκει. Πόθεν; Οὐ γάρ τοί φησι συντεθεῖσθαι τὸν οὐρανόν, οὔτε μὴν ἐκ τεσσάρων εἶναι στοιχείων, ἐπινοεῖ δὲ πέμπτον τι σῶμα τῶν τεσσάρων ἀμέτοχον καὶ ὁλοτρόπως ἠμοιρηκός. Καὶ ὁ μὲν Πλάτων ἔμψυχόν τε τὸν κόσμον φησὶ καὶ ζῷον νοερόν, ἐφίστησι δὲ καὶ πρόνοιαν αὐτῷ· ὁ δ' αὐτοῦ πάλιν φοιτητὴς οὐχ ὧδε πεφρόνηκεν· οὔτε γὰρ ἔμψυχον ὅλον δι' ὅλων οὔτε νοερὸν οὔτε προνοίᾳ διοικούμενον. Καὶ αὖθις ὁ μὲν γενητόν τε καὶ φθαρτὸν τό γε ἧκον εἰς τὴν αὐτοῦ φύσιν διορίζεται, ὁ δὲ οὐδὲ γενητὸν δίδωσιν αὐτὸν ἀλλ' ὡς ἄφθαρτον καὶ ἀγένητον. Καὶ πάλιν ὁ μὲν δὴ δεινὸς καὶ διαβόητος Πλάτων τρεῖς ἀρχὰς εἶναι τοῦ παντὸς διορίζεται, Θεὸν καὶ ὕλην καὶ εἶδος· καὶ Θεὸν μὲν εἶναί φησι τὸν ποιητήν, ὕλην δὲ τὸ ὑποκείμενον, εἶδος δὲ τὸ ἑκάστου τῶν γινομένων παράδειγμα· ἀντανίσταται δὲ πάλιν Ἀριστοτέλης αὐτῷ καὶ οὐ συμβαίνει καθάπαξ· τὸ γὰρ εἶδος ἀρχὴν ἢ φρονεῖν ἢ λέγειν οὐκ ἀξιοῖ, δύο δὲ εἶναί φησι τὰς ἀρχάς, Θεὸν καὶ ὕλην. Τρεῖς δὲ δὴ πάλιν ὁ Πλάτων τὰς τῶν ὅλων ἀρχὰς εἶναι λέγων, Θεόν τε καὶ ὕλην καὶ εἶδος, προσεπάγει καὶ τετάρτην, ἣν δὴ καθόλου ψυχὴν ὀνομάζει. Καὶ πρός γε δὴ τούτῳ τὴν ὕλην ἀγένητον εἰπών, καὶ γενητὴν αὐτὴν εἶναί φησι· εἶτα τὸ εἶδος, ὅ τί ποτέ ἐστιν, ὑφεστάναι δοὺς αὐτὸ καθ' ἑαυτό, μάχεται τοῖς ἰδίοις αὐτοῦ εὑρήμασιν· ἔφη γὰρ ἐν τοῖς τοῦ Θεοῦ νοήμασιν ὑπάρχειν αὐτὸ καὶ οὐκ ἰδίαν ὕπαρξιν ἔχειν, ἤγουν οὐσίωσιν. 2.18 Τίσιν οὖν ἄρα προσνενευκότες οἱ τῆς ἀληθείας ἐρευνηταὶ τὴν ἀμώμητον καὶ ἀπλανεστάτην διᾴττοιεν τρίβον; Τίνα τῶν ὠνομασμένων τοῦ ψευδοεπεῖν ἀπαλλάξομεν; Τίνι τὴν ψῆφον τοῦ κατὰ μηδένα διαπταῖσαι τρόπον ἀπονέμειν ἄξιον; Μᾶλλον δὲ πῶς ἂν εἶεν ἀξιόχρεῳ πρός γε τὸ δεῖν ἀναπεῖσαί τινας οἵ γε τοσοῦτον διημαρτήκασι τἀληθοῦς ὡς μὴ μόνον ἀλλήλοις ἀλλὰ καὶ αὐτοὺς ταῖς σφῶν ἀντιφέρεσθαι δόξαις; Ἐπαινεῖ δὲ ταῦτα καὶ κατατέθηπεν ὁ πάνσοφος Ἰουλιανός, καὶ κατασκώπτει μὲν τὰ Μωσέως, ἄνω δὲ καὶ κάτω τὰ πάντα κυκῶν τοὺς Πλάτωνος λόγους ἀντιπαρεξάγειν αὐτοῖς ἀποτολμᾷ, καί φησι· {ΙΟΥΛΙΑΝΟΣ} Ἐνταῦθα παραβάλωμεν, εἰ βούλεσθε, τὰ τοῦ Πλάτωνος. Τί τοίνυν οὗτος ὑπὲρ τοῦ δημιουργοῦ λέγει καὶ τίνας περιτίθησιν αὐτῷ φωνὰς ἐν τῇ κοσμογενείᾳ σκόπησον, ἵνα τὴν Πλάτωνος καὶ Μωσέως κοσμογένειαν ἀντιπαραβάλωμεν ἀλλήλαις. Οὕτω γὰρ ἂν φανείη τίς ὁ κρείττων, καὶ τίς ἄξιος τοῦ Θεοῦ μᾶλλον· ἆρ' ὁ τοῖς εἰδώλοις λελατρευκὼς Πλάτων, ἢ περὶ οὗ φησιν ἡ Γραφὴ ὅτι στόμα κατὰ στόμα ὁ Θεὸς ἐλάλησεν αὐτῷ; Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν· ἡ δὲ γῆ ἦν ἀόρατος καὶ ἀκατασκεύαστος, καὶ σκότος ἐπάνω τοῦ ἀβύσσου, καὶ πνεῦμα Θεοῦ ἐπεφέρετο ἐπάνω τοῦ ὕδατος. Καὶ εἶπεν ὁ Θεός· Γενηθήτω φῶς, καὶ ἐγένετο φῶς, καὶ εἶδεν ὁ Θεὸς τὸ φῶς ὅτι καλόν. Καὶ διεχώρισεν ὁ Θεὸς ἀνὰ μέσον τοῦ φωτὸς καὶ ἀνὰ μέσον τοῦ σκότους, καὶ ἐκάλεσεν ὁ Θεὸς τὸ φῶς ἡμέραν καὶ τὸ σκότος ἐκάλεσε νύκτα. Καὶ ἐγένετο ἑσπέρα καὶ ἐγένετο πρωΐ, ἡμέρα μία. Καὶ εἶπεν ὁ Θεός· Γενηθήτω στερέωμα ἐν μέσῳ τοῦ ὕδατος, καὶ ἐκάλεσεν ὁ Θεὸς τὸ στερέωμα οὐρανόν. Καὶ εἶπεν ὁ Θεός· Συναχθήτω τὸ ὕδωρ τὸ ὑποκάτω τοῦ οὐρανοῦ εἰς συναγωγὴν μίαν καὶ ὀφθήτω ἡ ξηρά· καὶ ἐγένετο οὕτως. Καὶ εἶπεν ὁ Θεός· Βλαστησάτω ἡ γῆ βοτάνην χόρτου καὶ ξύλον κάρπιμον. Καὶ εἶπεν ὁ Θεός· Γενεθήτωσαν φωστῆρες ἐν τῷ στερεώματι τοῦ οὐρανοῦ, ἵνα ὦσιν εἰς φαῦσιν ἐπὶ τῆς γῆς· καὶ ἔθετο αὐτοὺς ὁ Θεὸς ἐν τῷ στερεώματι τοῦ οὐρανοῦ, ὥστε ἄρχειν τῆς ἡμέρας καὶ τῆς νυκτός. 2.19 Ἐν δὴ τούτοις οὔτε τὴν ἄβυσσόν φησι πεποιῆσθαι ὑπὸ τοῦ Θεοῦ οὔτε τὸ σκότος οὔτε τὸ ὕδωρ· καίτοι χρῆν δήπουθεν εἰπόντα περὶ τοῦ φωτὸς ὅτι προστάξαντος Θεοῦ γέγονεν, εἰπεῖν ἔτι καὶ περὶ τῆς νυκτὸς καὶ περὶ τῆς ἀβύσσου καὶ περὶ τοῦ ὕδατος· ὁ δὲ οὐδὲν εἶπεν ὡς περὶ γεγονότων ὅλως, καίτοι πολλάκις ἐπιμνησθεὶς αὐτῶν. Πρὸς τούτοις οὔτε τῆς τῶν ἀγγέλων μέμνηται γενέσεως ἢ ποιήσεως, οὐδ' ὅντινα τρόπον παρήχθησαν, ἀλλὰ τῶν περὶ τὸν οὐρανὸν μόνον καὶ περὶ τὴν γῆν σωμάτων, ὡς εἶναι τὸν Θεὸν κατὰ τὸν Μωσέα ἀσωμάτων μὲν οὐδενὸς ποιητήν, ὕλης δὲ ὑποκειμένης κοσμήτορα· τὸ γὰρ· Ἡ δὲ γῆ ἦν ἀόρατος καὶ ἀκατασκεύαστος οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν ἢ τὴν μὲν ξηρὰν οὐσίαν ὕλην ποιοῦντος, κοσμήτορα δὲ αὐτῆς τὸν Θεὸν εἰσάγοντος. {ΚΥΡΙΛΛΟΣ} Μωσέως μὲν οὖν πέρι πολὺς ἂν γένοιτο καὶ μακρὸς τοῖς εὐφημεῖν βουλομένοις ὁ λόγος· ἀκήκοε γὰρ Θεοῦ λέγοντος ἐναργῶς· Οἶδά σε παρὰ πάντας, καὶ χάριν εὕρηκας παρ' ἐμοί. Τῆς γε μὴν ἐνούσης αὐτῷ πολυειδοῦς ἀρετῆς ἀπόδειξις εἴη ἂν καὶ μάλα σαφὴς τῆς ἐν Αἰγύπτῳ τερατουργίας ἡ δύναμις. Ὑφεστήκει γὰρ τῷ τῶν ὅλων Θεῷ, καὶ ὑπηρέτης ἦν ταῖς τῶν Αἰγύπτων ἀπονοίαις κατεξανιστάντι τὴν κτίσιν. Ὁποῖός γε μὴν ὁ Πλάτων ἦν, κἂν εἰ μή τις λέγοι, διαβοήσειεν ἂν ἡ ἐξ Ἀθηνῶν ἐπὶ Σικελίαν ἄφοδος· οὐ γὰρ ἀρεσθέντα ταῖς παρ' αὐτοῦ θωπείαις τὸν ∆ιονύσιον ἀποδόσθαι φασὶν αὐτόν, ὡς ἀνελευθέρῳ που πάντως ποινὴν ἐπιθέντα τὴν ἀνδραπόδῳ πρεπωδεστάτην. Πλὴν ἀφείσθω τέως ὁ περὶ τούτου λόγος, ἴτω δὲ πάλιν ἐπὶ τὸ ἐν χερσίν. 2.20 Ὁ θεσπέσιος μὲν γὰρ Μωσῆς οὐ λόγους ἡμῖν εἰκαίους ὁρᾶται συντεθεικώς, οὔτε μὴν ἐκ φιλοτιμίας ἁπλῶς εἰς τοῦτο παρωρμημένος, ἀλλά τι τῶν ἀναγκαίων εἰς ὄνησιν ἐπινοήσας τῷ βίῳ. Οὐ γάρ τοι προὔθετο φυσιολογεῖν ἰσχνῶς ἤγουν φάναι τι περὶ τῶν λεγομένων πρώτων ἀρχῶν ἢ τῶν ἐξ αὐτῶν στοιχείων· περιεργότερα γὰρ οἶμαι ταυτὶ καὶ ταῖς τινων διανοίαις οὐχ ἁλώσιμα. Σκοπὸς δὲ γέγονεν αὐτῷ τῶν τὸ τηνικάδε τὸν νοῦν τοῖς τῆς ἀληθείας ἐπιστῆσαι δόγμασι. Πεπλάνηντο γάρ, καὶ τὸ δοκοῦν ἕκαστος προσκυνοῦντες ἡλίσκοντο, καὶ τὸν ἕνα καὶ φύσει Θεὸν ἐξ ἀμαθίας τῆς ἄγαν ἠγνοηκότες λελατρεύκασι τῇ κτίσει. Καὶ οἱ μὲν θεὸν ἐπεγράφοντο τὸν οὐρανόν, ἕτεροι δὲ τὸν ἡλίου κύκλον, εἰσὶ δὲ οἳ καὶ σελήνῃ καὶ ἄστροις καὶ γῇ καὶ φυτοῖς καὶ τῇ τῶν ὑδάτων φύσει, πτηνοῖς τε καὶ ζῴοις ἀλόγοις τὴν τῆς ἀνωτάτω φύσεως δόξαν ἀπονέμειν ἐσπούδαζον. Καθιγμένων δὴ τῶν πραγμάτων εἰς τοῦτο αὐτοῖς, καὶ τῆς οὕτω δεινῆς ἀρρωστίας κατανεμηθείσης ἅπαντας τοὺς ἐπὶ τῆς γῆς, ἐπίκουρος ἦν ὁ Μωσῆς καὶ τῶν καλλίστων ἅπασι μαθημάτων εἰσηγητὴς ἀνεδείκνυτο, εἷς μὲν ὅτι κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ τῶν ὅλων δημιουργὸς διαρρήδην ἀνακεκραγώς, ἀφιστὰς δὲ τῶν ἄλλων, ἃ καὶ δι' αὐτοῦ παρήχθη πρὸς τὸ εἶναί τε καὶ ὑπάρχειν ὅλως. Χρειωδέστατα τοίνυν καὶ μάλα σαφῶς τὸ πολὺ λίαν ἰσχνομυθεῖν παρελάσας, ἐπὶ τὸν τῶν ἀναγκαιοτέρων κεχώρηκε λόγον. 2.21 Τί γὰρ ἔδει ποία μέν ἐστιν ἡ τῶν ὑδάτων φύσις εἰπεῖν, ἢ καὶ ὅπως γέγονε τὴν ἀρχήν, ἀναμετρῆσαί τε καὶ ἀβύσσους καὶ οὐρανοῦ φύσιν, καὶ τῆς τῶν ἀγγέλων ὑπάρξεως πολυπραγμονῆσαι τὸν τρόπ

<!-- leaf 308 --> Η 615 CONTRA JULIANUM LIB. Hi. ' cts . TOY EN ΑΓΙ͂ΟΙΣ ΠΆΤΡΟΣ HMON = YIIEP THY XPEXTIANQN EYATOYE ΘΡΗΣΚΕΙ͂ΑΣ, ΠΡΟΣ TA TOY EN A@EOIZ IOYAIANOY. ude ἽἌπαντα piv obv ta Χριστιανῶν διαδέδληται nap’ A 7Ά, Res igitur. Christianorum omnes criminatus i αὐτῷ, ἔθη te, xal νόμοι, xal μυστήρια xal οὐδὲν est, et mores, et leges, et mysteria ; nullumqueest 1 ἐστι τῶν εὖ γεγονότων, ἣ χαὶ ὀρθῶς εἰρημένων παρὰ ant bonum factum, aut adivina Scriptura recie ᾽ τῆς θείας Γραφῆς, 6 ph tate εἰς φαυλότητα περι- dictum, quod in malam. pariem ‘Fapere non eru> | ὀάλλων altlats, obx ἐρυθριᾷ. ᾿Αποσεμνύνει δὲ μόνα bescat. Ea vero sola magna facit, quibas son me- ta ty’ ols Fy elxd; ob μετρίως ἀσχάλλοντα τὸν ἀλη- diocriter offensam par erat, si vere utique saperet , ; θῶς ἀρτίφρονα, μεταφοιτῇσαι πρὸς τὰ βελτίω" xat ad meliora sese recipere; et.Platonis allociitionem, | thy Πλάτωνος δημηγορίαν, ἣν αὐτὸς ἑαυτῷ cuvte- qua ipse sibi conflata, divinam et que supra υδιυ- θειχὼς thy Oclav te xat ὑπερφυᾶ σεσυχοφάντηχε δός ram est gloriam calumniaius est, haud mediocriter _ Gav, κατατέθηπεν ob μετρίως. Προστιθεὶς δὲ ὡς demiraiur. Sed, ut peccatis. peccata. eumulans; Ϊ ἁμαρτίας tp’ ἁμαρτίαις, ἵεται δὴ πάλιν Ext τὴν Μοεῖβ historiam rursus invadit, in eamque osacnit, ᾽ } Μωσέως συγγραφὴν, καὶ in’ αὐτὴν καταθήγει τὸ imo cornu in altum tollit, et iniquitatem loquitur i | στόμα " μᾶλλον bt, els ὕψος alper td xépac καὶ ἀδι- adversus Deum, et contra veritatis dogmata:ar- xiav λαλεῖ χατὰ Θεοῦ, χαὶ τοῖς τῆς ἀληθείας ἀνθ- matur, sicque ait : Ἔ | οπλίζεται δόγμασιν, οὕτω τέ φησι" . , ι ἸΟΥΔΙΑΝΟΣ. Β JULIANUS. " Τούτοις παράδαλλε thy Ἰουδαϊχὴν διδασχαλίαν, 75 His confer Judaicam doctrinam, et plantatum zal cov φυτευόμενον ὑπὸ tod Θεοῦ παράδεισον, xat a Deo hotium, et fictum ab ipso Adamun, tom quz ᾽ cov On’ αὐτοῦ πλαττόμενον ᾿Αδὰμ, elta thy γενομέ- huic evenit mulierem. Dicit enim Deus: « Non vay αὐτῷ yuvatxa. Λέγει yap 6 Θεός " « Οὐ χαλὸν el- bonum est hominem esse solum, faciamus ei adju- vat τὸν ἄνθρωπον μόνον᾽ ποιήσωμεν αὐτῷ βοηθὸν tricem similem ipsi™; » que nihil eum quidem xat’ αὐτόν᾽ » πρὸς οὐδὲν μὲν αὐτῷ τῶν ὅλων βοηθή- rerum omnium adjuverit, sed deceperit, eaque ipsi σασαν, ἐξαπατήσασαν δὲ, xat γενομένην παραιτίαν sibique, ut paradisi deliciis excideret, causa exsti- ait te ἐχείνῳ xat ἑαυτῇ cod mecetv Ew τῆς terit. Hee enim fabulosa plane sunt. Quid enim Η τοῦ παραδείσου τρυφῇς. Ταῦτα yap tote μυθώδη rationis habet ignorare Deum, quod in auxilian Ϊ παντελῶς. Ἐπεὶ πῶς εὔλογον ἀγνοεῖν tov Θεὸν, ὅτι ab ipso fiat, non tam bono quam malo ei, qui acce- ; τὸ γινόμενον On αὐτοῦ πρὸς βοήθειαν, οὐ πρὸς χα- verit, futurum? ) , ᾿ λοῦ μᾶλλον, ἀλλὰ πρὸς καχοῦ τῷ λαδόντι γενήσε- ͵ , ~ ΨΦ Gen. u, 18. : ᾿ ; ; ' ι ᾿ <!-- leaf 309 --> i! Non credit itaque plantatum a Deo fuisse pare- ᾿Λπιστεῖ pev ouv ὅτι περύτευταί τις παράδεισος i disum ullum, aut fortasse quod id quoque efficere api Osod* ἣ τάχα nov, καὶ τόγε ph δύνασθαι τοῦτο Ἷ nequierit, ineffabilem potentiam imprudenter con- Spy, τῆς ἀῤῥήτου δυνάμεως ἀσυνέτως χκαταψηφίζε- | demnat. Risus avtem materiam facit forwatum at. Γέλωτος δὲ ποιεῖται πρόφασιν, td διαπεπλά- A:damum, ex eoque mulierem, et a consilio prope- ofa: tiv ᾿Αδὰμ, xal thy ἐξ αὐτοῦ γυναῖχα " xat Ἱ siteque aberrasse cum, qui falli non potest, blate- ἀστοχῆσαί φησι βουλῆς χαὶ σχεμμάτων tov οὐδὲν Ϊ rat. Non enim bono. fuit Adamo, sed fraudi potivs ἀμσρτεῖν εἰδότᾳ. Ob yap tor, φησὶ, πρὸς καλοῦ γέγονε | et lapsui a paradiso et voluptatibus. Vin’ tu igitur, τῷ ᾿Αδὰμ, πρὸς ἀπάτης δὲ μᾶλλον, καὶ ἀπεμπολῆς ᾽ if amice, his tanquam frivolis et putidis, qaemadmo- χαὶ παραδείσου xal τρυφῇς. Bother δὴ οὖν, ὦ tav, } dum tute existimas, pratermissis, tuorum docto- ταῦτα pebévtes ὡς Ewha, χατά ye τὸ αὐτῷ cor δο- i rum sermonibus insistamus ? Yin’ tu, comparatis iis, χοῦν tolg τῶν σῶν διδασχάλων ἑπώμεθα λόγοις : q qua de mundi ortu scripsit Hesiodus, cum Mosis Βούλει τῇ Μωσέως xocpoyevelg thy Ἡσιόδου συμ- 4 Genesi, scrutemur ea qux Ww, perinde ac tui ma- Gaddvtes ἐρευνήσωμεν, & τεθαύμαχας ὁμοῦ πατράσι i jores, admiraris ? Ille Musas apprecaius, petitaque, τοῖς cols; Ἐπευξάμενος yap tals Μούσαις xal nap’ Η Ϊ ut ait ipse, amabili cantione, putidasnobis εἰ exa- Βὶ αὐτῶν

αἰτήσας τὴν, ὡς αὐτός φησιν, ἱμερόεσσαν ; | letas fabulas congessit. Natum quippe scribit 6 ἀοιδὴν, ὕθλων ἡμῖν ὁδωδότων συναγήγερχε διηγή- : Terra εἰ ο Coeum et Hyperionem, et preter para. Fig yap γενέσθαι καὶ Οὐρανοῦ φησι Κοῖόν , | hos Japctum, ac Prometheum quemdam hujus fi- τς χαὶ Ὑπερίονα, καὶ πρός ye τούτοις Ἰαπετὸν, ‘ lium , quirnisi ignem ab Jove furatus esset, mulier πΠρομηθέα té τινα tov ἐχ τούτου, ὅς el ph. κέκλοφε : i in lucem haud prorsus edita fuisset, quam fabrica- παρὰ tod Ards τὸ mip, οὐδ᾽ dv εἰς td clvar παρῆλθεν Ϊ tus est quidem. utroque pede ille claudicans, hoc ὅλως ἡ γυνὴ, ἣν ἑἐτεχτήνατο μὲν ὁ ἀμφιγυήεις, Ξ. est, Vulcanus : vario autem ornatu decorasse dici- τοῦτ᾽ ἔστιν ὁ Ἥφαιστος " χόσμῳ 8 ποιχίλῳ xa0- : tur Pallas forti patre prognata, et pulehram malam = woaton: φασὶ thy ὁμδριμόπατριν, φημὶ dh thy ᾿Αθη- | dedisse mortalibus, At si femina defuisset, quam yay, δοῦναί te ἀνθρώποις xaddv xaxdv " elta yuvarxds Υ 4 ab irato Jove, ut ipsi perhibent, habuimus, quo- οὐχ obens, fv ἐξ ὀργῆς ἰσχ{:χᾳμιν τοῦ Διὸς, ὡς αὐτοΐί | modo constitisset genus hominum? aut quo pacto§ gaat, πῶς ἂν συνέστη td γένος τὸ ἀνθρώπινον ; Ἢ | dii deorum aliqui fuissent opifices immortali mor- πῶς av ἑτέρως δημιουργοὶ γεγόνασιν of Geol τῶν tale.attexentes, ut Platoni visom est? Hee sapien- θεῶν, ἀθανάτῳ θνητὸν προσυφαίνοντες, χαϑὰ τῷ Gssimi Mosis scriptis opponere non exhorruefunt : ¢ Πλάτωνι δοχεῖ; Taira cols tod πανσόφου Μωσέως tametsi prastabat Mosaica sanctis acclamationibus γράμμασιν ἀντεξάγοντες ob χαταπεφρίχασι, χαίτοι prosequi. At enim, dicest, poetis artis sux lex πῶς od μᾶλλον ἐχρὴν tals tx vod tod σώφρονος xata- permittic quidvis eitra reprebensionis metum fabu- χροτεῖν εὐφημίαις ; ᾿Αλλὰ yap ἴσως; ἐχεῖνο galev av, | lari. 7@Ergo, si aihil necessarium viz intale- ὡς ἐφίησι ποιηταὶς τῆς ἐπιστήμης ὁ νόμος, ἀνεπι- | runt, ompibus illorum fabulis se augis nulla fides πλήχτως μυθολογεῖν. Οὐχοῦν, εἰ μηδὲν tiv dvay- esto, ot aniles nanisticemwur: ac si quid de diis κχαίων ἐξήνεγχαν εἰς ἡμᾶς, ἀπισιείσθω πάντα td seripserumt, valeat demum, et poctice lepiditatis nap’ αὐτῶν, pido. χαὶ φλυαρίαι, καὶ γραοπρεπῇ nomen habeat. Sed tautum abest ut bec ita se ha- δλεγέσθω ψελλίσματα " χαὶ εἰ yévored τις αὑὐτοῖς περὶ bere putent. Alia quippe mens itlis-est. Nec evim θεῶν λόγος, οἰχέσθω χαὶ obrog, χαὶ χομψολογία 4 quede diis prodantur, Jepores et fabulas putunt, ποιητική. ᾿Αλλ᾽ οὐχ ὧδε ταῦτ᾽. ἔχειν δόξειεν dv αὖ- ged eas potius tanquam veras et probatissinns ve- tots, πολλοῦ ye wal Gel " διατέθεινται yap ἑτέρως, ces accipiunt, idque sagacissimi. Herodotus quippe, οὐ χομψοεπείας καὶ μύθους tk περὶ θεῶν εἶναι λέ- qui nobijem historiamcomposyit, sic alicubi scri- γόντες, ἀλλ᾽ we ἀληθεῖς war δοχιμωτάτας δεχόμενοι bit ; Hesiodum atque Homerum quadringentis nec τὰς φωνὰς, καὶ τοῦτο of συνετώτατοι. Ἡρόδοτος γοῦν | amplius annis ante me opinor exstitisse. Hi sunt gui D ὁ διαδόητον ἱστορίαν συντεθειχὼς, οὕτω mov pact | deorum origivem Οταεῖς tradiderunt, diisque co- ὩἩσίοδον dé καὶ “Opnpor ἡλικίην τετρακχοσίοισι gnamina dederunt , honoresque et artes distribuerunt, Erect Soxéoper πρεσδυτέρους γενέσθαι, xal ov et corum speciem figurarunt. Qui vero istos homines Aéoowr. Οὗτοι δέ εἰσιν ol ποιήσαντες Geoyorinr @niecessisse pocte dicuntur, posteriores, ut mihi “EAAnot, καὶ θεοῖσε tac ἐπωγυμίας δόντες, καὶ ; quidem videiur, fuerunt '. Ἰφίιυς qui cognomina τιμὰς καὶ τέχγας διειλόντες, καὶ ἰδέαν αὐτῶν ᾿ diis indiderunt, et honores statuerumt, eorumque σημήγαντες. Ul δὲ πρότεροι ποιηταὶ «1εγόμεγοι | speciem figurarunt, si nihil aliud ipsis quam fabu- τούτων tar ἀνδρῶν γενέσθαι, ὕστερον,, ἔμοιγε las scripserunt, jure merito rideantur, et, qua te- δοχέειν, ἐγέγοντο. Οὐκοῦν ol θεοὺς ὀνομάσαντες, | mere eMfitierunt, nullo numero habeantur. Si vero τιμάς te αὐτοῖς καὶ ὀνόματα θέντες, χαὶ ἱἰδέαν χατα- ] eos. in honore babuerunt, et vero etiam adhuc deos σημήναντες, εἰ μὲν μύθους αὑτοῖς συγγεγράφασι, esse ailirmant qui dii ab ipsis nominentur, non fre- καὶ ἕτερον οὐδὲν, γελάσθωσαν εἰχότως, xal ta nap» <!-- leaf 310 --> αὐτῶν εἰκῇ πεφλυαρημένα tod μηδενὸς ἀξιούσθω λό- 4 stra insimulantur quod absurda effimiant, siquidem you. Et δὲ τετίμηνται nap’ αὐτοῖς, καὶ Sh καὶ els miaus sibi consentanea loquentur. Nam cur éus, δεῦρο Θερὺς sival pact τοὺς ὠνομασμένους, dvd’ 4008 fille dignes putent, cum de diis:scribent, eon- ὅτου γράφονται μάτην ὡς ἀσύφηλᾳ πεφλυαρηκότας, twmeliose aceipiunt, aliis eorum dictis idem de- εἰ δήπου τι λέγοιεν τῶν ἀπᾳδόντων αὐτοῖς. Obs yap trahentes? Nam Platonem quem suspiciunt Hesiodi ἀξιόχρεως elvar νομίζουσι γράφοντας τὰ περὶ Gedy, theogoniam non repudiagsé, ex ejus libris osten- av0" ὅτου περιυδρίζουσι τοῖς ἑτέροις αὐτῶν ἀπιστοῦν. dere nullius plane fuerit negotii, Sie eniin’péripsis - | τες λόγοις ; Ὅτι yap Πλάτων dy τεθαυμάκασιν οὐχ Αἰφμὶ devs nec latere neque cogere possumus. Nam ξ ἀπόδλητον ποιεῖται thy Ἡσιόδου θεογονίαν, ἐχδείξειεν si vel nom sunt dii, neque ipsis humante ves cure " ἄν tig καὶ ἀταλαιπώρως κχομιδῇ διά ye τῶν αὐτοῦ sunt, nihil est quod illes latere velimus. Quod si εἰ λόγων. Ἔφη yap wel "“ALAG Bh θεοὺς cies Jar- ii sunt, et rerum humanarum suram gerunt, non θάνειν, οὔτε βιάσασθαι δυνατόν " οὐχοῦν siysr aliunde quidem id vel novimud, vel audimus, quam μὴ εἰσὶν, ἣ μηδὲν αὐτοῖς tar drépwalrur péds- 0b e& quotidiano sermone , ef'ex poetis, qui eorum tai, xal ἡμῖν μελετητέον tot «λαγθάνειν" sl δὲ origines conseripserunt. Illi wero sanunt posse dées εἰσί te καὶ éaipsdovrtat, ovx ἀλλαχόθεν τοιού- sactificiis et precibus ot donariis fiecti. Animadverte " τους ἴσμεν καὶ ἀκηκόαμεγ, ἣ ἔκ te τῶν Adywr, BR igitur que pacto clare confessusest; si omuino di ! Ξ καὶ tor γενεαλογησάντων ποιητῶν " ol δὲ αὐτοὶ sunt, id quidem sciendum aut ἀἰδοοπάσπι ex lis Ε οὗτοι «έγουσιν ὡς εἰσὶν οἷοι θυσίαις te καὶ οὺς quie de ipsis alii scripserunt. Quod autem non Η χωλαῖς ἀγαναίνειν καὶ ἀναθήμασε παράγεσθαε aspernatus sit quae de diis Hesiodus δοεὶπίε; -patet, : ᾖ ἀναπειθόμενοι. Γλθρει δὴ οὖν ὅπῳς διωμολόγηχεν cum rursum ait alicubi, 77 : Terre et Coli εἰϑενδε ᾽ : ivapyids , ὡς εἴπερ ὅλως elo Geol def cidévar xai Oceanum εἰ Tethyn procreatos : horum Phoregn, e μαθεῖν ἐξ ὧν ἕτεροι γεγράφασι περὶ αὑτῶν. Ὅτι 6 Saturnum, et Rheam, et Jovem, et Junonem, δὲ guot- tov Ἡσιόδου περὶ θεῶν λόγαν οὐχ ἀτιμάσας Eyer, quel seimuseorum fraires dict. An non evivis patet ' ; δήλος ἂν εἴη δήπουθεν ὡδί πη πάλιν εἰπών' Γῆς ce quod, ubi ratio obscenitate dogmatum fi¢ assentiri ᾿ ' καὶ ᾿Ουραγοῦ παῖδες Oxsard¢ καὶ Τηθὺς ἐγενέ- το[αρὶι, ibi poetarum leporibus fictarunt fabularum : r conr , τούτων Φόρχυς te, Κρόνος te, ‘Péa, Ζεὺς, nomen illico tribuunt, et in pessimam partem 6a Ἥρα te, xat navtec, ὅσους ἴσμεν ἀδελφοὺς Asyoué- sola qua de iis dicuntur, quos deos habeut, eet } νους αὐτῶν - Gp’ οὐχ ἅπασιν ἐναργὲς, ὡς ἔνθαπερ pinat? Ἐ ἀτονεῖ πρὸς τὸ συνειπεῖν ὁ λόγος αὐτοῖς τῇ τῶν δογμάτων αἰσχρότητι, ἐκεῖ ταῖς τῶν ποιητῶν Μόμφυ: 1 exslats td χρῆναι μυθοπλαστεῖν εὐθὺς ; ἀπονέμουσι; Καχουργότατα δὲ μόνους τοὺς περὲ ye τῶν παῤᾶ Π _ σφίσι θεῶν προσίενται λόγους. Mee | Tt οὖν, & χράτιστε, thy παρὰ Θεοῦ πλασθεῖσαν ( Quid ergo, vir egregie, formatam & Des δίυδέ: ; γυναῖχα xal τὸν ἐπ’ αὐτῇ λόγον παρέντες the ἀκαλλῆ, rem, quetque de illa scripia sunt α Mosé, ut witind Hi καταδεξόμεθα μᾶλλον thy Ἡσιόδου Πανδώραν ; ἄρι- deeora, rejiciemus ; Hesiodi vero Pandoram admilt- ord cos ἔχειν τοῦτο δοχεῖ. ᾿λλλὰ yap Lows διεψεῦσθαξ » emus? Optimum faciu tibi hoe videtar. At énin φησιν en αὐτῇ τὰ napa Θεοῦ. Γέγονε piv yap, ὡς ficta sunt, inquit, qae de illivs a Déo formaidue 11 ἐπιχουρήσουσᾳ, καὶ πρὸς ὠφελείας τινὸς ἐσομένη cq «= traduntur, Facta est siquidem tanquam adjutrit δὲ ἀνδρί" πέπραχε δὲ τῶν τοιούτων οὐδὲν, ἀλλ᾽ ἔχ ys —usui alicub viro futura. At nihil tale presticit : τῶν ἑναντίων, obx εὐχαταφρόνητον ὁρᾶται προσ- contra ver

o non levi nox sibi ac ili fuisse depré- i] ενεγχοῦσα ζημίαν ἑαὑτῇ te κἀχείνῳ. Τῆς yap tod henditur. Ambo enim ὁ paradisi deliciis excidéeruat, παραδείσου τρυφῆς ἄμφω te διωλισθήχασι, xat «ab immortalitate et incorruptioné longissime ἐδι ἀπωτάτω γεγόνασι τοῦ καὶ ἀμείνους elvar θανάτου pulsi. Ad hee facile respondébit, qui divinis dra- xat φθορᾶς. Πρὸς bh τὰ τοιάδε pain tig ἂν cols τῆς eulis animum intenderit. Facta est quidem in auxi- θεοπνεύστου Γραφῆς θεσπίσμασιν, ἀκριδῆ τὸν νοῦν lium femina : sed hejus auxilii modus, quo desti- ἑνιείς. Téyove μὲν εἰς ἐπιχουρίαν 4 yuvh. Act δὲ nata fuit, auente imprints perpéndéndus. Sic enim ‘olpat xai pada ἐμφρόνως tov τῆς ἐπιχουρίας πολυ- Opificem ab ejus obirectatione fiberabimus. Non πραγμονεῖσθαι τρόπον, tq’ ἧ χαὶ yéyovev. “Anaddd- D enim femina in partem ¢onsilil aut deliheratiodum ξομεν yap οὕτω γραφῆς ths map’ ἐχείνου τὸν Δης assumpta est, nee in lucem edita est décreto éjuis ; μιουργόν. OF yap tot βουλῆς ἣ σχεμμάτων καρ- φιόβι nihil leiet Dei, ut esset Hatura immutabifis, ελήφθη χοινωνὸς ἡ yuvh, xat chy ele cd εἶναι πάρ. et ea stabilitate constantiaqué pradita, ‘faa- οδον ἐχληρώσατο ψήφῳ tod πάντα εἰδότος Θεοῦ, οὐδ᾽ ΜΙΜΜΜΜὼ ΒΗ ἵνα χαὶ φύσει τὸ ἄτρεπτον ἔχοι καὶ ἀραρὸς ἐν ἑδντῇ, tariis quippe motionibas rationadlis Créstara regi- | τῷ ph δύνασθαί mor παρεχνεῦσαί nove παρά ye τὸ tur, ad id quod rectum est et ad contrarium fihéra rp Δεσπότῃ δοχοῦν " ἐθελουσίοις yap νεύμασιν f he- — propenéione fertur. Adjutrit véro pétios dats est, Ϊ γιχὴ διοικεῖται χτίσις, πρός ys td ἔχον ὀρθῶς καὶ ut procreandis liberis inservirél. De antibabus edim td ἐναντίον ἐθελουσίοις ἄντουσᾳ ῥοπαῖς. Παρελήφθη dictum est: « Creseité, et multiplicaniiai, es re "ΕΡ δὲ μᾶᾷλλον εἰς ἐπιχουρίαν, ὥστε καὶ εἰς τέχνων ὑκ- plete terram ’*. + Quippe jam in ortumeducta fie ' <!-- leaf 311 --> ἢ rant animalia cxtera, terrestria, volucria, et aqua- A ηρετῆσαι γονήν εἴρητο yap tx’ ἀμφοῖν τὸ, « Αὐξά. =f i . tilia. Adeoque spes erat in multitudinem innume- νεσθε, καὶ πληθύνεσθε, xal πληρώσατε thy γῆν. > ti ram eorum genus tandem propagatum iri. Mas “Hén piv yap παρῆχτο πρὸς γένεσιν ta ἕτερα τῶν Ὶ enim erant et femina. (βδίθγυπι homini compar ζώων, χερσαῖά φημι πτηνά te καὶ ἔνυδρα. Καὶ δὴ χαὶ i deerat, hoc est, animal ei natura simile, cujus ᾿ tv ἐλπίσι τὸ yévog ἦν, tod καὶ πληθὺν δύνασθαι προ- ope, sicuti animalia reliqua, genus suum amplifica- ελθεῖν thy ἀριθμοῦ xpelttova. “Apcev yap hy αὐτοῖς q ret. 78 Hic, ta, mihi vide sapienter ac solerter, xa) θῆλυ. Ἐλελοίπει δὲ τῷ ἀνθρώπῳ td xat’ αὐτὸν, ii quod ad Dei voluntatem attinet, esse feminam pro- τοῦτ᾽ ἔστι τὸ φύσει προσεοιχὸς αὐτῷ, &’ οὗπερ Fy i creatam. Tametsi enim eam quoque creare de in- ἀναγχαῖον tv low tote ἄλλοις thy τῶν ἐξ αὐτοῦ χατ- ἢ i tegro posset, et sumpto quidem de terra luto ad ευρύνεσθαι γονήν. Ἐνταῦθά pot βλέπε σαφῶς te χαὶ q effingere, id neutiquam fecit : sed, cum vellet inge- δοχοῦν. Καίτοι yap Suvapevos χαινουργῆσαί τι χαὶ : Ὶ nerare viro erga illam. αδὔδείυπι, viri particulam ἐπ’ αὐτῇ xat-da6elv μὲν χοῦν ἀπὸ the γῆς, δα- i aliquam subduxit, attextisque reliquis nature hu- πλάσαι 6 χατὰ tov ἶσον τρόπον χαθ᾽ bv xal αὐτὸς 3 ᾽ manz numeris absolutam protulit. Hic eam liben- γέγονεν ὁ ᾿Αδὰμ, τοῦτο μὲν οὐχ ἔδρα" ἐμφυτεῦσαι ΄ | ter accepit, et nature impulsu in amorem elatus, Ba τῷ ἀνδρὶ thy tn’ αὐτῇ διάθεσιν ἐθελήσας, ὑφεί- 4 ᾿ ~ ac tanium non ei quasi agnatus: «Hoc nuncos, λετό τι βραχὺ τῶν αὐτοῦ μορίων, χαὶ προσυφήνας 4 inquit, ex ossibus meis, et caro ex carne mea. Ista τὸ λεῖπον, παρεχόμισεν εὖ pada διηῤτισμένην tots 4 vocabitar mulier, quia ex viro suo sumpta est *. » τῆς ἀνθρώπου φύσεως λόγοις. Ὃ GF προσίετο μὲν 3 | Naturalem igitur masculo generi Deus insevit erga ἀσμένως, ἐξ ἐμφύτων δὲ χινημάτων ele ἀγάπησιν μ i feminas necessitudinem : futuram enim ut optime ἀρθεὶς, καὶ μονονουχὶ περιφὺς, « Todto viv ὀστοῦν ix ξ !Η se habeant humanz res, si modo pariter δίᾳῃιΒἙΈἘ τῶν ὀστῶν pou, φησὶ, xal σὰρξ tx τῆς σαρχός pov. a Adam erga uxores suas afficiantur, qui legitimo Αὕτη χληθήσεται yuvh, Ste ἐχ tod ἀνδρὸς αὑτὴ ἐλή- : f nexu conjuncti sunt. Quam ob rem auxilium, si on, » Οἰχειότητα bh οὖν φυσικὴν τῇ τῶν ἀρσένων Ϊ vim jure hujus vocis spectemus, Adamo ab ejus ἐγχατεδάλετο φύσει, thy πρός ye τὸ θῆλύ φημι " ' : conjuge allatum ad liberorum certe ‘procreationem διοιχηθησομένων ἄριστα tov καθ᾽ ἡμᾶς, εἰ Sh δια- q - intelligatur. Quod si alio modo fieri hoc potuit, χέριγτο χατὰ tov ἴσον tip ᾿Αδὰμ τρόπον πρὸς τὰς proferat, ostendat; ac tum nihil dicam amplius. ἑχυτῶν yuvatxac of χατὰ νόμον συνηρμοσμένοι. Odx- : | Sin autem aliter homo gigni nequit, nisi amborum, οὖν τῆς ἐπιχουρίας ἡ δύναμις voolt’ av εἰχότως εἰ- patris nempe ac matris, concursu, quid temere ( σχεχομίσθαι τῷ ᾿Αδὰμ mapa τῆς ἑαυτοῦ γυναιχὸς, Ϊ nobis insultat, et obirectare et lacerare audet, que χατά ye τὸν τῆς παιδογονίας τρόπον " εἰ μὲν γὰρ iv tam egregie facta sunt, ac recta veluti vadunt via? ἑτέρως πράττεσθαι τοῦτο, λεγέτω, δειχνύτω, χαὶ ] - Quapropter Opificem incusare desinat. Non enim σιωπήσομαι. Ei δὲ οὐκ av ἑτέρως ὁ ἀνθρώπου γέ- illum ostendit suo formandz mulieris consilio aber- γοιτο “téxo¢ εἰ ph ot’ ἀμφοῖν lor td χρῆμα, πατρός ἦ , rasse. Sed profecto, inquit, non bona consultrix ce, φημὶ, χαὶ μητρός " th μάτην ἐπιπηδᾷ χαὶ φιλο- : | fuit, que Adamo persuaserit, ut Dei mandatum fa- ψογεῖ, xal διασύρειν ἀποτολμᾷ τὰ οὕτως ὀρθῶς ceret nibili. lta prorsus : fuit manifesto consultrix γεγονότα, xat &° εὐθείας ὥσπερ ἱόντα τρίδου. Odx- | non bona. Verum enim minime inficiaber. Sed si οὖν ἀπαλλαττέτω γραφῆς tov Δημιουργόν ; Οὐ yap quid habet quod nature leges accuset, aut que a τοι δέδειχε τῶν ἐπὶ tH γυναίῳ σχεμμάτων ἡμαρτη- : Deo, tanquam non recie facta reprehendat, causas χότα. ᾽Αλλὰ, Nat, φησὶ, συμδεδούλευχεν odx ὀρθῶς, ' doceat, quibus eum a proposito aberrasse ~ om ἀναπείσασα tov ᾿Αδὰμ, nap’ οὐδὲν ποιήσασθαι thy arguat. Si vero iste quidem furor est, et post t δοθεῖσαν ἐντολήν. Nat, yéyovev ὁμολογουμένως σύμ- ] dementiz manifestum indicium, cur frustra fuisse ὄουλος ox ἀγαθή. Καταρνήσομαι yap ἥχιστά ye | Deum dicit, si alterius susurris inducta est mulier- τὸ ἀληθές " ἀλλ᾽ εἰ μὲν Eyer ce τοῖς τῆς φύσεως νό- cula, ut patrare illicita vellet, sane cum hominis p pets ἐγχαλεῖν, ἣ ὡς οὐχ εὖ γεγονόσιν Emetipdy τοῖς mens rerum agendarum aut non agendarum wacta παρὰ Θεοῦ, διδασχέτω tag αἰτίας, ty’ αἵσπερ av : sit potestatem , eique concessum sit, ut arbitrario γράψαιτό τις αὐτὸν ἔξω Batvovta σχοποῦ. El δὲ δὴ motu, sicuti dixi, feratur in quodlibet, cum id quo- μανία τοῦτό ye, xat τῆς ἐσχάτης ἀποπληξίας ἔλεγ- que recite se habere optimo universorum 79᾽ χος ἐναργὴς, διεψεῦσθαί φησὶν dvb’ ὅτου Θεὸν, εἰ artifici Deo visum six. Agendi enim arbitrio ra- παρεχομίσθη td γύναιόν τοῖς map’ ἑτέρου ψιθυ- tione preditam creaturam honestari decebat,et so- ῥισμοῖς, πρὸς td ἐλέσθαι δρᾷν, & ph θέμις, xal- : lertiam in bonis factis liber voluntatis fructom ex- cor τῆς ἀνθρώπου διανοίας τῶν πραχτέων, ἥ ph, hibere. Sed et ipsius magisiris omni laude dignum λαχούσης thy ἐξουσίαν, xal ponals ἐθελουσίοις, hee videbatur. Porphyrius certe in libro Ad Nemer- ὡς ἔφην, πρὸς πᾶν ὁτιοῦν ἱέναι συγχεχωρημέ- tium ait ;. Voluisse profecto Deum rerum quoque ve- νῆς, δόξαν ἔχειν χαὶ τοῦτο ὀρθῶς tH πάντων rilatis participes esse homines : quare εἰ rationis‘com- ἀριστοτέχνῃ Θεῷ" ἐθελουργίᾳ yap Ede: τιμῆσαι potes fecisse : quasi sane investiqande veritati ratio γτίσιν thy λογιχὴν καὶ προαιρέσεως ἐλευθέρας <!-- leaf 312 --> . ὍΕ 621 CONTRA JULIANUM LIB. HL. 622 " καρπὸν ἀποφῆναι, td ἐν ἔργοις ἀγαθοῖς δεξιόν. Ἐδό- A sit satis : dedisse quogue singulis liberam suique ju- xet δὲ εἶναι χαὶ τοῖς αὐτοῦ διδασχάλοις, txalvou ris, ul in iis bonum voluntarii quoque laude ornatum παντὸς ἄξια ταυτί. Πορφύριος γοῦν év τῷ Πρὸς foret. Sed plerosque ad eam, que ab ignavid est,

ra- Nnpéptior λόγῳ φησὶν οὕτως " Bovlndnra: pér yap ιἰοπῖε et ratiocinii vacuitatem descivisse, ab ‘eoque in τὸν Θεὸν, xal tic ἀληθείας μετόχους εἶναι τοὺς pecuinam vilam degenerasse, et in rebus deerrasse, ' ἀνθρώπους tig περὶ tar πραγμάτων " ὅθεν καὶ quarum verilatem industri vi ac virtule, sobrio ac doyinote ποιῆσαι, ὡς ay 8h tov Adyou ἱκανοῦ _ vigilanti consequi perdifficile sit. Sed et alibi : Anima ὄντος ἀνιχγεύειν thr ἀ.λήθειαν" δεδωχότα δὲ xal namque potestatem sui ad libertatis possessionem na- : thr ἐλεύθερον xal αὑτεξούσιον ἑκάστῳ᾽" lyr’ ἐπ' eta ést, virtutis aut vitii spontaneam electionem, ut Ξ αὐτοῖς τὸ καιλὸν, τῷ tov ἑχουσίου κοσμούμενον in unaquaque quod laude quodque probro dignum sit ἐπαίνῳ" τοὺς δὲ πολλοὺς ἀποκλίναντας πρὸς -probetur, et locum habeant inter homines approba- Ϊ - thr éx τῆς ῥᾳθυμίας ddoylar te καὶ ἀλογιστίαν, tiones et laudes, et preemiorum distributiones, et vi- dal τὸν κτηγώδη βίον ἐκπεσεῖν, καὶ διαψευσθῆ- tuperationes, et ignominie, et animadversiones in eos ya. éy τοῖς πράγμασιν, Gr thr ἀλήθειαν gilo- qui res injustas perpetrare ausi fuerint. Aiunt porto | 5 πονίας ἀρετῇ pdtic ἦν ἔχειν τῷ γήφοντι. Kal sapientes, animas vitam eligere quam quaeque velit, } Δ phy καὶ ἑτέρωθι - Τῆς rap ψυχῆς τὸ αὐτεξούσιον, B accepta a Providentia potesiate. An tibi doctrina no- | | sic édevOepidtntog κτῆσιν ἀρετῆς alAnzvlac, stra a vero aberrasse videtur, avt tua defenies, et ᾿ | ; κακίος thy ἑκούσιον αἵρεσιν, lr’ ἐπ᾿ αὐτῇ ἑκάστῃ, hee ita se habere ipse quoque fatebere? Quod si ' ; καὶ τὸ ἐπαίνων slras ἄξιον δοκιμασθῇ., καὶ τὸ aliis insuper testimoniis sibi opus esse dicit, afferam ' ψόγων, καὶ ἔχωσι χώραν ἐν ἀγθρώποις ἀποδοχαὶ, Alexandri verba, hominis inter eos acuti cumprimis | g ual Exavor, καὶ γερῶν γεμήσεις, ψόγοι te xal ae diligentis. Sic enim is in libro De Providentia : Ϊ Ἔ ἀτιμίαι, καὶ κολάσεις, τοῖς τὰ τῆς ἀδικίας éxte- In his etiam divine nature benignitatem adversum : Asiy ἔργα ἑλομένοις. Λέγουσι δὲ -οἱ. σοφοὶ, Tag nos quivis intelligat. Cum enim fieri non possel, ut ψυχὰς Blor ἀλέσθαι, dv ἐθέλει ἑχάστη, thr ἐξ- natura nobis virtules inessent, data nobis potestate ovolay παρὰ tic xporolag λαδοῦσα. “Apt cot quam tenebat ipsa, earum adeptionem non in alio quo- ' δοχεῖ τῆς ἀληθείας ἀφαμαρτεῖν ὁ nap’ ἡμῶν λόγος,Ἠ quam, sed in nobis ipsis ut esset effecit, ut quod ab | ἣ συναγορεύσεις τοῖς cols, ὧδέ te ταῦτ᾽ ἔχειν χαὶ illa non possemus, hoc per nos ipsi capere veluti ab ᾽ : αὐτὸς ἐρεῖς ; El δὲ δεῖν οἴεται, χαὶ ἑτέρων. αὐτῷ πρὸς illa possemus. Ergo εἰ virtutes a natura duceremus, τοῦτο μαρτυριῶν, ᾿Αλεξάνδρου παροίσω λόγους, dv- nullus vitio relingueretur locus. Quando autem id : Spd γεγονότος τῶν ὅτι μάλιστα wap’ αὐτοῖς ἰσχνοῦ c fieri nequit, nam usque eo solum nobis natura pro- i we xa ἀχριδοῦς. Ἔφη yap οὕτως ἐν τῷ Περὶ Προ- “΄ cedit, ut virtutum capaces simus, necessario id quod i γοίας λόγῳ" “Ido: & ἄν cig καὶ éx’ αὑτῶν τού- capazx est ejus, cui est aliquid contrarium, etiam con- ) tur, td tic θείας φύσεως πρὸς ἡμᾶς εὐμεγές. trarii capax est. In eo autem De Fato rursus ait : 4{ ᾿ἘἘπειδὴ pap οὐχ οἷόν te ἦν ἐν ἡμῖν φύσει tag Non enim omnes, neque plurimos virtutibus preditos | 3 ἀρετὰς ὑπάρχειν, δοῦσα thy δύναμιν, ἥ ἦν αὕτη videmus, quod corum, 80 que secundum naturam : ' κυρία, thr κτῆσιν αὐτῶν, οὐκ éx’ ἄλιοις τισὶν, —_fiunt, indicinm est ; sed optandum , unum ut reperias all’ ἐφ᾽ ἡμῖν αὐτοῖς ἑποιήσατο, iva ὅπερ xap’ ejusmodi, qui exercitatione ac doctrina ostendat, quid ; ἐχείνης ἡμῖν ἔχειν ἀδύνατον fr, tovro 8’ éav- ceteris animantibus homines natura prestent, per se tar dayp6drev ὡς aap’ ἐκείγης Exper. El μὲν adjiciens id quod nature nosire necessario deest. 1 οὖν tac ἀρετὰς ἐκ φύσεως Eyer ἐδυγάμεθα, οὐ- Propterea virtutum adeptio penes nos est , neque inu- i | δεμία ar χώρα τῇ κακίᾳ κατελείπετο. Exe) 52 tiles sunt neque vane laudes dut vituperationes, nec — τοῦτο ἀδύνατον (μέχρι yap row δεκτιχοὺς ἡμᾶς ad meliora adhortationes, neque per meliorum rerum tar ἀρετῶν εἶναι ἡ φύσις πρόεισι μόνον), ἀγαγ- consuetudinem ex legibus educatio. . καίως aay td δεκτικόν tivoc, ᾧ ἔστι τι évartior, καὶ rob ἐναγτίου δεχτικόν ἐστιν. “Ev ὃς ye tH ' Περὶ εἱμαρμένης, ἔφη πάλιν " Ob pap τοὺς πάντας, οὐδὲ τοὺς πλείστους ὁρῶμεν tig ἀρετὰς ἔχοντας" , : ὃ tar κατὰ φύσιν γιγομένων ἐστὶ σημεῖον" GAL ἀγαπητὸν, Era που Aabeir τοιοῦτον, ὃς & ἀσκή- Ϊ σεως καὶ διδασκαλίας δεικγύει thy tar ἀγθρώπων, πρὸς th Ella Ga, gvowhr x Aeovetlar: 8 αὐτοῦ προστιθεὶς τὸ ἀναγκαίως ἐνδέον ἡμῶν τῇ gice διὰ τοῦτο ἐρ' ἡμῖν' ἐστι tar ἀρετῶν ! ἡ κτεῆσις, καὶ οὐκ ἄχρηστοι, οὐδὲ μάταιοι, οὔτε of ἔπαινοι, οὔτε ol ψόγοι, οὔτε al πρὸς ta βελείω Ε ͵ προτροπαὶ, οὔτε al διὰ tar βελειόγων ἐθῶν κατὰ τοὺς répouc ἀγωγαί. : ' Οὐκοῦν ἐνδοιάσαι τις av, ἥκιστά ye τῶν ὀρθὰ φρο- Ὦ ᾿ Μἰπίιηε igitur dubitaverit sapiens quisquam , omni ζ νεῖν ἠρημένων, ὡς ἀναίτιος παντάπασιν εἴη ἂν ὁ τῶν ρτογδὺβ crimine vacare Deum universorum, tanquam | ' ὅλων Beds , od wh εὖ βεδουλεῦσθαι περὶ τὴν tod de hominis conditione non recté consuluerit; licet 7 ἀνθρώπου xatacxevhy, χἂν εἰ γεγόνασιν tv napaxoh — praevaricati nonnalli sint, nacti, ut dixi, motionis in tives, λαχόντες, ὡς ἔφην, τῆς ἐφ᾽ ὁτιοῦν ῥοπῆς te quidlibet ac potestatis clavum, et sponte delapsi in χαὶ ἐξουσίας τοὺς οἴακας, xat éxovtl νενευχότες ἐπί quidpiam quod preter legem esset, eique repugna- tt τῶν ἕξω νόμου, xat ἀπᾳδόντων αὐτῷ. El yap tov ret. Si enim datam legem servasset, prorsus ei li- ᾿ δοθέντα νόμον τετήρηχε, προσῆν δήπου πάντως αὐτῷ cebat perpetua felicitate frui. Quando vero ad defe- τὸ ἀχαταλήχτως εὐημερεῖν. Ἐπειδὴ δὲ παρεχομίσθῃη ctionem impuisus est’, sua illico ipsi spes decidit, a4 <!-- leaf 313 --> ῃ 623 S. CYRILL! ALEXANDRINI ARCHIEP, 624 at et ad turpiora , imo vero in omnia quacunque mo- A πρὸς ἀπόστασιν, διημάρτηχεν εὐθὺς τὰ τῆς ἐλπίδος ! lestio sunt, delatus est. Verum cur omnino legem αὐτῷ, καὶ κατεκομίσθη πρὸς τὰ αἰσχίω, μᾶλλον δὲ iW dedit, inquit, et eduli quoquam interdixit? jussit πρὸς πᾶν ὁτιοῦν τῶν χαταλυπεῖν πεφυχότων. “AMA _ i enim ut de omni ligno ederent, extra id solum quod γὰρ τίδλως xal νενομοθέτηκεν, φησὶ, xal τῶν ἐδωδί- Ἧ in medio erat paradisi. Lex enim et mandatum si wv ἀπεσόδησέ τινος ; Hpoctétaye yap, ἀπὸ παντὸς noe impenderet, neque peccare contigisset. Bonus ξύλου gayelv, diya pévov mid ὄντος tv μέσῳ tod i vero qui sit, quamobrem puniret? Ergo quia bonus παραδεέσου. Νόμου δὲ xat ἐντολῆς οὐχ ἐπηρτημόνης, : ,Μ'ζ est supremus omaium Deus, dic mihi, nihiline ejys οὐδ᾽ ἂν πλημμελῆσαι συνέδη. ᾿Αγαθὸς δὲ ὧν, ἐχόλα- | i mandata facere deceat, eane impune contemnemus? fey ἀνθ᾽ ὅτου; Οὐχοῦν ἐπειδήπερ ἐστὶν ἀγαθὸς 6 hi At eo animo esse, itaque sentire, ne Grecorum qui- πάντων ἐπέχεινα Θεὸς, λόγου tod μηδενὸς ἀξιοῦσθαι i _ dem sapientibus visum est. Ait enim alicubi Plato: πρὸς ἡμῶν πρέποι Gv, εἰπέ por, τὰ map” αὑτοῦ, i Deus profecto, ut et vetus sermo fert, principium et νηποινὶ δὲ χαταφρονήσομεν; Καΐτοι τό ye διαχεῖσθαι Ὰ i finem, mediumque rerum omnium habens, recta per- οὕτω xat φρονεῖν, οὐδὲ tots Ἑλλήνων σοφοῖς ἐδόχε. | ti git, naturam circumiens. Hunc vero semper assecia- “Eon yap nov πάλιν 6 Πλάτων' 'O μὲν Sh Θεὸς, ὡς ; | tur Justitia, eorum ultriz qui divinam legem derelin- χαὶ ὁ παλαιὸς λόγος, ἀρχὴν wad τελευτὴν, καὶ ; Ἷ quunt. Quando igitur eum assectalur vindex justitia, Β μέσα rar ὄντων ἁπάντων ἔχων, εὐθεῖαν xepulret, 4 juste omnino, qui contemnere ausi sint, puniens, χατὰ φύσιν περιπορευόμεγος" th δὲ del Evréne- © von quia bonus est Deus, propterea et nos impune ζα Afxn, tar ἀποϊλειπομένων tot Oslov γόμυ —™ i in quidvis ferri oportere ac decere quisquam existi- ειμωρός. “Ore τοίνυν αὐτῷ ξυνέπεται Alen τιμωρὸς, met, sed pracellentem omnia majestatem reputan- ἐν δίχῃ mov πάντως tod; xatappovely ἡρημένους Fs Ϊ tes, et metuere, et ejus edictis tractabilem ac mori- χολάζουσα, οὐχ ὅτι Θεὸς ἀγαθὰς, διὰ

<!-- leaf 349 --> Christi mysterium describitur. Seientiarum au- A θυσίας σαφῶς te χαὶ ἐντέχνως διατεταγμένας, fy dig tem initia perfecta eruditione semper carent, 197 iv τύποις χαὶ σχιαΐῖς mpoavagatvws: thy ἀλήθειαν. : sensim vero ad id quod perfectum est provehunt, Μόρφωσιν yap ἔχει τῆς ἀληθείας ὁ νόμος, χαὶ γράφεται parvam addentes parvo, ac quibusdam-veluti gradi- δι᾽ αὐτοῦ τὸ Χριστοῦ μυστήριο". "Act δέ nw; at τῶν bus mentis nostre vigorem ad prestantiora pro- ἐπιστημῶν ἀρχαὶ τῆς εὐτελοῦς εὐμαθείας ἀπολιμπά- : movent ac corroborant. Aiqui, ut dixi, posteaquam νονται, πλὴν ἀναδιδάζουσι χατὰ βραχὺ πρὸς td ἀρτίως nobis opportuno tempore Servator omnium Chri- ἔχον, spixpdv ἐπὶ cpixpdv τιθεῖσαί te xal προδεπά. =F “4 stus affulsit; abrogatz quidem sunt figure, et vero γόουσαι, χαὶ οἷόν τισιν ἀναδαθμοῖς, tals cig τὸ ἄμεινον ΄ cessavit umbre utpote in litteris infirmitas. Ipse ἐπιδόσεσι τῆς tv ἡμῖν διανοίας td χίνημα els td ἁδρό- ; enim per illam priscis hominibus adumbratus est. tepov ἀναφέρουσαι. Kal γοῦν, ὡς ἔφην, ext xacpod : Adeo cruenta sacrificia repressit, quasi veteribus τοῦ δέοντος ἐπιλάμψαντος ἡμῖν τοῦ πάντων Σωτῆρος ἢ ἯΣ singulari quodam consilio concessa, ut in iisexer- ὠ Χριστοῦ, χατήργηται piv cd ἐν τύποις, πέπαυται Ob citarentur, et instar puerilis institutionis essent. τῆς σχιᾶς τὸ we tv γράμμασιν ἀδρανέ:;. Kat yap Dixit enim Christus : « Spiritus Deus, et adoranies αὐτός ἐστιν 6 δι᾽ ἑκείνης tots πάλαι ypapdpevos. a Ϊ illum in spirita et veritate oportet adorare**.» Τοίνυν ἀνέχοψε τὰς δι᾽ αἱμάτων θυσίας, ὡς μελέτη Σ Quod autem initio vis culius Jegalis apud ipsum 5 Epya συγχεχωρημένας τοῖς ἀρχαίοις, οἰκονομιχῶς,{ probro et crimine non vacabat, ipsius sapientis- καὶ παιδείας νεοπρεποῦς ἀποπληρούσας τρόπον. “Egy } simi Mosis ore declaravit qui legis interpres fuit: yap 6 Χριστός - ε Πνεῦμα ὁ Θεὸς, xal τοὺς mpooxu- «Si autem exterminaverit Dominus Deus gentes, νοῦντας αὐτὸν tv πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ det προσκυ- ad quas tu _ingrederis illuc, ut hereditate accipias νεῖν. » Ὅτι & χαὶ tv dpyaic, τῆς χατὰ νόμον λα- | terram illorum, et hxreditate acceperis eos, εἰ τρείας ἡ δύναμις αὐτῷ μώμον xal altiag odx ἐλευ- : habitaveris in terra eorum; attende tibi ipsi, ne θέρα, σαφηνιεῖ λέγων St’ αὐτοῦ tod πανσόφου Μω- inguiras, ut sequaris illos. Postquam autem exter- céw;, 3; Av tod vépou μεσίτης “ « Ἐὰν & ἐξολο- if minati fuerint ipsi a facie tua, ne requiras deos θρεύτῃ Κύριος 6 Θεὸς τὰ ἔθνη, εἰς od; ot εἰσπορεύῃ, = is itorum, dicens : Quomodo faciunt gentes iste diis ἐχεῖ χληρονομῆσαι thy γῆν αὐτῶν, xal xataxdngo~ = pie suis, faciam et ego. Non facies sic Domino Deo νομήσεις αὐτοὺς, xal χατοιχήσεις ἐν τῇ yh αὐτῶν, 2 Mi tuo; abominationes enim quas Dominus odio ha- πρόσεχε σεαυτῷ, ph ἐχζητήσῃς ἐπαχολουθῆσαι ade ale buit fecerunt diis suis, quoniam et filios suos et τοῖς. Meta τὸ ἐξολοθρευθῆναι αὐτοὺ: and προσώπο)͵ = Hee filias suas comburunt in igni diis suis**.» Igitur σου, ph ἐχζητήσῃς τοὺς θεοὺς αὐτῶν, λέγων" Hag ς Π ag sacrificia cruenta repudiat. Hee enim fecerunt diis ¢ ποιοῦσι tz ἔθνη ταῦτα τοῖς θεοῖς αὐτῶν, ποιήσω Ὁ Nh suis gui non noverant ipsum. Porro grave omnino χἀγώ. Od ποιήσεις obtw Κυρίῳ tm Θεοῦ σου " ta yap . crimen et revera impium, et ab ipsis nature legi- βδελύγματα & Κύριος ἐμίσησεν ἐποίησαν τοῖς θεοῖς bus abhorrens subjicit, cos nimirum mactare filius αὐὑτῶν, ὅτι χαὶ τοὺς υἱοὺς αὑτῶν xal tag θυγατέρᾳς υ : et filias. O magnam tutelarium deorum immanita- ἀαὑτῶν χαταχαίουσιν ty πυρὶ tots θεοῖς αὑτῶν. » tem! o crudelitatem nefariam, et ferinum inge- ᾿Αποφάσχει δὲ ody τὰς &t° αἱμάτων θυσίας. Πεποιή- : nium! Homines plerumgue feruntur in evs a qui- κασι yap ταῦτα τοῖς παρὰ σφίσι θεοῖς, of ph εἰδότες bus molestiam acceperint, et ultrice ira inimicis αὐτόν. Προσεπάγει. δὲ τὸ ἀληθῶς παγχάλεπον xal ebsistunt; at cum ad pueros ultio pervenit, iram ἀνόσιον ἔγχλημα, χαὶ αὐτοῖς ἀπᾷδον τοῖς νόμοις τῆς cobibent, et mutua miseratione teneram ziatem φύσεως, td χατασφάττειν αὐτοὺς viods te xal θυ- prosequuntur. Hi autem, ut ait Julianus, pro sua γατέρα:. Ὧ πολλῆς ἀπανθρωπίας τῶν πολιούχω" quisque ratione, ingenie, ac natura, res morta- Acav! & δεινῆς ὠμότητος xal διανοίας θηριὸῦπρε- lium administrantes, illos, quamyis nihi

l plane no- ποῦς ΓἌνθρωποι μὲν πλειστάχις ἀντιφέρονται τοῖς euerint, sed potius honore deos prosequi in animo λελυπηχόσι, καὶ ἰσοῤῥόποις ὀργαῖς ἀνθίστανται τοῖς habeant, liberum interfectores faciunt : et humano D ἐχθροῖς " ἀλλ᾽ ὅταν ἐπὶ παῖδας Lor td βλάδος, ἀναχό. ¢cruore gaudent, et cum suum adoratorem 898 πτουσι τοὺς θυμοὺς, χαὶ τὰς ἀλλήλων οἰχτείρουσι impiis aris immortuum aspiciunt, rem in deliciis γονάς. Ot δὲ, καθά φησιν Ἰουλιανὸς, οἰχείως ἑαυτοῖς, } habent. Sed nos forte nugari dicet aliquis, εἰ teme- at ὡς ἂν ἕχαστος ἔχοι φύσεώς te χαὶ γνώμης, διοι- | . . γαγίδην in illos intendere criminationem: nec enim xovvte¢ τὰ ἀνθρώπινα, τοὺς οὐδὲν td σύμπαν ἐδιχη- Ἷ id unquam accidisse. Videamus igitur ex Grecorum κότας, μᾶλλον δὲ χαὶ τοὺς τιμᾷν ἡρημένους ἀποφαί- ἷ Listoriis, an non humano cruore et sanguine pol- νουσι παιδοχτόνους " χαὶ ἀνθρώπων alpacty ἐπιγάν- , luerentur altaria, ac delubra deorum 4008 cole- νυνται, χαὶ tov οἰχεῖον προσχυνητὴν tole ἀνοσίοις bant. βωμοῖς ἐντεθνεῶτα βλέποντες, τρυφὴν ἡγοῦνται td : χρῆμα. Πεφλναρηχέναι St ἴσως tpel τις ἡμᾶς, xa. γραφὴν εἰχαίαν ἐνστήσασθαι χατ᾽ αὐτῶν - ob yap τοι 4 γενέσθαι τοῦτό mots. Ἴδωμεν τοίνυν tx τῶν map’ Ἕλλησιν ἱστοριῶν, εἰ ph τοῖς ἀνθρώπων ἀΐμασί ts " wat λύθροις χατεμιαίνοντο βωμοὶ, xal τεμένη τῶν παρὰ σφίσι θεῶν. , . Aristomenes quidem ille Messenius Jovi cui co- Αριστομένης piv yap 6 Mestvios τῷ ἐπίχλην gtomen lihometz trecenta simul mortuorum cor- Ἰθωμέτῃ A:t τριαχοσίους ὁμοῦ vexpods ἐχαρίζετο" : <!-- leaf 350 --> ς 677 - CONTRA JULIANUM LIB, IY, (98 "ὡς ἢ προτετίθει δὲ τούτοις χαὶ tiv Λακεδαιμονίων βασι- A pora gratificatus est, quibus et Lacedemouiorum ειαν. © λούσαντα " Θεόπομπο; οὗτος hy. ᾿Αξιάγαστος ἐντεῦ- regem addidit. ds erat ἹἘ ..“Ἱ"' Tat θεν ὁ τῶν θεῶν ὕπατός ce xal ὑπέρτατος. “Ex- bilis ille deorum princeps ac aes Viris enim τῶν εμειδία yap χατὰ td εἰωθὸς ἀνδράσιν ἀϑλίως διολω- misere dispereuntibus de "Ἡ maxime, ins- ἢ dést, χαὶ πλήρη βλέπων τὸν ἐχείνων βωμὸν δαιτὸς nm illorum aras videret convivio refertas. τίως ἐΐσης. Ἐντρυφᾷν yap ἔθος αὑτοῖς τῶν ἀνθρώπων Iii enim hominum casus delicias suas facere βοίδωι: -πά. ὦ συμτοραῖς. Σχύθαι 88 of περὶ Ταυρικὴν Χερσόνησον Scythe vero, qui cirea Tauricam, Chersonesum ha+ voy ὦ τοὺς τῶν ξένων ἐνειλημμένους τῇ map’ αὐτοῖς “Apté- bitabant, hospites. quescunque intercipere poterant, δρό- μιδι χατασφάττοντες, ταῖς τοῦ ναοῦ πύλαις ἐνῆπτον § Diane sux immolabant, eorumque capita pro tem- ιροῦ τὰς χεφαλὰς, χαλὸν τῇ θεῷ θήραμα, ξένιόν te θυ- pli foribus appendebant, opimam Dew pradam εἰ hp0¢ pipes αὐτῇ thy ἀνδροχτασίαν προσάγοντες, Eva xat hospitale. munus:ipsi pergratum bominum cedem 7. θαλάττης ἀπηνεστέρα χαὶ χυμάτων αὐτῶν διαφαί- offerentes; ut et mari et Muctibus: ipsis erudelior yap νηται, tous διαφυγόντας ἁρπάζουσα, xal thy ἐλπίδα ila videretur, qua’ raperet elapsos, et salutis spem ; a τοῦ σώζεσθαι, θανάτου πρόφασιν ἀποφαίνουσα. sols causam. mortis faceret ad. lerram appellentibus. ms th Yi προσορμιζομένοις. Ἐρεχθέα tov ᾿Αθήνῃσι sols . Erechtheum Athenjensem subterraneis. daemonibus og, ὑποχθονίοις δαίμοσι thy ἑαυτοῦ Ouyatépa ὠμῶς ἀπο- ~ filiam suam crudeliter mactasse cefert Dorotheus Εφη ῖ σφάξαι φησὶ Δωρόθεος 6 ἱστοριχὸς tv th τετάρτῃ tov historiarum scriptor in quarto rerum Halicarem. 'χυ- Ἰταλιχῶν. Ἱστορεῖ δὲ χαὶ Μώνυμος ἐν τῇ τῶν θαυ-ὀ Refert item Monymus. in mirabiliam Collectione, mu. pactwy συναγωγῇ, Πηλεῖ χαὶ Xciowv: χαταθύεσθαί! Peleo et Chironi quosdam immolari, in urbe Thra- law atvag év Πελλήνῃ τῆς Θράχης. Kal phy χαὶ Λεσδίουις ciz Pellene. Quinetiam Lesbies Bacchi aram erdore vane Διονύσου βωμὸν αἵμασιν ἀνδρῶν καταδεῦσαί gas:v. virorum imbuisse perhibent. Cum autem vigeret ἴω- ‘Ev ἀχμαῖς δὲ οὔσης ἕτι τῆς ᾿Ἑλληνιχῆς δεισιδαι- adhuc gentilium superstitio, gladiatoria apud Re- )λο- μονίας, ἅμιλλαι μονομαχίας ἐπετελοῦντο παρὰ Ῥω- manos statis semporibus fiebant ccriamina τ subings ύῃ, μαίοις χατὰ χαιρούς " χέχρυπτο δέ τις ὑπὸ γῆν Κρὀ- terram autem occultabater Saturaus quidam, per- . ἢ vag, λίθοις τετρημένοις ὑποχεχηνὼς, ἵνα tH tod foratis lapidibus subhians, ut cadentis sanguine on, " πεσόντος χαταμιαίνοιτο λύθρῳ. Γράφει δὲ xat Πορ- pollueretur. Porphyrius libro secundo De αὐεήπεν-" nie φύριος tv βιθλίῳ δευτέρῳ Περὶ ἀποχῆς ἐμψύχων tia ab animatis, ita rursus seribit : Historia igitur, Ν ; ὧδί xn πάλιν - Ἡ γοῦν ἱστορία, οὐ μόνον ὧν Θεό- now solum ea quorum Theophrastus meminit, sed et ῶς ῴραστος ἐμνήσθη, ἀ.λλὰ καὶ ἑτέρων πιλειόνγων thr alia pleraque memoria prodidit , mt homines olim , σω Ἷ μγήμην παρέδωκχεν " ὡς καὶ ἀνθρώπους θύοντας ¢ immolatos esse, Neque hac temeve a nobis, sed tan- ap adda, καὶ bt ταῦτα οὐχ ἁπιλῶς, ἀ.1λὰ πιλήρους ‘quam plene horum sint historia: dici, vel hoe satis οἷς οὕσης thc ἱστορίας Aéyoper, abtdpxn καὶ ταῦτα ἀεείαγεμι. Apud Rhodios enim sacrificabatur homo Ῥ παραστῆσαι. Ἐθύετο yap ἐν ἹΡόδῳ μηνὶ Μετα- Saturno, sexta die Maii mensis ineuntis. In urbe vero e γειεγιῶγι Extn locapérov ἄγθρωπος t@ Kpdry. que nunc Salamis, prius autem Coronis dicebatur ιή- ᾿ Ἐ» δὲ τῇ rir Zalapiri, πρότερον δὲ Kopwridt mense juzia Cyyrios Aphrodisio , εαοείβεαδαίμν, ε" ὀνομαζομέγῃ, μηγὶ κατὰ Κυπρίους ᾿Αφροδισίῳ, homo Agraulo, Cecropis et nympha Agraulidis filiw. a Ε ἐθύετο ἄγθρωπος th ᾿Αγραύλῳ, τῇ Κέχροπος xal 199 Que ad Diomedis tempora consuetudoinvalait, iis γύμφης ᾿Αγραυλίδος. Kal, διέμειγε cd ἔθος ἄχρε _postea mutataest,adeo ut Diomedi homosacrificaretar: ~ tar Διομήδους καιρῶν - εἶτα petébaler, doce τῷ uno vero ambitu Minerva templum et Agrauli ac we Διομήδει tor ἄγδρα θύεσθαι" dy Era δὲ περί- Diomedis claudebatur. Porro, is qui immolandus a Godoy, ὅ te τῆς ᾿Αθηνᾶς γεὼς, καὶ 6 τῆς ᾿Αγραύ- erat, ab ephebis adducius, ter aram circuibat ; tum ig aov xal Διομήδους. Ὁ δὲ σφαζόμεγος, ὑπὸ tar sacerdos ipsum mucrone in slomachum percuticbal, τ- ἐφήδων ἀγόμενος, τρὶς περιέθει tir βωμόν. Εἶτα alqueita succensa pyra totum comburebat. Et post ;. 6 ἱερεὺς αὐτὸν Adyyn ἔπαιε κατὰ tov στομάχου, alia; Sacrificabant etiam in Chio insula Baceho dis- = ; καὶ οὕτως αὐτὸν ἐπὶ thr ἀφθεῖσαν᾽ πυρὰν ὡλοκαύ- Ὦ φεγρίμπι hominem : ot epud Tenedum, ut ait Evelpis ᾽ tile. Kat ped’ ἕτερα- “Ἔθυον καὶ ἐν Χίῳ τῷ Ato- Carystius, Quinetiam Apolloderus Lacedamonios ᾽ “ γύσῳ ἄγθρωπον διασπῶντες" xal ἐν Τεγέδῳ, ὥς ait Marti sacrificare hominem, Phenices autem in a gnow Εὔειπις 6 Kaptotioc. ‘Exel xal Λακέδαι- mazimis bellorum, aut pestilentia, aut siceitatis cale~ 3 : μογίους φησὶν Λ“-“ὥ“ζρος τῷ Ἄρει θύειν Gy- mitatibus, quemdam sibi charissimum, facta sorti- " θρωπον. Φοίνικες δὲ éy ταῖς μεγάλαις συμφροραῖς, tione, Saturno sacrificabant. Et post alia: Ister vero κ : ἢ πολέμων, ἣ λοιμῶν, ἣ αὐχμῶν, ἔθυον tar φιῖ- in collectione Creticorum secrificiorum, ait Curetas , Ν τάτων τινὰ ψηρίζοντες Κρόνῳ. Καὶ μεθ' ἕτερα" pridem Saturno pueros sacrificare. Ὅγωογα igitur Σ Ἴστρος δὲ ἐν τῇ συναγωγῇ tor Κρητιχῶν θυσιῶν, miserorum hominum pollvebantur altaria deorum, . φησὶ τοὺς Κουρῆτας td παλαιὸν τῷ Κρόνῳ Over quos colebant. Sed forsan dicent nonpulli, quibus παιδας. Αἴμααι pty οὖν ἀνθρώπων ἀθλίων of tv res Graecorum cure sint : Omnino, certis lempo- . παρὰ σφ'!σι θεῶν χατεμιαίνοντο βωμοἰ, Φαῖεν δ᾽ ἂν rilbus hominum cedes fueruut ; non tamen diis idas ͵ ἴσως, of; ἂν tk Ἑλλήνων μέλοι " Nat, γεγόνασιν offerebant quibus faciendi erat conguetudo, sed ἀνδροχτασίαι χατὰ χαιρούς " ob phy xat θεοῖς αὐ- improbis potius et abominandis demonibus. Ubi : τοὺς προσεχόμιζον of δρᾷν εἰωθότες, πουτροῖ; ὃὲ Saturmum igitur et Jovem collocabimus, Martem- <!-- leaf 351 --> Fs que, et »pollinis sororem, superbam illam et sagit- A μᾶλλον val ἀποτροπαίοις δαίμοσι. Dov τοιγαροῦν i's tis gaudentem, et Semeles filium stupidum Bacchum, Kpévov ts καὶ Aia θήσομεν, “Aped te χαὶ thy ᾿Από: Ke qui hactenus adoraniur, aut uspiam forte princi- λωνος ἀδελφὴν, thy σοδάδα ts χαὶ ἰοχέαιραν, xal tev re pem

inter deos locum obtinent : quibus cruenta Σεμέλης vibv, cov napandijya Arévucov, τοὺς ele if sacrificia oblata fuisse vel inter Gracos eximii δεῦρο προσχυνουμένους, 4 τάχα nov καὶ προὔχοντας quique aiuat? Aut igitur demones abominandos, tv θεοῖς " off τὰς δι᾽ αἱμάτων προσχεχομίσθαι i impios, et -scelestos illos esse fateantur; aut, si θυσίας xat adtol φασιν of Ἑλλήνων λογάδες ; Ἢ ii deos asseverant, nobiscum illos accusent, ut quiad τοίνυν δαίμονας ἀποτροπαίους, ἀνοσίους te χαὶ ἿΝ exiremum usque pervenerint crudelitatis, ac nihil πονηροὺς ὁμολογούντων ὑπάᾶρχειν αὐτοὺς, ἣ θεοὺς 3 ᾿ demoniorum nequitie concedant; imo vero ex ipsis εἶναι διαδεδαιούμενοι, γράψονται pel’ ἡμῶν, ὡς the Ἧ jam rebus certissimum sit, illos, non alios, invisos cls λῆξιν ὠμότητος ἐπίπαν ἡγμένους καὶ tals τῶν HE et exsecrabiles esse Wemones. Sciscitantibus autem δαιμονίων βδελυρίαις παραχωροῦντας οὐδὲν - μᾶλλον Ξ ξ:" id dicant, quis demum sacrificantibus seopus esset. δὲ χαὶ ἐξ αὐτῶν ἤδη τῶν πραγμάτων ἐληλεγμένους, " An enim, ut.ne quid ipsis dirum contingeret, homi- ὡς elev αὐτοὶ, χαὶ οὐχ ἕτεροι map’ αὐτοὺς, of στυ- (ae cide eraut? At qui ejusmodi sit, impurum ac pro- γητοί te xat ἀποτρόπαιοι δαίμονες. “Epopévors δὲ 3 | fanum et exttemi sceleris omnes esse dicimus, ® gpatévewy txelvo, ποδαπὸς Fv Apa τοῖς θύουσιν 6 3 Hs Quod si quis esset scelesius suorum liberorum inter- σχοπός. “Apz yap ἵνα ph τι συμδαΐίνοι τῶν ἀπευχτῶν 3 ξ fector, an nou illi ad summum infelicitatis, et Δά αὐὑτοῖς γεγόνασιν ἀνδροχτόνοι ; Καΐτοι tov τοιοῦτον, Ἂ : ἓ malorum fundum res devenerint ? Quid enim pejus μιαρὸν, καὶ βέδηλον, xal tv tale ἐσχάταις αἰτίαις Ὁ 4 illi_possit accedere filio perdito, et patris dextra ἅἄπαντας ποιεῖσθαι πεφήχαμεν. Ei δὲ᾽ δή τις γένοιτο ; ie miserejugulaie? Scythica illa et fera mulier, Hete χαὶ τῶν αὐτοῦ τέχνων ἀνόσιος φονευτὴς, πῶς οὐχ ἷ dico excantairicem et magam, initio quidem viri cis ἄχρον αὐτῷ ταλάιπωρίας, καὶ εἰς πυθμένα τῶν uae sui amans erat: ZO posiquam autem libido sua χαχῶν tk πράγματα καταῤῥῇ ; Tl yap av πάθοι tb Ἔ 4 spe decidit, tum liberis necem inwulit, et facta est χεῖρον διολωχότος αὐτῷ τοῦ παιδὸς, xat τῇ δεξιᾷ τοῦ Nh seculi fabula et scenm tragice argumenium. Isia πατρὸς ἀθλίως πεοόντος; Ἡ Σκχυθὶς ἐχείνη καὶ ἀγρία Ν cultoribus suis spurci et exsecrandi et totius nequi- γυνὴ, τῶν Αἰήτου λέγω thy Ψίθυρόν te καὶ μάγον, ‘a tim anctores demones largiuntar. Hos wna cum ἀνδρεράστρια piv fv tv ἀρχαῖς. Ἐπειδὴ -δὲ δι- ξ 4 diis εἰ angelis aiunt presse rebus nostris, Dei ημάρτηχεν cig td map’ ἐλπίδα τὰ τῆς ἀσελγείας, ath i rerum omnium creatoris et opificis permissu. Sed,o γέγονε παιδοχτόνος, xal τῷ Bly μῦθος, xal σχινῆς" ι ‘hg viri boni, inquiet aliquis, si non diis, ut ipsi con- ο ὑπόθεσις τραγιχῆς. Ταῦτα τοῖς ἰδίοις προσχυνηταῖς : a . tenditis, sed improbis demonibus et detestandis of μιαροὶ, χαὶ βέδηλοι, xal ἁπάσης φαυλότητος εὑ- be Σ cezenias victimas veteres offerebant, non bhominum ρεταὶ χαρίζονται δαίμονες. Τούτους ὁμοῦ θεοῖς καὶ ξ bp tantem, sed etiam belluarum; quibusnam demum ἀγγέλοις φασὶν ἐφεστάναι tols χαθ᾽ ἡμᾶς, ἐφέντος Ἔ Ν per omnes regiones et civitates templa consiruxi- Θεοῦ tod tiv ὅλων δημιουργοῦ. ᾿Αλλ᾽, ὦ βέλτιστοι, 3 ite stis, et in iis araserexistis? Cui enim exploratum φαίη av, εἰ ph θεοῖς p&ddov, χαθάπερ αὐτοὶ διατεί- non est, in. omni temple etiam ad nostram usque νεσθε, dalpocr δὲ πονηροῖς xal ἀποτροπαίοις tas δι᾿ te auatem sacra perpeirasse, et neminew inter eos αἱμάτων θυσίας προσεχόμιζον of παλαιοὶ, οὐχ ἀν- yi summum, imum, rudem, aut doctum, neminem θρώπων pévov, ἀλλὰ xal ζώων ἀλόγων - τίσιν ἄρα ὶ honoribus conspicuum, ait e plebe et nullius nu- τοὺς ἀνὰ πᾶσαν χώραν te χαὶ πόλιν ἀνεδείμασθε = i meri, qui non usquequaque tam feedis cruentisque ναοὺς, xat tov; tv αὐτοῖς ἱδρύσασθε βωμούς ; Kaitos Η i sacrificits usus sit? lmprobos igitur demones colue- πῶς ody ἅπασιν tvapyts, a; tv ἱερῷ παντὶ, χαὶ ξ ᾿ ruuf, quos si, quemadmodum { perhibent, pla- μέχρι tiv χαθ᾽ ἡμᾶς χαιρῶν τὰς θυσίας ἐτέλουν, Ἐ ' care oporiebat, quomodo, ut id rite fieret, univer- καὶ οὐκ ἦν tv αὐτοῖς ob μιχρὺς, od μέγας, ο sorumpatri et opifici adjungere se non siudebani? ἰδιώτης, οὐ σοφὸς, 0b τῶν tv ὑπεροχαῖς ἀξιωμάτων, = Id enim quam rectissime fiet, si pie et inculpate D od τῶν tv ὑφέσει καὶ οὐδὲν ἐχόντων ἀξιάχουστον, dg | vivendi voluntatem magni fecerimus, et bonica- οὐ πάντη te καὶ πάντως tals οὕτως αἰσχραῖς καὶ if pessendi studio et alacritate purissimo Deo assimi- φιλαιμάτοις θυσίαις ἐχρήσατο; Δαίμοσιν οὖν Spa ᾽ lari queramus. Sic evim istorum perversitatem πονηροῖς λελατρεύχασιν, od¢ εἴπερ ἀναγχαῖον fv re vincemus, mec corum incursionibus patebimus, ἀποτροπιάζεσθαι, χκαθά pact αὐτοί - πῶς obx Etat | Et plena quidem est Scriptura testimoniis, quibus τοῦτο πειρᾶσθαι κατορθοῦν, διὰ τοῦ φιλεῖν προσερη- x if id ostendi possit. Scriptom est enim : « Castra- ρεῖσθαι τῷ τῶν ὅλων Πατρὶ χαὶ Δημιουργῷ ; Τοῦτο 4 metabitur angelus Domini in circuitu timentium δὲ av yévorto xal pada ὀρθῶς, εἰ tv λόγῳ ποιοῖτό τις ὰ , eum, et liberabit eos "". » Sed et ipsoram Graco- vd διαδιῶναι θέλειν εὐσεδῶς xal ἀνεπιπλήχτως, χαὶ 3 ἐ rum verba proferam; maxime Porphyrii, cujus διὰ τῆς εἰς πᾶν ὁτιοῦν τῶν ἀγαθῶν ἐφέσεώς te κχαὶ - ; antea meutionem fecimus, qui scripsit hunc in προθυμίας ἀφομοιοῦσθαι ζητεῖν τῷ πανάγνῳ Bei. τ ' modum : Quapropter vir prudens ac sapiens cavebit ᾿Αμείνους yap οὕτω τῆς ἐχείνων ἐσόμεθα δυστρο- j salibus uti sacrificiis, per que ad se illos eliciat; πιίας, ral ταῖς nap’ αὐτῶν ἐφόδοις ἀγάλωτο!, Kal Ξ δὲ Psal. xxxm, 8. εΥ̓ <!-- leaf 352 --> Ad πλήρης μὲν ἡ Γρατὴ τῶν εἰς τοῦτο μαρτυριῶν " yé- A curabit autem amrmum purgare omuifatiam. Parwn λ- γρᾶπται γὰρ, ὅτι « Παρεμδαλεῖ ἄγγελος Κυρίου κύς enim animum non } quod bv χλῳ τῶν φοδουμένων αὐτὸν, καὶ ῥύσεται αὑτούς. » ipsis sit dissimilis. Wem etiam Ι ' | ἰς Παροίσω δὲ καὶ τὰς αὐτῶν τῶν Ἑλλήνων φωνάς- Hermes illorum ter maximus, qui piam sic ις hon μὲν οἷἦν διεμνημονεύσαμεν γεγραφότος ὡδὶ seribit, de impiis demonibus, quos oportet cavere | xt Πορφυρίου " Aid curerdc drip xal σώφρων sita- οἱ fugere ocius : Una vero cavendi ratio, caque neces~ | Η δηθήσεται τοιαύταις χρῆσθαι θυσίαις, 8° ὧν τατία, pieias est, Pium enim et castum et innocentem ὶ πρὸς ἑαυτὸν ἐπισπάσετας τοὺς τοιούτους “ hominem non malus aliquis genius, non JB] fetem | ς " σπουδάσει δὲ thr ψυχὴν καθαέρειν παντοίως. ipsum.vincet, aut εἰ dominabitur. Deus enim ipsum, ς ε: Καθαρᾷ γὰρ οὐκ ἐπιείθενται ψυχῇ, διά cos τὸ ad- si revera pins sit,@b omni malo eripit. Quid igitur, ν τοῖς ἀνόμοιον. Ἐδόχει δὲ οὕτω φρονεῖν καὶ τῷ xat’ relicto εο quod est haud dubic omni laude dignum, ν αὐτοὺς τρισμεγίστῳ Ἕρμῇ " γράφει δὲ ὡδὶ καὶ αὐτὸξς ad prjora conversi detestandis et scelestis daimo~ . -£ iv τῷ πρὸς ᾿Ασχληπιὸν, περὶ τῶν ἀνοσίων δαιμόνων, nibus sacrificia peragi oportere dixerunt ? Quando Ἣ ἶξ od bel φυλάττεσθαί te χαὶ φεύγειν προτροπάδην " autem, uti dixi, Saturno, et Jovi, Baccho item ac Σ ; Mla δὲ ρυλακὴ ἐστι, καὶ aden ἀναγκαία, ἡ εὐ- Μίπετνα, Marti et aliis ea offerebant, ipsi nimi- 5 : σἱσεω-ὠσισοὕςτἠρἀνσρὁιον.ωἀπνὕ,ω'πι,ιοι autem alii preter ipsos, erunt nefarii , ; σεμνοῦ οὔτ᾽ ἂν δαίμων tic καχὸς, οὔτε εἱμαρμένη εἰ scelesti δἰ invidi damones, qui Divinitatis no- Ξ κρατήσαι ποτὲ, i ἄρξειεν. Ὁ Θεὸς pap ῥύετας men suffurantur. Instat porro, et ‘ad pravas. τὸν τοιοῦτον ὄντα ὄγτως εὐσεδῆ ἐκ παντὸς xa- opiniones quas instituit addit alia his verbis : ) κοῦ. Th τοίνυν παρέντες ὅπερ ἐστὶν ὁμολογουμένως ἄξιον ἐπαίνου παντὸς, ἀπονενεύχασι πρὸς th χεέρω». ; βδελυροῖς καὶ ἀποτροπαίοις δαίμοσι δεῖν ἐπιτελεῖσθας λέγοντες nap’ αὐτῶν ths θυσίας; Ἐπειδὴ δὲ, ὡς. , ἔφην, Κρόνῳ καὶ A:t, Διονύσῳ te καὶ ᾿Αθηνᾷ, καὶ μέντοι xal “Apes καὶ tole ἑτέροις αὐτὰς mpovend~ , ἕ μιζον, αὐτοὶ δηλονότι, καὶ οὐχ ἕτεροι, map’ αὐτοὺς elev ἂν of πονηροί ts xal ἀποτρόπαιοι χαὶ ᾿φθονεροῖ. : ; Ἐ δαίμονες, τὸ cis Θ

εότητος ὄνομα παραχλέπτοντες. Ἐνιστάμενος δὲ xat ἑτέρως, of¢ obx ὀρθῶς δοξάζειν. ' ἐπιχειρεῖ προσεπάγει, καί φησιν " : β ͵ ΙΟΥΔΙΑΝΟΣ. JULIANUS. Ξ Τοὺς μὲν yap νόμους εὔδηλον, ὡς ἡ τῶν ἀνθρώ- Οοπείαϊ enim naturam hominum leges statuisse a πων ἔθετο φύσις οἰχείως ἑαυτῇ " πολιτιχοὺς μὲν xat sibi nature suw consentaneas : quibus plurimum : : ᾽ φιλανθρώπους, οἷς ἐπιπλεῖστον ἐντέθραπτο td φιλ- C humanitatis insitum erat, civiles et humanas ; qui- ἀνθρωπον ἀγρίους δὲ xal ἀπανθρώπους, of; évavtia bus natura moresque contrarii inerant, duras et φύσις ὑπὴν xal ἐνυπῆρχε τῶν hOdv. Ol yap νομο- inhumanas, Legislatores enim in vite institutione θέται μιχρὰ tale φύσεσι xa talc ἐπιτηδειότησι pauea naturis et siudiis addiderunt. Quare suum διὰ τῆς ἀγωγῆς ᾿προσέθεσαν. Οὐχοῦν ᾿Ανάχαρσιν of Anarcharsin Scythe ut insanientem Μ : ἐθνῶν εὕροις ἄν τινας εὐχόλως, πλὴν ὀλέγων σφόδρα, ullam facile invenies, nisi paucas admodum, ad Lat τὸ φιλοσοφεῖν ἡγμένους, ἣ τὸ γεωμετρεῖν, ἣ ἐπί philosophiam, aut geomeiriam, aut. aliquod alind tt τῶν τοιούτων ηὐτρεπισμένους, χαίτοι χρατούσης ejusmodi studium aptam, tametsi Romancrum jam ἐπὶ τοσοῦτον hon τῆς Ῥωμαϊχῇς ἡγεμονίας - 4h,’ imperium tam late dominetur; sed sermonem ἀπολαύουσι pévov τῆς διαλέξεως, xat τῆς ῥητορείας of modo et dicendi nonnullum artificium, qui horum Alav εὐφυεῖς, GAA’ οὐδὲ οὐδενὸς μεταλαμδάνουσι pa- sunt ingeniosissimi, perceperunt, omniam plane θήμαᾳτος, Οὕτως ἰσχυρὸν ἔοιχεν 4 φύσις εἶναι. Tic disciplinarum expertes. Ea nature vis est. Quod- giv ἡ διαφορὰ τῶν ἐθῶν tv τοῖς ἔθνεσι χαὶ tots vopi- nam igitur morum discrimen inter gentes et : ; pots ; : , Ἰοροοῖ ΚΥΡΙΛΛΟΣ. Ρ ᾿ CYRILLUS. : : Καταγορεύσεις οὖν τῆς ἀνθρώπου φύσεως τὸ διά- Tu igitor nature homiaum differeatiam argues, φορον, xat τό ye wh Selv Eva κατὰ πάντων tov tig neque de omuibus unam esse predicandam sub- : οὐσίας λόγον χατηγορεῖσθαι; Πεποιήμεθα yap, ὡς stantia rationem dices? Non enim, ui videtur, ἔοικεν, οὐχ ἐν Low τρόπῳ " διενηνέγμεθα δὲ μᾶλλον Onmmes simili modo facti sumus : quin potius ad οὐσιωδῶς πρὸς ἕτερόν τι χαὶ ἕτερον" ὡς tov Selva aliam atque aliam rem natura discrepamus:.adeo — pty tuydv, εὐφυᾶ xal φιλάρετον ἀποχληρώσασθαι ut quidam ingeniom forte nactus sit liberale vir- φύτιν, tov beiva-bt ad thy αἰσχίω χαὶ βδελυρωτάτην. tutisque studiosum ; alius, spurcius et nequissi- Εἶτα ὅπη ποτὲ xatién τις av τῆς ἑκάστου διανοίας mum, At quonam demum pacio quis agnoscet τὸ ἐλεύθερον ; Κείσεται yap οὐχέτι td δρᾷν te’ ἡμῖν, animi cujusque libertatem? Nec enim iniegrum ἣ τὸ ἀγαθὸν, 4 τὸ φαῦλον - ἱέναι δὲ χρὴ, καὶ ody nobis amplius erit bene facere, vel male ; sed ferri ‘ ἑχόντας ἀχατασχέπτως, olmep av ὁ τῆς φυσιχῆῇῆς im- temere et inconsiderate necesse erit, vel invites, τηδειότητος ἡμᾶς ἀποχομίζοι νόμος. “Epyov 6 τὸ quocunque nos naturalis propensionis lex rapuerit, : μάχεσθαι φύσει, μᾶλλον δὲ χαὶ ἀμήχανον. Οὐχοῦν 139 Difficile autem est nature repugnare, imo : εἰ καί τις cir τυχὸν ὠμός te χαὶ ἀπηνῆς, φυσιχοῖς vero impossibile. Quamobrem licet quis crudclis <!-- leaf 353 --> εἰ atrox forsitan sit, natura legibus ad hoc coactus A el; τοῦτο νόμοις χατεδιάσθη, xal ἀπηλλάχθω μὲν 6 Ἢ est,et ab hac criminatione Scytha liber sit,et Σχύθης τῆς ext τούτῳ διαδολῆς, ἀπηλλάχθω δὲ καὶ : quivis item alius propenso ad immanitatem et πᾶς étwodv πρὸς τὸ ἀνήμερόν te xal πικρὸν ἀπο- ΕΝ Ε atrocitatem ingenio. At si periti legumlatores in- νένευχεν 6 νοῦς. Kal εἰ ταῖς τῶν φύσεων ἐπιτηδειό- ; geniorum propensionibus congruas leges accommo- τῆσιν ἑοικότας τίθενται τοὺς νόμους of ταῦτα σοφοὶ, 3 dant, nullus apud Gracos aut Romanos barbarus ag’ Ἕλλησι piv xat 'Ρωμαίοις βαρδαριζέτω μη- ‘4 habebitur, quantum ad mores nempe ac instituta δεὶς, τό ye ἦχον εἰς τρόπους xal ἐγχειρήματα λέγω:" f pertinet se) pauci admodum apud ipsos sapien'es, Estw & nap’ ἐχείνοις πράων xal σοφῶν, ἣ καὶ τῶν © ᾽ humaui, et justiti cultores reperientur. Neque διχαιοσύνης ἐπιμελητῶν, ἀπορία πολλή. ᾿Αμήχανον 4 enim eoadigi natura poiesi, ut non sit id quod yap χκαταδιασθῆναι thy φύσιν, els tb μὴ εἶναι τυχὸν ξ est: εἷβ autem, ul existimat, improbitale naturali τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστέν εἰ δὲ δὴ καθάπερ οὖν οἴεται, gue ΄ Ἦ quidam laborant, evit hoc, opinor, ejus, a quo sunt σιχὴν φαυλότητα νοσοῦσί τίνες, εἴη av, dc οἶμαι, th ; ᾽ in lucem educti, condemnatio manifesia. Mala χρῆμα χατάῤῥησις ἐναργῆς tod παρενεγχόντος els ᾽ evim fecit, tametsi φλέυγὰ ipse bonus est. At ὕπαρξιν. Δεδημιούργηχε yap τὰ πονηρὰ, χαΐίτοι ᾿ quomodo qui justitix remunerator est, nos ralione χατὰ yiew ὑπάρχων ἀγαθός. Elva πῶς ὁ τὰ δίχαια 4 i creavil, creaturisque suis providit, ac non potius B βραδεύειν εἰδὼ: πεποίηται piv tv λόγῳ τὰ καθ᾽ ἑ ΠΗ manifesta injuria affecit, si nonnullis naturaliter ἡμᾶς, πρϑενόησε δὲ τῶν ἰδίων. χτισμάτων, μᾶλλον ᾿ ἰηφεν peccatum et immanitatem ab omni cultu ὃὲ πῶς ἐναργῶς οὐκ ἠδίχησεν, εἴπερ τισὶν ὅλως 4 et sapientia abhorrentem ? Quanquam Aristotelicus ἐγχατεδάλετο φυσιχῶς th πλημμελὲς xal ἀνήμερο, = ille Alexander in libro De providentia, de Dev ita ἀφιλομαθέ: te xat ἄσοφον; Kaltor φησὶν 6 Ἄριστο- 3 he seribit : Ipsum continenter ac perpeluo oplimosac πελιχὺὸς ᾿Αλέξανδρος, tv tip Περὶ Προγοίας Myy, he beatos actus patrare dicemus, in quibus et ipsi ejus περὶ Θεοῦ- Αὐτὸν μὲν pap συγεχῶς te xal ἀδια- 2 Π esseniia es; rerumaniem que hic sunt singularum ἱείπτως τὰς ἀρίστας te xa) paxaplove érepyslag | ἰ curam habere, in quantum bonus est ac beneficus. ἐγεργεῖν ἐρεῖ «ἰόγος. xad’ dc καὶ to εἶναι αὐτῷ % Juvare enim proprium est omnis boni. Quomodo ἐστι" γίγεσθαι 68 thr tor ἐνταῦθα bx abtod | ἰ - ἶ’ igitur eos juvit ille beneficus, qui natura ab ipso apéroar, xa@’ dcor ἀγαθόν τέ ἐστι καὶ ἀγαθο- ᾿ ; habuerunt quod ei non placet? velle enim bona προιόν. ἼἸδιον yap παγτὸς ἀγαθοῦ τὸ wyedeir. Πῶς Hf utique boni est. Sed fortassis dice, malum nalure οὖν ὠφέλησεν 6 ἀγαθουργὸς τοὺς φύσει nap’ αὐτοῦ , ! velut ex necessitate non inesse : imo vero leges λαχόντας td ph ἀρέσχον ait, ἀγαθοῦ yap δὴ τὸ ᾿ potius factas esse morum nature consentaneas. C θέλειν ta ἀγαθά. “AAA ἴσως, οὐχ evetvar piv th τ ὰ Et quid hoe ei profueri(, ut demonstret urbium φύσει th pavdov ms ἐξ ἀνάγχης tpet, ἐοιχότας δὲ ἓ presidibus ‘diis quibusdam, aut demonibus et an- μᾶλλον th τῶν HOGv φύσει γενέσῆαι tole νόμους. | ͵ gelis, genies esse distributas? Sed enim moribus ἙΕἶτα τί τοῦτο συντελέσειεν ἂν αὐτῷ mpd ἀπόδειξιν ; ὶ et institutis eorum, quibus demandatum est impe- τοῦ πολιούχοις trot χαὶ ἐθνάρχαις ϑεοῖς, ἢ δαίμοσι 2 | rium, congruere ait, opinor, subditorum propen- xai ἀγγέλοις ἐχνενεμῆσθαι τὰ ἔθνη; ᾿Αλλὰ yao, ? : siones : unamquanque enim deorum naturam, οἶμαι, τοῖς tiv λαχόντων χρατεῖν ἔθεσίΐ te χαὶ τρό- Ἀ inquit, sequuntur geutes illorum tutele commisse. ποις συμθῆναΐ φησι τῆς τῶν Ox’ αὐτοῖς διανοίας thy } Quare cum Scythx, et alii quidam crudeles et forty: x20° ἑχάστην yap, φησὶν, οὐσΐαν θεῶν Exs- TAR superbi ac petulantes et feris sint moribus; et alia ta: xat ta ἐπιτροπευόμενα παρὰ σφῶν ἔθνη. Οὐχοῦν 3 quedam spurcissima et ridicula apud plerasque ἐπειδήπερ Σχύθαι μὲν χαὶ ἕτεροί tives ὠμοὶ xat dyé- 5 " gentes in pretio 13.3 omuino necesse est tales ρωχοι χαὶ θηριώδεις εἰσὶ τοὺς τρόπους, ἕτερον ξ δ esse Ῥγδίδοιο5 earum ac presides. Et his 116 νἱτ-ὀ τι τῶν ἄγαν αἰσχρῶν, χαὶ χατεσχωμμένων mapk ᾿ tutis amans Deus subjecisset ad virtulem πδίυπ πολλοῖς τῶν ἐθνῶν ἐχτετίμηται - πᾶσά mug ἀνάγχη H hominem. Sed Scythe, inquit, non exceperunt τοιούτους εἶναι τοὺς ἐφεστηχότας αὐτοῖς χαὶ ἔπιτρο- 4 bacchantem Anacharsim. Qaum ob causam, ο bone? p nevovtas. Elza τούτοις ὁ φιλάρετος Θεὸς ὑπέζευξεν x ἑ Nonte quod natura sua ab humanitate erantalieni? ay tov tx’ ἀῤετῇ γενόμενον ἄνθρωπον ; ᾿Αλλὰ Σκύ- εἰ At quomedo Scytha bacchabatur? Scyitha enim θαι, φησὶν, οὐχκ ἐδέξαντο βαχχεύοντα tov ᾿Ανάχαρσιν. : getere ipse quoque Anacharsis erat: tania autem Ard nolav altiav, ὦ χράτι

<!-- leaf 378 --> ;5’ Ν ὰ CONTRA JULIANUM LIB, V. ι 754 - φησὶν, περὶ twv νἱῶν Ἰσραήλ. » ᾿Αλλ᾽ 6 τῶν ἀρί- A incessit ea que potius omni debuit admiratione ὧν στων ἥγουν ἀληθῶν συνιεὶς οὐδὲν, χούφην εἶναι thy prosequi? Etenim cum Deus videret Phinees, reli- - αἰτίαν, tg’ ἧ πέπαυται Θεὸς tod χαταθήγεσθαι δεῖν ginso et sincero zelo ut lorica munitum, in divini τὴ els ὀργὰς περὶ τῶν ἐχεῖνα πεπλημμεληχότων. Kal- cultus contemptores ira incensum ; oblectatus ea μ τοι Ting οὖχ ἐχ πολλῆς ἄγαν ἁμαθίας, cig ἀγεννῆῇ χαὶ re, condonavit aliis peccata extremosupplicio digna. pe xi6Sndov ἀποφέρεται νοῦν, καχύνειν ἐπιχειρῶν & Divina quippe et suprema natura scelestum semper a χρῆν bh xov μᾶλλον αὑτὸν tod παντὸς ἀξιῶσαι θαύ- dit et mobili corde hominem, ac effeminato animo xj ματος; Ἐπειδὴ yap τεθέαται tov Φινεὲς, τῷ τῆς alque ad defectionem propenso : oblectatar autem ; φιλοθεῖας xat γνησιότητος ζήλῳ μονονουχὶ τεθωρα- firmis, εἰ recta incedere solitis, qui neutram in an iO χισμένον, καὶ tols ἀτιμάζουσι thy ὑπὸ Θεῷ λατρείαν partem inclinant, sed constanti animo pietati erga εὰ : τὴν ὀργὴν ἀντεξάγοντα, ἣσθεὶς tx’ αὐτὰ παρῆχε τοῖς ἰρδυῶν ac firmiter inherent ; et propter unum quem- Se, 2 ἄλλοις ta by’ οἷς εἰχὸς fy thy ἐσχάτην αὐτοὺς piam ejusmodi, innumere plerumque multitudini, Π ἀνατλῆναι δίχην. Ἡ yap tor θεία te καὶ ὑπερτάτη gravissimo szpe ἰαυΐϊοῖο condemuatz, misericor- ~ Ν φύσις ἀπηχθημένον μὲν del ποιεῖται tev ἁλιτήριον, diam dilargiter. Et sane cum universa Jerusalem - : xal σεσαλευμένην ἔχοντα thy χαρδίαν, xat φρόνημα haud levibus criminibus esset irretita, et mentem 7 ἑ τὸ θηλυπρεπὲς xal εὐπετὲς εἰς ἀποφορὰν, καὶ εἰς Β virtutis amantem in se concitaret, quod uliro | ~ ἀπόστασιν thy ἐξ ἀγαθῶν - ἐπιγάννυται δὲ τοῖς. ἐρη- ferretur in quodvis facinus a lege damaatum, | = : ρεισμένοις, καὶ ὀρθοποδεῖν εἰωθόσι, καὶ τὸ διαπίπτειν animadvertere rarsus in fllos' voluit justas Judex; Me tn’ ἄμφω παραιτουμένοις, βεδηχότι 8: νῷ xat sed Jeremia propheta pro his vota faciente, confestim a : ἀπρὶξ ἡμμένοις τῆς εἰς αὐτὸν εὐσεδείας - xat δι᾽ Eva audita vox est dicens: « Cireumite in viis Jerusa- i ig πλειστάχις τοιοῦτον ἀναριθμήτῳ πληθύϊ, καὶ od με- lem, et quarite in plateis ejus, si inveneritis vi- - τρίως ἔσθ᾽ Ste χατεγνωσμένῃ, tov Edeov ἐπιδαψιλεύ- rum, si sit faciens judicium, et diligens fidem, ns etat. Kat γοῦν ἁπάσης ποτὲ τῆς Ἱερουσαλὴμ od tals οἱ propitius ero ei, dicit Dominus *. » ; Ϊ :Ρ ͵ τυχούσαις αἰτίαις ἐνειλημμένης, καὶ παροτρυνούσης ἐφ᾽ ἑαυτὴν τὸν φιλάρετον νοῦν, διά ye τοῦ καθικνεῖ- | oe σθαι φιλεῖν, xal τοῦτο εὐχόλως, πρὸς πᾶν ὁτιοῦν τῶν ἐχ νόμου χαταδεδιχασμένων - ἐπαφεῖναι πάλιν αὖ-- ἐ τοῖς ἤθελε τὰς δίκας ὁ Sixatog χριτῆς " ἐπεὶ δὲ τὰς ὑπὲρ αὐτῆς λιτὰς 6 προφήτης Ἱερεμίας ἐπριεῖτο, . ri ἤχουε λέγοντος εὐθύς" « Περιδράμετε tv ταῖς ὁδοῖς Ἱερουσαλὴμ, καὶ ζητήσατε ἐν vale πλατείαις αὐτῆς,. | - : ἐὰν εὕρητε ἄνδρα, εἰ ἔστι ποιῶν χρῖμα, xal ἀγαπῶν πίστιν, καὶ Mews ἔσομαι αὐτοῖς, λέγει Κύριος, » | ἱἶ : ἤλθρει Sh οὖν, ὅπως Eva πολλῶν ἀντάξιον ἡγεῖται 166 Vide ergo ut virum unum instar mutiorum Ϊ ; Θεὺς, χαὶ συνδιασώζει μᾶλλον ἑνὶ δικαίῳ καὶ ἀγαθῷ C habeat Deus, εἰ potius cum uno’ justo proboque | τ πολυανδροῦσαν πόλιν, ἧπερ Eva δίχαιον συνδιόλλυσιν § populosam civilatem servet, quam ᾿υδίαπν unum | “ § ἀσεδέσι πολλοῖς. Ἐχχεχλιχότων τοίνυν td τηνιχάδε perdat cum muliis impiis. Quapropter, cum non- : τινῶν ὁλοτρόπως εἰς td ἐξήνιον, xat εἰσάπαν ἀπολω- nullitunc excusso freno. defecissent, funditusque | Aétwv, πῶς ox ἔδει τῶν οὕπω τοῦτο παθόντων, periissent, numquid anxiam de illis, quibus hee " φροντίδα θέσθαι thy δέουσαν, χαὶ δίχης ὀλίγοις mondum contigerat, haberi curam oportebat, et, ο ἐπενηνεγμένης, τὰς τῶν ἄλλων ὁρμὰς ἀνακόπτεσθαι, ρῴπᾶ paucis illata, aliorum impetus: retardari, ct Ἂ xa πρός ye td δεῖν ἐρηρεῖσθαι, πρὸς ta βελτίω δια- ut firmi constantesque in virtute manerent, timore | - @ κρατεῖσθαι τοῖς δείμασιν; “Ap’ obv ἠδίκει Θεὸς, 4 coerceri? An igitur Deus injuste- egit, ipse justitia | ἰς πᾶσα διχαιοσύνη ; Ἢ τί τῶν Ew λόγου ταῦτα δρῶν = omnis ? aut quid absurdum. meditabatur, cum hae | ir ἐσχέπτετο; Kaltor πῶς ob δυσσεδὲς τοῖς αὐτοῦ xpl- faceret? At nonne impium est judicia Dei temere ὴ past ῥιψοχινδύνως ἐπιτιμᾷν; Φησὶ γοῦν

6 αὐτοῦ a quoquam reprehendi? Porphyrius siquidem ejus. Ε Πορφύριος tv tip πρὸς Νημέρτιον Ady Ὥστε ὁ libro ad Nemertium hee seribit : Quapropter ora- " δικαιοσύνης tp Θεῷ τολμήσας γεγέσθαι διδά- tio que eo prorupit audacia, ut Deo justitia ma- - oxadoc 1όγος, ἀδικίας tic μεγίστης ἀναπτυχθεὶς φίείτα fiers velit, ca, si explicetur, injustitia plenissima- sd εὑρίσκεται πιλήρης. ‘Ocla τοιγαροῦν xal ἁμώ- υ reperitur. Sanctum igitur et inculpatum. prorsus.in- I μητος παντεῶς ἡ ἐφ᾽ ἅπασι νοοῖτ᾽ dy εἰκότως, omnibus jure censebitur, et revera est, Dei judicium. - wal ἔστε κατ᾽ ἀ.λήθειαν tov Θεοῦ ψῆφος. Kal cd Esistimare autem ipsum aliter se habere, eversa men- - ἑτέρως ἔχειν αὐσὴν οἴεσθαι, φρεγὸς dy γένγοιτο tis morbus ef crimen est. Quoniam autem nostris 4 tic ἐξεστραμμένης ἀῤῥώστημα xal γραφή. sermonibus infensus est adversarius noster, Por- , : Ἐπειδὴ δὲ τοῖς πρὸς ἡμῶν ἀπεχθάνεται λόγοις, phyrium rursus ita scribentem audiat; Non solum Σ ἀχουέτω πάλιν Πορφυρίου γράφοντος ὥδε - Οὐ μόγον ad utilitatem universi εἰ perpetuitatem composilionis ε δὲ ἐπὶ συμφέροντι tov ὅλου, καὶ τὴν διάρκδιαν iilius rebus singularibus aliud alii tempus aptat,. ᾽ αὐτοῦ τῆς ἁρμονίας, ἄλιλον ἄλλῳ ἁρμόζει χρόνον sed etiam quod: sit tutor. omnium, ac servator, et - ὶ ε tor xara μέρος, GAL ἤδη καὶ κηδεμὼν ὑπάρχων medicus. Nunquid medicis premonstravil, ex artis - πάντων καὶ σωτὴρ καὶ ἰατρός. Οὐχὶ τοῖς μὲν' ἐν quam illis ipse tradidit preescripto, que toti corpori: . ἀγθρώποις larpoic, κατὰ τὴν ὑπ᾽ αὑτοῦ δοθεῖσαν imminerent pericula perspicientibus, alia quidem. ὶ : αὐτοῖς τέχνην, ὑπέδειξε προορωμένοις ra συμ-- πιοηιῦτα secare, alia. urere, alia putrefacere, quedam Jf <!-- leaf 379 --> _ ; auiem dividere, ul tolum servetur. Ac matres et A θησόμενα to bio, ta μὲν κόψαι tar μερῶν, ta bd Π nulrices haud ignare id a medico fieri, ut totum ser- χαῦσαι, ta δὲ σῆψαι, ta δὲ διδιλεῖν, σωτηρίας ime: vetur corpus, plerumque prohibent, ejulaiu acvoce ἔγεχα tov SAov. Ei xal μητέρές καὶ τίτθαι παρ- Ἐ : miserabili ; pater vero adest, ac pro sua providen- οὕὔσαι, καίπερ εἰδυῖαι ὅτε σωτηρίας χάριν ἔνθκα } tia medicum urget, et ploranti cibum insuper aufert, τοῦ ὅλου τοῦτο δρᾷ ὁ latpdc, κωλύουσι ποῖ- et ul ei bene sit, Deus autem, ad tuendum universum, Adxic xa δαχρύουσι γοερόν. Πατὴρ δὲ παρὼν | ie non permiserit ut quedam iniereant et ab aliis ἔμφρων éxotpire: tor latpor, καὶ τροφὴν κλαυ- Ε. separentur, perinde ut digitus a μεάε, ad corporis θμηρίζοντος ἐπὶ συμφέροντι προσαφεῖδεν - 6 | ie totius utilitatem 7 Quippe si divinas investigare nobis Θεὸς δὲ ἐπὶ xndeporlg tod Sov, ob xapyxetd =~ Ε rationes fas esset, omnino videremus, hoc quidem δέον ἀποθαγεῖν, καὶ ἀπε.ιθεῖν ἀπὸ tar ἄλλων, ὡς ἓ Ἐ ' initio prohibere ne in lucem edatur ; alia vero,quod SdxtvJtor ἕνα 4g’ Slov τοῦ ποδὸς ἐπὶ συμφέροντι = © a, nocitura prevideat; aliis, mortem, pietatis pre- tov παντὸς σώματος ; El yap Sh olol te ἦμεν ὴ ᾿ mium, largiri. Tametsi Porphyrius mirum quan- θεῖον .1ογισμὸν ἀνιχγεῦσαι, ἔγγωμεν dr πάντως, ͵ Ν tum adversus Dei majesiaiem ante Julianum ὡς é2’ ἀγαθῷ tov pér ἀρχὴν chr γένεσιν κω- ae pugnasse videatur : tamen quid 1667 tam senserit .2ύει tar δὲ προσημαίνει, dt: Bora: βλαδεράν " | quam scripserit, satis hisce probari arbitror. Addam Β ἄ.1.1οις δὲ ἤδη art’ sboebslag yepar tor θά- ι autem nonnullum ejus dictum in hance ‘fere senten- vator ἐδωρήσατο. Kaito: mpd αὐτοῦ Πορφύριος ~ | Ἢ tiam. Chrysippus, e secla Socratis, nolebat de rebus tH τοῦ Θεοῦ δόξῃ μεμαχημένος, Sik πλείστων creatis dici a quoquam : Quis novil? sed Omnino ὅσων ὁρᾶται λόγων " GAN’ ola πεφρόνηχέ te χαὶ 7 a ; hoc sattus erat. Nam si administratione divina me- γέγραφεν, ἀρέσειν μὲν οἶμαι xal ταῦτα πρὸς πίστιν. 4 es. lior nulla designari potest, omuino putandum est πΠροσεποίσω δὲ χαὶ Etepov abtod ῥησείδιον, ὡδί πως Be i res creatas, ut se habent, prastare ita se habere. ἔχον᾽ Χρύσιππος δὲ Σωχράτει ἑπόμενος, οὐδὲ ἐπι- =~ : art Nam si tu in partem aliquam imperiia rege vocatus, λέγειν ἠξίου τοῖς γινομένοις, +d, Τίς older; ἀλλ, ΄ | reipublice utilitati ex legum nutu servire aliter non ὅτι Πάγτως τοῦτο ἄμεινον ἦν. El yap wh ἔστι δ- ΄ Ν possis, quam si hos exsilio, illosproscriptione bono- οἰχησιν βελτίονα τῆς θείας ὑπογράψαι, πάντως th == 4 rum, alios morte multes, neque omnibus vilam γινόμενα χρὴ νομίζειν, Ste οὕτως ἄμεινον Eyst, db; ς Ἢ i serves, quod omnibus haud conduceret: nos huic ἔχει. 00 yap δὴ cot piv, μέρους τινὸς τῆς Ev ἀνθρώ- ? tk tanti orbis rectori non concedemus, ut citra repre- ποις ἀρχῆς λαχόντι προνοεῖν παρὰ tov τῇδε βασι- 2 ie hensionem sua gubernet a quo recie fieri cuncta λέως, txt te τῷ συμφέροντι τῆς πολιτείας τοῖς νόμοις | i judicatum est, sive per mortes, aut mutationes, aut πειθαρχοῦντι, ἄλλως odx Fy νόμιμον φυλάττειν thy it per nullum ztatum discrimen eal. C πολιτείαν, ἣ τοὺς μὲν tiv ἀρχομένων μετοιχίζοντι, τοὺς δὲ δημεύοντι, ἄλλους δὲ καὶ ἀποχτιννύντι, odds td ζῇν ἐφύλαξας ἅπασιν, ὅτι wh τοῖς πᾶσι τοῦτο συν- if a rt épepe* τῷ δὲ τὸν τοσοῦτον χόσμον διοιχοῦντι, odx ἐπιτρέψομεν ἀμέμπτως διοιχεῖν ta αὐτοῦ, we χαλῶς ἔχειν ;Ξ ὝΝ αὐτῷ, ta ὅλα ἐδικαιώθη, καὶ διὰ θανάτων χωροῦντι, καὶ διὰ μεταδολῶν, καὶ διὰ τῆς τῶν ἡλιχιῶν ἀοριστία. ΄ ᾽ iad Cur ergo impinm se prestat Julianus, et divinis ἾΑνθ᾽ Stov Sh οὖν οὐχ ὁσιουργεῖ xal τοῖς θείοις ; ' Bi judiciis impudenter insultat , ac substantie , que χρίμασιν ἀνέδην ἐπιπηδᾷ, xa χαθορίζει td ἀνόσιον - ὲ “”" omnia sancte ponderat, impietatem ascribit, aque τῆς ὁσίως ta πάντα ταλαντευούσης οὐσίας, χαὶ xata- ae iram clamoribus invadit , que virtutis contemplo- xéxpaye τῆς ὀργῆῇῆς μεταπλαττούσης ext cd ἄμεινον a res in melius transformat, agitatosque secura et τοὺς τῶν ἀρίστων ὀλιγωρήσαντας, xal μεθιστάσρς i + firma in statione collocat. Concedamus tanquam τοὺς σεσαλευμένους, ἐπὶ toed pada διϊδρῦσθαι φ- bd " medico, sicut ab auctore tui falsi cultus dicitur, λεῖν. Ἐπιτρέψωμεν, ὡς ἰατρῷ, καθά φησιν ὁ τῆς Ὴ ut servetur totum corpus, exignum aliquod mem- σῆς ψευδολατρίας πατὴρ, ἐπὶ σωτηρίᾳ tod παντὸξς ο ῪἪἫῊ bram secare. Permitte tanquam judici reipublice σώματος, βραχύ te μόριον ἀποτεμεῖν. Πάρες, ws δ- " . legibus subditos regere, sublatis improbis. Non χαστῇ, συννόμοις. πολιτείαις ἡνιοχῆσαι td ὑπήχοον a enim, ut jam antea dixi, boni cum sceleratis perie- D τῶν φαύλων ἐξαιρουμένων. Οὐ yap tor, χαθάπερ ee i runt, sed cum uno potius bono, Phinees nimirum, ἥἤδη προεῖπον, συνδιολώλασιν ἀγαθοὶ πονηροῖς, ἀλλ᾽ ; hd 4 improborum vulgus pene innumerabile servatum évt μᾶλλον ἀγαθῷ, φημὶ bh τῷ Φινεὲς, πληθὺς πο- . est ; Phineesque in pretio habitus est, non quod νηρὰ xal ἀριθμοῦ χρείττων συνδιεσώζετο" τετίμητι | Ν gravi vulnere muliercuta transfossa est, sed quod δὲ Φινεὲς, ody Sts πονηρῷ τραύματι διεπερονήθη td cum singulari consilio pro Deo ardurem toto pe- γύναιον, ἀλλ᾽ Ste μᾶλλον ἐμφρόνως, tov Inép ye τοῦ : ctore concepisset, in desertores acrius armatus est. θΘεοῦ ζῆλον ἐνστερνισάμενος, τοῖς ἀποστάταις θερ- ; ; Sed nequaquam forte placet Juliano, desertoribus μότερον ἀνθωπλίζετο. ᾿Απάδει δὲ ἴσως Ἰουλιανῷ,τὸ ae ‘necessario peenas esse cunstitutas : se enim inter χρῆναι δίχας ὑπέχειν τοὺς ἀποστάτας olde yap, - eos annumerari non -ignorat. Neque vero extremain οἶδεν ἑαυτὸν τοῖς τοιούτοις ἐναρίθμιον ὄντα " χαὶ οὐχ Ξ Ἣ penam vitabit abjecto scuto , ipsisque rebus con- ἂν ἔξω γένοιτο ποινῆῇς τῆς ἐσχάτης, ἀποδαλὼν thy Ἔ vicius, ut qui masime repudiate virtutis ac de- ἀσπίδα, χαὶ ἐξ αὐτῶν τῶν πραγμάτων ἐληλεγμένο, = : serie militiz in barathrum impietatis devolutus. ὡς εἴη τις ἄγαν ἀφιλάρετός te χαὶ φυγοπόλεμος, a Sed putat forte se Dei legibus repugnare posse et, xal τῷ λείῳ τῆς ἀπάτης ele τῆς ἀσεδείας βάραθρον ξ ’ἓ : quam in partem velit, divinorum judiciorum trans- ὀ ἀχεχυλισμένος. Οἴεται ~~ <!-- leaf 380 --> sty σθαι typ θεῷ, xat πρὸς ὅπερ Gv αὐτῷ δοχῇ, thy τῶν A ferre potestatem. Ubique 168 enim in divinam “ag

θείων χριμάτων ἀποχομίσαι δύναμιν. Καταψευδόμε- . Scripturam spargens mendacia, modo sacrorum ε νος yap πανταχοῦ τῆς θεοπνεύστου Γραφῆῇς, ποτὲ antistitem Mosem ait, magis ut populum ductaret, Ρ pév φησι τὸν ἱεροφάντην Μωσέα, δημαγωγοῦντα quam ut veritatem proderet, de Deo, verba fecisse, ne , μᾶλλον, ἣ ἀληθούοντα τοὺς περὶ Θεοῦ ποιήσασθαι nec recta, nec sibi consentientia ; mode Esdram ex : . κ λόγους, οὔτε ἔχοντας ὀρθῶς, οὔτε phy ἑοιχότως αὐτῷ suo sensu εἰ opinione addidisse quedam pertendit. 48Ὲ yeyovétac: ποτὲ δὲ τὸν Ἔσδραν and γνώμης lag Quinetiam illud acerbissimum facit, quod pietatem rd x προσεπενεγχεῖν tiva διατείνεται. Πιχρὸν 68 Alav χαὶ simulat, ul non sine causa dicere videatur , per- ὃς bi τοῦτό ἐστι td ἐγχείρημα abtip: σχήπτεται yap τὸ peram factos esse de Deo sermones, et contra - ὖν ἐπιειχὲς εἰς Θεὸν, lv’ εὐαφόρμως δοχῇ td ph εὖ πε- sacras Scripturas contumeliosas quoque voces fun- wt ποιῆσθαι λέγειν tobe περὶ αὐτοῦ λόγους, xatayén δὲ dat. Sed « dolosus non assequetur praedam, » ut - ἷ'; xal td ἀχαλλὲς τῶν ἑἱερῶν Γραμμάτων. ᾿Αλλ᾽ « οὐκ geriptum est *. « Non enim ejus mentem ignora- i: ἐπιτεύξεται δόλιος θήρας, » xatk td γεγραμμένον. mus, qui mentem habemus Christi, » ut ait sa- | ε0 Ἷ Ν « Οὐ yap αὐτοῦ τὰ νοήματα ἀγνοοῦμεν, of νοῦν pientissimus Paulus **. Impietatis autem extre- ~ | . ou ἔχοντες Χριστοῦ, » χαθά φησιν 6 πάνσοφος Παῦλος. mum attigisse, ex his rursus erit manifestam. Ait e Ξ "Ort δὲ δυσσεδείας τῆς ἀνωτάτω εἰς λῇξιν ἐλήλαχε, B enim : | ms : σαφὲς av γένοιτο χἀχ τῶνδε πάλιν. Ἔφῃ yap". 2 ; | tv. ᾽ γΑΛξιόν γέ ἔστι παραδαλεῖν αὐτὸν, ti Λυχούργου Par autem est, ipsum cum Lycurg: enitate com- | ς πραότητι, χαὶ τῇ Σόλωνος ἀνεξιχαχίᾳ, ἣ τῇ Ῥω- parare, et Solonis clementia, aut cum Romanorum a ia μαίων πρὸς τοὺς ἠδικηχότας ἐπιειχείᾳ xal χρηστό- in maleficos equitate ac bouitate. : ; Εἶτα πῶς οὐ δέδιεν ὁ θρασὺς, τὸν ἐπὶ πάντας Θεὸν Qua fronte petulantissimus homo supremum H- Pe ἀντιπαρεξάγων ἀνθρώποις χατὰ σύγχρισιν, μᾶλλον igm rerum omnium Deum audet cam homuncio-~ Be δὲ οὐδὲ ἀνθρώπων xpsittova γενέσθαι λέγων tov οὐ- nibus-comparare, imo dicere, ne hominibus quidem . on pavod xat γῆς Ποιητὴν, thy ἁπάντων τεχνίτην oo- prestare coeli terreque Factorem, cum omaium | ὴ; as φίαν, τῆς ἀνθρώπων ἐπιειχείας ἡττῆσθαι διατεινό.- eonditricem sapientiam ab hominum ηιἰιιω. su- . pevog, xal μονονουχὶ xatémv ἐῤῥίφθαι tiv ἐν ἡμῖν - peratam esse pertendit, ac nostris postponi virtu- ' “᾿ἼἈΖΙ ἀγαθῶν, tov τοῖς οὖσι διανέμοντα pet ἐξουσίας ta“ tibus eum, qui rebus omnibus naturam substantiam- “-“ε δι᾽ ὧν ἂν elev τοῦθ᾽ ὅπερ εἰσί. Πᾶσα yap σύνεσις que cum potestate tribuit. Ab illo enim omnis in- oa map’ αὐτοῦ καὶ ἀρετῆς ἁπάσης τρόπος, xat phy xat telligentia, et omnis virtutis modus, adeoque | Ke ἔφεσις ἀγαθῶν ἐγκαταδέδληται tH φύσει παρὰ tod ipsum virtutis studium inditam est natura ab illo Ξ ιφ πάντων Δημιουργοῦ. Τοίνυν τὸ πονηρὸν xat θεομισὰς rerum omnium Opifice. Quamobrem impurus ac | os - ἐναργέστατα δι' αὐτοῦ λελάληχε πνεῦμα, xal τάχα Dei osor spiritus Juliani ore procul dubio locutus | .- ᾿ mov τῶν ἀτόπων οὐδὲν, εἰ Sf τις ἕλοιτο, χαὶ ἀφ- est; nec abs re forte quispiam illum serpenti ma- ov ομοιοῦν αὑτὸν τῷ ἀρχεχάχῳ δράχοντι, Fito: τῷ χατὰ lorum auctori comparabil, ei nempe qui vocum. ] ns tov παράδεισον ὄφει, ὃς διάχονος Fv τῶν tov d:a66- diaboli minister erat, idque specie tantum. : voces Μ λου φωνῶν, xat ὡς ἐν δοχήσει μόνῃ " φωναὶ yap enim non magis a serpente , quam ab 60. qui per ns sav ob map’ abtod μᾶλλον, ἀλλὰ tod λαλοῦντος ipsum ioquebatur. Sed ille unam et solam mulier- ὃς ὡς δι᾽ αὐτοῦ. ᾿Αλλ᾽ ἐχεῖνος piv ἕν δὴ δὲ μόνον culam decepit; hic autem, illius malignitatis imi- t= πεφενάχιχε γύναιον " 6 δὲ τῆς ἐχείνου δυστρο- tator egregivs, universum orbem corrampere niti- Ἷ wo " πίας ἄριστος μιμητὴς, ὅλην thy οἰχουμένην xata- tur, cornu in altum tollens, et injustitiam contra ερ φθείρειν πειρᾶται, td χέρας εἰς ὕψος ἐπαίρων, χκαὶ D Deum loquens, ut scriptum est "7. Jam vere cum . τ ἀδικίαν λαλῶν κατὰ Θεοῦ, χαθὰ γέγραπται. Ἐπειδὴ ᾿ dicat Solonem οἱ Lycurgum bhominum lenissimos.. o- 8 πραοτάτους ἀνθρώπων yevécbar φησὶ Σόλωνά exstitisse , et singulari praterea patientie laude at . te χαὶ phy xal Λυχοῦργον, προσμεμαρτύρηχε δὲ praditos , necesse est respondere. 369 Solon vb τὸ ἀνεξίχαχον αὑτοῖς, ἀναγχαίως χαὶ viv ἐχεῖ- quippe Athenis, Lycargus δρυὰ Lacedemonios ov νό φαμεν " Σόλων μὲν yap tv ᾿Αθήνῃσι, Auxodp- egumlatores fuere. An ergo, cum civitatibus aut ρ- yor δὲ παρὰ Λαχεδαιμονίοι: θεσμοθέται γενέσθην. —regionibus quod ex usu ἴοκοι subministrarent, et τὸ “Ap’ οὖν tals πόλεσιν ἦτοι ταῖς χώραις τὸ τελοῦν leges singulis ponerent. dicere pratermiserunt , Ps els ὄνησιν ἐκπορίζοντες, xal τοὺς nap’ ἑχάστοις wé- poenis affici oportere , qui.turpium eriminum con- x : pous τιθέντες, παρῆχαν εἰπεῖν tb χρῆναι πράττε- victi tenerentur, et. impune esse voluerunt., si quis. hY , σθαι δίχας, τοὺς én’ αἰσχραῖς ἁλόντας αἰτίαις, xat vitam facigorosam et injustam degeret.; an- forte , ἀθῶον εἶναι βεδούληνται, td wh σεπτῶς xat ἐννόμως εἰηρφυ!ρ criminibus congrua pcena instituta summos Ss ᾿ ἐλέσθαι βιοῦν ; ἢ τάχα nov the ἑχάστῳ τῶν πλημ- imos ad frugem revocarumt, eosque recti et ho- " Prov. xu. 27. " 1 (οτ. χν, 11. 5 Bsal. L&XIV, 6. <!-- leaf 381 --> Ἰἓἶ 759 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. ; 760 nesti cultores effecerunt ? Quod si non magnopere A μελημάτων ἀναλόγως ἐχούσας ὁρισάμενοι δίχας, | id curarunt, fateatur, et desinam. Sin autem in id σωφρονεῖν ἀνέπειθον μιχροὺς xal μεγάλους χοσμιό- " incubuerunt maxime, ut mala prohiberent, impro- τητός te χαὶ ἐπιειχεία: ἐπιμελητὰς ἀπετέλουν; El a bosque mores arguerent (neque enim vinci aliter μὲν odv αὐτοῖς τῶν τοιούτων od πολὺς γέγονε λόγος, poterat improborum ignavia), numquid vel hane ὁμολογείτω, xal παύσομαι. El 8 γέγονεν αὑτοῖς ἐν " demum ob causam lenes et humani habebuntur, σπουδῇ τῇ προὐργιαιτάτῃ, td χαταχωλύειν τὰ πο- quanquam sublatis Draconis Jegibus, eas tamen νηρὰ, xat cole τρόποις ἐπιτιμᾷν τῆς φαυλότητος " E> ratas voluerunt, quas de ‘homicidis tulerat, cum οὐ yap ἑτέρως ἦν τῶν thy ἀρίστην atipatéviwy © ῃ illas, opinor, laudarent, nec ullo modo improbarent? ζωὴν νιχᾶσθαι td ῥάθυμον " Zp’ οὐχέτι ταύτης Evexa Π Abrogare enim cum liceret, servari et ratas esse τῆς αἰτίας πρᾶοί te χαὶ ἀνεξίχαχοι νοηθεῖεν dv; | fe jusserunt. Sed si me de legumlatoribus dicere Καίτοι τοὺς Δράχοντος abtol περιελόντες νόμους, th an quidpiam oportet, sunt sane clementes ac lenes, χρῆναι χρατεῖν ἐδοχέμαζον robs ἐπί ye cols φονευ- ; j sed preterea flagitioram osores esse debere nemo ταῖς, ἐπαινοῦντες, οἶμαί mov, xal xat’ οὐδένα τρόπον ἥ a | inficias ibit. Quare licet interdum adversus probos δυσαρεστούμενοι. Λύειν yap ἐξὸν, σώζεσθαί te xq} ἡ ? ac scelestos, et qui nefarium vite genus sequuntur, μένειν ἐκέλευον. ᾿Αλλ᾽ εἴ pé τι χρὴ xal inte ῶν By gravissimas poenas definierint ; nemo tamen dixe- Β νομοθετῶν εἰπεῖν, εἰσὶ μὲν mpdol te xal ἀνεξίχαχοι, ξ : rit eos ire quadam impotentia in eam venisse sen- προσεῖναι δὲ δεῖ αὐτοῖς φαίη τις Av, οἶμαί mov, χὶ i tentiam, sed potius, ut juris antistites, ex vehe- τὸ μισόχαχον. Οὐχοῦν, xdv εἰ καθορίζοιεν τῶν πονη- 2 ef menti quodam imprebitatis odio turpia damnasse ρῶν χαὶ ddityplwv, xal thy népa νόμων ἡρημένων By et ad samiora direxisse, et ab utilibus iniqua se- ζωὴν, μοχθηρὰς ἔσθ' ὅτε δίχας, ody de ὀργῇ μᾶμ- ο Ἦ crevisse, et utilissimum remediam ignavis terrore ov τετυραννευμένους εἰς τοῦτο γνώμης ἐλθεῖν φαίη =~ % 3 incusso, et poenam virge cujusdam instar inten- ἄν τις αὐτοὺς, GAA’ ὡς τοῦ διχχίον προεστηχότας, et tasse. Quod si quis mente reputet, quo in legibus καὶ tx πλείστης Syav μισοπονηρίας τῶν αἰσχιόνων se ; ferendis auimo et consilio fuerint, cum justis ho- χαταδιχάζοντας, ἀπευθύνοντάς te καὶ πρὸς τὰ βελ- 4 - minibus premia amplissima largiri videbit, et de- tlw, καὶ ἀποχρίνοντας μὲν τῶν

εἰωθότων ὠφελεῖντὸ KE bitis unamquemque laudibus ornare, non mentie- ἀδιχεῖν mequxds, ἐπιχούρημα δὲ χρειωδέστατον τος 1 tur si dicat, illis admodum oblectatos, et maximo ῥαᾳθυμεῖν ἐθέλουσιν ἐπανιστάντας cd δεῖμα, xal οἷά ϑ "a in pretio habere vitam ab omni crimine et repre- τινα ῥάδδον αὐτοῖς thy δίχην exavatelvoveas. Olpar a hensione vacuam. Cum autem viderit eos vitia δὲ, τὶς ἐννενοηχὼς thy tg’ ἐχάστῳ τῶν νόμων tov | Ν _ Feprehendere, si dicat reipsa nequitiam damnare , ς τεθειχότων αὐτοῖς διάθεσίν te χαὶ σχέψιν, ὅταν μὲν ot non aberrabit a vero. 17Q Quales enim sunt le- “ ἤδη λαμπρὰ τοῖς ἐπιειχέσιν ἐπιμετροῦντας ta yépa, | Ἧ ges, tales fere in iis inscriptos legumlatorum mores χαὶ τοὺς ἑχάστῳ πρέποντας ἑπαίνους ἐπάγοντας, re videre licet. Quare peenas in turpia et inhonesta οὐχ dv διαψεύσαιτο λέγων ἡσθῆναί te Alavén’ αὐτοῖς, = i comparare , habet in se suspicionem quamdam xa\ λόγου παντὸς ἀξιοῦν cd ἀνεπιπλήχτως χρῆναι iracundix, quamvis ab ea legumlatores longe alieni διαδιοῦν. Ὅταν δὲ ἴδῃ tole Epyors ἐπιτιμήσαντας τῆς ,ἕ pind sint. Idipsum de Deo sentiendum est, imo et multo φαυλότητος χαταμηνύσαι λέγων αὐτοὺς, obx dv ἁμάρ- * st majora, cum sit supra res humanas longissime τοι τοῦ πρέποντος. "Ev yap τῇ ποιότητι τῶν νόμω, Ε _positus, et ultra id omne quod factum est. liane τὰς tv Ψυχῇ διαθέσεις tiv νομοθετῶν μονονουὶ ay vero, 0 bone, si quis Solonis aut Lycurgi, adde γραφρμένας ἀταλαίπωρον ἰδεῖν. Οὐχοῦν td μὲν τῶν = - ἷ etiam Draconis , leges abrogare tentaverit , luto αἰσχρῶν xal πέρα tod πρέποντος χαταρτῆσαι δίχας, ξ a pedem immittet, ut dicitur, adeoqué poena multa- ἔχοι ἂν εἰχότως bp’ ἑαυτῷ tas τῆς ὀργῆς ὑποψίας, “ Ν bitur prevaricatoribus constituta ; qui vero divina χαίτοι γεγονότων tiv θεσμοθετῶν obx ev τῷ παθεῖν ; { mandata negligit, si peene ab eo reposcantur , im- thy ὀργήν. Οὕτω πως συνήσεις xal ἐπὶ Θεοῦ, μᾶλλον Ε Ε merito punietur ? Cum igitur Deus dicat:« Domi- δὲ χαὶ ὑπὲρ τοῦτο λίαν, ἀνῴχισται yap τῶν xaél i : num Deum tuum adorabis , et illi soli servies **; » p ἡμᾶς ta αὐτοῦ, xal ἐπέχεινα παντὸς Epyetat yevn- : ᾿ et: «Non erunt tibi dii alii preter me "";» nunquid tod. Εἶτα, ὦ χράτιστε, τοὺς μὲν Σόλωνός te καὶ " morte multandi erant, qui initiati fuerant Beel- λΛυχούργου νόμους, προσθεΐην δ᾽ av ὅτι καὶ Δράχον- ; ἣ 4 phegor, et impuris adeo voluptatibus muliercula- τος, ef τις Edotto Avetv, ἐνήσει πηλῷ τὸν πόδα td Sh ; 4 rum ad defectionem propemodum venundati? Illud λεγόμενον, xat thy διωρισμένην τοῖς παραδαίνουσι os 8 addo praterea : Solonem et Lycurgum, quos lato- πάντη te χαὶ πάντως ὑποστήσεται: ζημίαν " ὁ δέ ye υ [ res legum prestantissimos fuisse confitetur, ἰά τῆς θείας ῥᾳθυμήσας ἐντολῆς εἰ αἰτοῖτο δίχας, πάθοι Ν singulari cura sanxisse , ut quos deos adora- ἀἂν οὐχ ἐν δίχῃ thy ἐπίπληξιν ; Θεοῦ τοίνυν λέγοντος Σ ο φναπέ,, eos Greci precipuo in εὐἱὰ ac vene- ε Κύριον τὸν Θεόν cov προσχυνήσεις, χαὶ αὐτῷ μόῳ Ο ratione haberent. Quod profecto verissimum esse λατρεύσεις “» χκαὶ μήν " « Οὐχ ἔσονταί cor θεὶ ee non dubito. Id enim tante cure ac studio illis ἕτεροι πλὴν ἐμοῦ " » πῶς odx Eder τιμᾶσθαι θανάτῳ Ε : est, ut supplicia in eos extrema statuerint , 4υἱ τοὺς τετελεσμένους tH Βεελφεγὼρ, κχαὶ βδελυραῖς ;ε negligenti# convicti tenerentur. Quid autem opus οὕτως ἡδοναῖς γυναίων αἰσχρῶν, εἰς ἀπόστασιν μονον- <!-- leaf 382 --> " ς : Μ 761 CONTRA JULIANUM LIB. ¥. 762 we ουχὶ κατηγορασμένους ; Οἶμαι St δεῖν χἀχεῖνο cinsive A est eas commemorare 1eges , quas in sacrilegos pi Σόλων μὲν yap xat Λυχοῦργος, ob¢ δὴ xal éxxpl- tanquam deorum violatores tulerunt ? Cum ergo El τοὺς νομοθετῶν γενέσθαι φησὶν, πεφροντίκασιν Gpa praesertim apud eos cautum sit, ne quetegene ο tov νομίσαι τοῖς “Ελλησι τῶν παρὰ σφίσι τετιμημέ- in deos, seu potius impuros damonas, peccetur : ἐν νων ἐπιμέλεῖσθαι θεῶν, θύοντάς te χαὶ θεραπεύον- nonne manifesto scelere se obstringit, qui penam am cag: GAN οἶμαι τοῦτο ὑπάρχειν ἁληθὲς, xat ody juste irrogari negat iis qui Dei cultum s eiien . ἑτέρως ἔχειν " Axes yap αὐτοῖς cd χρῆμα διὰ τοσ- tumelie genere proseqauatur? Et sane w Ee αὐτης σπουδῆς, we δίχας ἐπιψηφίζεσθαι tac ἐσχάτας, demonem fatidienm, sive Apollinem , aiunt ex . ἓ τοῖς. ῥᾳθυμίας ἁλοῦσι γραφῇ. Tid’ ἄν τις λέγος tobe ἰγίροάδ oraculo edito de Socrate respondisse : ho- Ν χκατὰ τῶν ἱεροσυλούντων νόμους, ὡς εἰς θεοὺς ὑδρι- minum eum sapientissimum esse. Magna atique τὸ ζ ζόντων ; “Ors τοίνυν ἐν λόγῳ τέθειται nap’ αὐτοῖς νἱτὶ apud Graecos admiratio ; ceterum in ergastulo ~ “ οὐκ ἡμελημένῳ τὸ χρῆναι φυλάττεσθαι χατὰ μηδένα cicute potione humana vita abiit. 171 Reus δυ- ε: 'ξ τρόπον πλημμελεῖν εἰς θεοὺς, μᾶλλον St εἰς ἀκαθάρ- tem agebat ur étcrimini dabatur quod in Graeeiam al s τοὺυς δαίμονας " πῶς οὐχ ἐναργῶς ἀδιχεῖ, tole thy ele _ noves deos inferret. Quidni ergo sammi Dei con- | Π Θεὸν λατρείαν ἀνοσίως περιυδρίζουσιν, οὐκ ἐν δίχῃ temptores, et qui ejus cultu repudiato Beelphegor ~~ @ λέγων ἐπενεχθῆναι thy χόλασιν ; Katto: Πυθοῖ δαί- Β aliisque preter ipsum numinibus se addizerant , αὶ ι μονα μαντιχὸν, ἤτοι τὸν ᾿Απόλλωγά φασιν ἀν- δὶ non forte cicuta, ast alio quovis pacto, Socratis - bel : εἰπεῖν tx τριπόδων, χρῇσαί te περὶ Σωχράτους, ὡς peena plecti oportuit, aqua nee leges Grecorum, - εἴη σοφώτατος ἀνδρῶν ἁπάντων. Kat πολὺ map’ ut reor, dissentiunt, nee Solon et Lycurgus, aut re Ἕλλησι τὸ θαῦμα τἀνδρὸς, ἀλλὰ δεσμώτης xal ante illos Draco, a quibus late sunt. Quapropter η " χωνείῳ tov ἀνθρώπινον κατέλυσε βίον " ἐπίχλη- licet clementes ac faciles sint aliqui legumlatores, Ϊ ξς, pa δὲ αὐτῷ παρὰ tiv χατηγορευόντων hy, td τοῖς si tamen puniant improbos, non continue lenes ac | ἶν oda. παρὰ τοῖς Ἕλλησι θεοῖς ἐπεισφέρειν δαιμό- humani esse desinent. Cum autem seribit Βο- | 2 ) via καινά. Elva πῶς οὐχ ἔδει tobe ἀτιμάσαντας tov manos clementia et benignitate usos erga reos : τῶν ὅλων Θεὸν, καὶ τῆς én’ αὐτῷ λατρείας ἀνθῃρη- quosdam ; quomodo illum fingit, seelera que in | -- = μένους, τὸ δεῖν ὑποχεῖσθαι tH τῆς Βεελφεγὼρ, été- homines admittuntur multo inferiora lis esse que : cs ξοις te nap’ αὐτὸν προσχεχυνηχότας, εἰ καὶ uh xw- in Deum? Peccare enim in naturam supra res rf ae vel τυχὸν, ἀλλ᾽ οὖν χαθ᾽ ἕτερον τρόπον thy Σωχρά- omnes positam non perinde est ac mortalés aliquos Ν ἷἐ toug δίχην ὑποστῆναι, obx ἀπάδουσαν 008’ αὐτοῖς, offendere. Quanto enim res nostras superat, tanto, | ὲν ΐ ὥς ye οἶμαι, τοῖς Ἑλλήνων νόμοις, toe τοῖς τεθει- ut opinor, criminum vis, quibus offenditer, alia _ oe χόσιν αὐτοὺς, Σόλωνί te, φημὶ, καὶ Λυκχούργῳ, καὶ u superabit. Utrumque vero pro ratione cujusque ac | > & Δράχοντι πρὸ αὐτῶν. Οὐκοῦν κἂν el πρᾶοί ce elev, modo pana sequetur. Ceterum quasi Julianus clare | bed xav ἀνεξίχακοί tives, of φυλάττοντες θεσμοθετεῖν, et indubitate demonstraverit, naturam affectionibus * ce obx av ἕξω γένοιντο tov εἶναι χρηστοί ts xat πρᾶος humanis non obnoxiam, imo que mentem omnem | ““Ἄ χολάζοντες πονηρούς. Ἐπεὶ δὲ Ῥωμαίους φησὶ ye- superat, gravi quavis animi victam esse impo- ρ d νέσθαι χρηστοὺς xal ἀνεξικάχους πρός τινας τῶν ἣδι- tentia, et ad iram motibus incitatam; aniles nescio - κηχότων" πῶς hyvénxev, ὅτι th εἰς ἀνθρώπους πλημ-ς quas nugas, queque extremam olent insaniam , | rg μελούμενα τῶν els Θεὸν ἥττᾶται πολύ ; οὐ yap ἴσον estu quodam rursus effundit , et ait: 7: ae ἁμαρτεῖν εἰς thy παντὸς ἐπέχεινα φύσιν, xal td προσχρούειν τισὶ τῶν ent τῆς γῆς. Ὅσῳ yap av ὑπερ- ;͵ - χέοιτο tiv χαθ' ἡμᾶς ta αὐτοῦ, τοσοῦτον χαὶ ἡ tiv ἐγχλημάτων δύναμις οἶμαι τῶν ἄλλων ὑπερανεστήξει" ἷ; ἕψεται δὲ πάντως ἰσοῤῥόπως ve xal ἀναλόγως ἑχατέρῳ καὶ τὰ αὑτῆς tic δίκης. Ὥτπερ δὲ σαφῶς καὶ ν᾿ ἀναμφιλόγως thy τοῖς χαθ᾽ ἡμᾶς πάθέσιν ἀνάλωτον φύσιν, μᾶλλον δὲ παντὶ tH χαταλυπεῖν πεφυχότι, thy 8 παντὸς ἐπέχεινα νοῦ ἀποφήνας τετυραννεῦσθαι θυμῷ, καὶ τοῖς εἰς ὀργὴν χινήμασι καταθήγεσθαι, γραοπρε- Ὦ πεῖς τινας λόγους, καὶ τῆς ἐσχάτης ἀδελτηρίας ἐξόζοντας ἀναδράττει bh πάλιν xal φησι " ὶ Ι

<!-- leaf 402 --> λῆσαι θανάτῳ shy γενομένην αὐτοῦ σάρκα xat’ ol- A tium **. Ut enim beatus Paulus ait : « Quemadmo- ' κείωσιν οἰχονομικήν " ἀνεδίω δὲ αὖ, xal πεπάτηχε dum in Adam omnes moriuntar, ita et in Christo | thy φθορὰν, tv’ ἐν αὐτῷ χαὶ πρώτῳ βάπιμόν te χαὶ omnes vivificabuntur®. » Verumtamen co ignora- εὐήλατον th tod ἀνθρώπου yévorto φύσει, χαὶ td tionis et extreme venit infirmitatis ejus mens’, ut δύνασθαι κατευμεγεθεῖν θανάτου xal φθορᾶς. Ὧνό- quas res summ= sibi vituperation! fore exspectare fi pastas yap διὰ τοῦτο r:pwrdtoxog éx νεχρῶν, xat debuit, his ipsis maxime glorietur. Mitto enim, in- anapyh τῶν χεχοιμημένων. ‘Qs yap 6 θεσπέσιος quit, matris deorum mysteria, et Marium laudo. Pre- Ἷ Παῦλός gna: « Ὥσπερ ἐν τῷ ᾿Αδὰμ πάντες ἀπο- clarum sane, nec enim est Dardani ludicrum. Ipse 4 "i θνήσχουσιν, οὕτω xalév τῷ Χριστῷ πάντες Cwo- jnstituit Corybantum furores, et illa in Ide spelan- 4 ποιηθήσονται. » Ἥχει ye phy εἰς τοῦτο ἀγνοίας χαὶ cig nocturna sacra et impudica mysteria. Que cum , : τῆς ἐσχάτης ἀῤῥωστίας ὁ νοῦς αὑτῷ, ὥστε χαὶ ty’ exsoletis et impiis narrationibus scateant, qui non β . οἷς Fy αὐτῷ τὰς μεγίστας τῶν διαδολῶν ἔσεσθαι prorsus auditores offendent? Mud vero inter den- . ξ προσδοχᾷν, αὐτοῖς δὴ τούτοις ἐπισεμνύνεσθαι. Παρ- rummunera recense, datum esse 4υδηύδ᾽ Romanis ἕ ἔημι yap, φησὶ, ta cig μητρὸς τῶν θεῶν μυστήρια, Marium, olim quidem eorum dominum, sed super- - a καὶ ζηλῶ τὸν Maprov. Καλόν ye: ob yap Δαρδάνου stitiosum imprimis et crudelissimam, eoque'deduc- ; ἔ τὸ ἄθυρμα. Τεθεσμοθέτηχεν αὐτὸς τὰς tiv Κορυ- Β tum immanis animi, ot bene moratam puelialam , ' δάντων μανίας, καὶ τὰς bv ἄντροις τῆς Ἴδης σχο- — sibique jucundissimam, festivamque ‘et suavem, in 3 τίους τελετὰς, xal ἀσελγῆ μυστήρια. Καίτοι πῶς ob =demonum aris mactaverit. Bonos quippe deos hoe ᾿ πάντη TE χαὶ πάντως καταπημήνειεν ἂν τοὺς ἀχροω- enltu vehementer affici seicbat , lisque maxime cul- pévoug, ἐξιτήλων γέμοντα xat ἀνοσίων διηγημάτων ; toribas oblectari , qui ulira omnem nequitiam pro- Ἐπαρίθμει δὲ αὐτὸ τοῖς tx θεῶν ἀγαθοῖς, xat td vecti nihil melins esse pularent quam parentes δεδόσθαι Ῥωμαίαις tow Μάριον, βασιλεύσαντα piv jpsos, suorum liberorum , ‘quos maxime charos xara χαιροὺς, δεισιδαιμονέστατον δὲ xal ἀπηνῆ ye- habebant, esse parricidas. Quapropter si Mariam ξ γονότα, καὶ why καὶ ἀγρίου φρονήματος καθιγμένον Ιγυμαΐ ac miratur, eos in crimen vocet, qui eadem cig τοῦτο, ove τὸ 65 τεθραμμένον αὐτῷ xdprov, xat eum ipso facere nolint ; adoratoribas deorum, quns Ϊ | M4 vb ὅτι μάλιστα τῶν φιλτάτων, ἐπίχαρέ te καὶ yluxd, gentibus ac civitatibus praesse dicit, persuadeat τοῖς τῶν δαιμονίων ἐγκατασφάξαι βωμοῖς. Οὕτω yap, sobolem appetere, non ut ad focum sibi liberi pap- | οὕτω τιμᾶσθαι θέλοντας τοὺς ἀγαθοὺς ἡπίστατο pent, et in natos uatorum Sibi genus excrescal, sed θεοὺς, ἐπιγάννυσθαι δὲ τοῖς ἰδίοις θεραπευταῖς, τὰ ut eorum craore mitissimos deos placent 198 | mavrds énéxerva xaxod φρονεῖν ἡρημένοις, ὡς οὐδὲν ¢ (he sunt enim forsan ipsis eximiz victim#), ac ἡγεῖσθαι td ἄμεινον tod χαὶ αὐτοὺς tobe τεχόντας si quis liberorum snorum parricida fuerit, culpx | τῶν ἰδίων φιλτάτων γίνεσθαι φονευτάς. Οὐχοῦν εἰ immunis esto. Quem cum nemo nor efferatis et tov Μάριον ἐπαινεῖ xa τεθαύμακεν, tv αἰτίᾳ ποιεί- cruentis moribus, et feris ipsis crudeliorem jure di- σθω τοὺς ph ta ἴσα δρᾷν ἑλομένους αὐτῷ " ἄναπει- ciurns sit, cumque eum’ ipsa communis natura : θέτω τοὺς τῶν ἐθναρχῶν καὶ πολιούχων προσχυνη- lex extreme impietalis et cradelitatis condemnet ; τὰς, τέκνων ἐφίεσθαι γονῆς, οὐχ Iva παππάζοιεν cur demum suspicit, ac munus decorum eximiam xata thy ἑστίαν αὐτῶν of γεγενημένοι, xat εἰς esse contendit eum, guem si quis imitandum sibi ts παῖδας παίδων ἐκτείνηται td γένος αὐτοῖς, ἀλλ᾽ iva = proposuerit, impius et invisas futurus sit omnibns eS τοῖς αὐτῶν αἵμασι cobs ἡμερωτάτους χαταθέλγωσι hominibus ? Hoccine, queso, deorum munus est, aut . θεούς" ταῦτα yap lows αὐτοῖς tk tiv θυμάτων nos forsan jis que dixit astipolari decet? Dignum ad ἐξαίρετα " xal ἀπηλλάχθω γραφῆς, καὶ εἰ γένοιτό τις enim illis xeniom est, ac suis mutuo lafgiuntur que i τῶν ἑαυτοῦ τέχνων σφαγεύς. Ἐπειδὴ δὲ cov τοιοῦτον ἱρδὶ habent in pretio. At non solum ab ipsis datum f

s ἀτίθασσόν ts, xat ἀγριόθυμον, xat θηρίων αὐτῶν esse Marium, sed praterea falsarum divinationum ἀπηνέστερον φαίη av, οἶμαι, ths, xat pada εἰχότως,Ἠ genera reperta esse, scribit in hunc modam ἢ ᾽ χαὶ phy καὶ αὐτὸς 6 χοινὸς τῆς φύσεως γράφεται νόμος, tic ἐπὶ πᾶν ὡμότητος χαὶ ἀνοσίου ἔγμένον, ' ἀνθ᾽ ὅτου τεθαύμαχε, καὶ δῶρον εἶναέ φησι τῶν θέῶν τὸ ἑξαίρέτον, ὃν εἴπερ τις Bhoeto ζηλοῦν, | ἀνόσιος Eotar χαὶ ἀπεχθὴς ἀνθρώπῳ παντί; Τοῦτο θεῶν, εἰπέ por, tb δῶρον, ἢ τάχα mov xal συναινεῖν ἄξιον οἷς ἔφη ; Ἑοιχὸς yap αὐτοῖς td ξένιον, xal χαρίζονται tole σφετέροις, & χαὶ τιμᾷᾶν ἐγνώχασι. Καὶ γοῦν οὐχὶ μόνον tap’ αὐτῶν δεδόσθαι φησὶ tov Μάριον, ἀλλὰ γὰρ Ext πρὸς τούτῳ καὶ tobe τῶν ee ψευδομαντειῶν ἀνευρῇσθαι τρόπους. Γράφει δὲ ὧδε | ; ; ἸΟΥΔΙΑΝΟΣ. D JULIANUS, Td yap ἐχ θεῶν εἰς ἀνθρώπους ἀφιχνούμενν _Divinus enim ille afllatus qui. homines invadit, - : πνεῦμα, σπανιάχις μὲν καὶ ἐν ὀλίγοις γίνεται, χαὶ ΓΆΓΟ sane et in paucis fit; nec quilibel ejus :parti- οὔτε πάντα ἄνδρα τούτου μετασχεῖν ῥᾷδιον, οὔτε év ceps facile esse potest, nec quovis tempore. -Pro- παντὶ xarpip. Ταύτῃ tor xat td nap’ “E6palors ἐπ- inde cessavit apud Hebraos, nee. apud Aigyptios ἔλιπεν, οὐχοῦν οὐδὲ map’ Αἰγυπτίοις εἰς τοῦτο σώ- item perdurat adhuc. Sed videntur quidem gensina ; <!-- leaf 403 --> ξ.’ 803 S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 804 i oracula ceacre temporum conversionibus. Quod A ζεται. Φαένεται δὲ καὶ ta αὐτοφυῇ χρηστήρια tals Π cum hominum amans Jupiter dominus ac parens τῶν χρόνων εἴχόντα περιόδοις. Ὃ δὴ φιλάνθρωπος ; noster _animadvertisset, ne omni prorsus societate ἡμῶν δεσπότης xal nathp Zeb ἐννοήσας, we dv ph ‘) cum diis privaremur, dedit nobis sanctarum ar- παντάπασι τῆς πρὄς. τοὺς θξους ἐποπφῃθωμν 1) tium observationem, per quam ad necessarios usus χοινωνίας, δέδωχεν ἡμῖν διὰ τῶν ἱερῶν τεχνῶν ἐπί- ξ] sufliciens nobis auxiliam suppeteret. σχεψιν, ὑφ᾽ ἧς πρὸς τὰς χρείας ἕξομεν chy ἀπο- i χρῶσαν βοήθειαν. Affatem divinum hic appellat falsorum vatom Πνεῦμα μὲν οὖν éx θεῶν ἐνθάδε to τῶν ψευδο- I . instinctum, qui divinum furorem ac fatidicam vim μάντεών φησιν" ἔθος yap Fv αὐτοῖς ὑποπλάττεσθαι i pre se ferre solebant, ut mendacium suum facile τὸ ἐνθουσιᾷν, xat olov tv χατοχῇ μαντιχοῦ γεγονό- eS venditarent. Plurimi vero hi erant, et multiplex τᾶς ὁρᾶσθαι πνεύματος, tv’ ἔχοι τὸ ψεῦδος τὸ εὐπα- imposture modus. Alii enim avium inspectione, alii ¢45e[+]xtov. Πλεῖστοι δὲ οὗτοι, καὶ πολυειδὴς Fv ab- " ex igne, alii e farinis vaticinabantur. Adde his τοῖς τῆς γοητείας ὁ τρόπος. OF μὲν yap ἦσαν οἰω- f haraspices , et qui victimarum nidorem in aera 8 νοσχόποι xal ἐμπυρομάντεις of δὲ xat ἀλφιτομάν- Ν grumpentem curiose scrutabantur. Erant et qui τεις " καὶ πρός ye τούτοις, ἡπατοσχόποι, καὶ τοὺς ͵ mortuoram umbras evocarent, ventriloqui, et pro- %* τῶν θυσιῶν εἰς ἀέρα διάττοντας πολυπραγμο- Ἐ digiorum interpretes. In his igitur allatum diabo- νοῦντες χαπνούς " of δὲ, χαὶ νεχυομάντεις, ἐγγαστρ- —™ i licum cessasse ait. Que verba laudo quidem et βυθοι, καὶ τερατοσχόποι. Td tv τούτοις οὖν Epa q ’ approbo : verumtamen causam ignoravit, cur ces- πνεῦμα διαδολιχὸν. ἐχλελοιπέναι φησί. Kal ἐπαινῶ Ξ ἱ, sarit mendacium, et genuina, ut ipse ait, oracula Ye τοὺς λόγους " πλὴν hyvénxe thy αἰτίαν τοῦ ὶ Ϊ Ξ siluerint. Postquam enim mundo Christus illuxit, ἀπραχτῆσαι tb ψεῦδος, ἀποσιγῆσαι δὲ, καθά φησιν . 199 concussa est omnis illa demoniorum tyran- αὐτὸς, αὐτοφυῇ χρηστήρια. Ἐπειδὴ yap ἐπέλαμψε fi nis, et, velut scena quedam puerilibus crepundiis τῷ χόσμῳ Xprotds , χατεδονήθη πᾶσα ἡ τυραννὶς scatens, soluta fraus est, ac impurissimi exsecran- τῶν δαιμονίων, χαὶ of τις σχηνὴ μειραχειωδῶν it dique dzmones inferorum portis coerciti fuerunt, ἀθυρμάτων ἔμπλεως ἡ ἀπάτη λέλυται, καὶ tale cod licet olim terram, qua sub sole est, pervagali. Ve- ἄδου πύλαις γεγόνασι χάτοχοι, xaltor πάλαι thy ὑφ᾽ a rum quo pacio nativa oracula temporum conversio- ἡλίῳ πλανήσαντες of παμδέδηλοί te καὶ ἁλιτήριοι +i nibus obnoxia siluisse dicit? Nam si quis omnino ς δαίμονες, πλὴν ἐκεῖνο φραζέτω. Τίνα δὴ τρόπον τὰ ι Ξ vere Deus majoribus nostris futura premonstrare αὐτοφυῇ χρηστήρια talc civ χρόνων εἴχοντα περι- Be susceperit, quomodo sic temporibus cedit, ut angu- ὀδοις σιγῇσαΐ φησι; Katto: ming, εἴπερ τις Fv ὅλως Π stior ejus cognitio sit quam antea? At quomodo ἀληθῶς Θεὸς 6 ta ἐσόμενα τοῖς πάλαι χατασημαίνειν Ἷ wternos illos Julianus asserit, cum et tempore in- ἐπιχειρῶν, ἡττᾶται χαιρῶν, ἐπὶ td μεῖον, ἣ πρὶν, ει ͵ _ feriores sint, et tantum non velerascant, ita ul a κχατενηνεγμένης τάχα mov τῆς ἐν αὐτῷ γνώσεως ; oe nostra conditione parum discrepent? Quoniam igi- Elsa πῶς alwvioug αὐτοὺς εἶναί φησι, xaltor χατόπιν 2 ‘ae Π tur ait : Oracula siluerunt, ac forte consenescens ἰόντας χρόνου, χαὶ μονονουχὶ παλαίωσιν ὑπομένοντας, - (ef Pythius delirat, nec amplius versutiarum modos ὡς τῶν x20" ἡμᾶς ddlyw διενεγχεῖν ; Ἐπειδὴ colvuv aa novit quibus fraudes nectat; dedit nobis Jupier φησὶ, Σεσιγήχασι τὰ χρηστήρια, xal τάχα mov γε- Π sanclaram artium ope cogpitionem et auxilium, γηραχὼς 6 Πύθιος, ἔξω βέδηχε φρενὸς, καὶ τῶν slg Hl i Quid agis, Juliane ? sanctas et sacras artes appellas ἀπάτην ψευσμάτων οὐχ oldev ἔτι τρόπους, δέδωχεν Ἢ i exsecranda vaticinia et magorum prestigias, et ἡμῖν ὁ Ζεὺς thy διὰ viv ἱερῶν τεχνῶν ἐπίσχεψιν xat ξ.ἓ ' decere mortales ut eas perficere norint? Has in ἐπιχουρίαν. Τί δρᾷς, w γενναῖε ; Τέχνας ἄρα σεπτάς ΠΗ subsidium datas hominibus ais, et tanquam ab Jove τὸε χαὶ ἱερὰς τὰς ἐπαράτους ψευδομαντείας, καὶ μέν- ᾿ Ὑἰ . profectum utilissimum auxilium? Recte quidem, p τοι καὶ γοητείας εἶναι φὴς, καὶ πρὸς καλοῦ γενέσθαι Ξ μ amice : oportebat enim tuum regem ac parentem ls ἐπὶ γῆς τὸ εἰδέναι περαίνειν αὐτάς; Ταύτας = it Ἔ tam turpiter esse liberalem, ut ea dare videretur πρὸς ἐπιχουρίαν ἀνθρώποις δεδόσθαι φὴς, ἥχειν te 5 i? Ἷ qu ἃ constitutis legibus discrepant, que si quis αὐτοῖς tb δῶρον we ἐχ Διὸς ἐπικούρημα χρειωδέστα- i 4 exercuerit, aut si forte patrantibus aliis duntaxat τὸν; Ὀρθῶς ye, ὦ τᾶν ἔδει yap, Eber τὸν σὸν πα- Η ignoverit, extremo supplicio dignus sit. Quod av- τέρα xat βασιλέαὶ ταῖς οὕτως αἰσχραῖς χεχρῆσθαι : ἤ tem ait, apud Hebraos ipsos propheticum spiritum φιλοτιμίαις, ἵνα φαίνηται διδοὺς & χαὶ τοῖς xab- Z Ἷ defecisse, respondemus, Chrisium finem legis ac εστηχόσιν ἀπάδει νόμοις, xal ταῖς ἐσχάταις ἐνόχους . ee prophetarum fuisse. Omnes enim quotquot olim δίχαις ἀποφήνειαν av tobe ἐξησχηχότας, ἣ τάχα tov ξ "Τ Ὶ} fuerunt sancti, et rerum futurarum prescii, immissa κχαὶ μόνον ἑτέῥοις ταυτὶ πεπραχόσι συνεγνωχότας. z i of a Deo per sanctum: Spiritum cognitione, Christi “Enevdh δέ φησι καὶ nap’ αὑτοῖς τοῖς Ἑδραίοις τὸ ξ iba mysterium proclamatunt. Posteaquam autem adve- προφητιχὸν ἐχλελοιπέναι πνεῦμα, paper, Str τέλος & Ἢ nit ipse, ac -mortalibus apparuit, cessavit quidem νόμου καὶ προφητῶν γέγονεν 6 Χριστός. ἽΛπαντεξ᾽ 4 a prophetiz veteris gratia, Deus autem nunc quoque μὲν yap of χατὰ χαιροὺς yeyovétes ἅγιοι, χαὶ τῶν z " sanctis pro sua voluntate inspirat futura, el in san- ἐσομένων λαθδόντες thy γνῶσιν, ἑἐνέντο; αὐτοῖς tod % <!-- leaf 404 --> εἷς Θεοῦ διὰ τοῦ ἀγίου Πνεύματος, τὸ Χριστοῦ μυστήριον A ctis animabus habitat, Quamobrem ne dicat Spire ἐ ς προχνακεχράγεσαν. Ἐπειδὴ δὲ παρῆλθεν cic μέσον tum defecisse, sed nos in novitatem gratie transia- 7 μὴ αὐτὸς, ἐπέφανέ te τοῖ; ἐπὶ γῆς, ἠρέμησε μὲν τῆς tos. Porro quasi ipsi superior oratio probetur, i ev ἀρχαίας προφητείας fpyapig* ἐνηχεῖ δὲ xat viv cots —aliam adjungit et ait : ΄ Ε ΥΘΒῚ ' - ἁγίοι; Θεὸς κατὰ td αὐτῷ δοχοῦν ta ἐπόμενα, χαὶ ψυχαῖς ὁσίαις ἐναυλίζεται. Οὐχοῦν ph ἐχλελοιπέναι Ε > λεγέτω td πνεῦμα, GAN ele χαϊνότητα χάριτος μετοιχισθῆναι ta χαθ᾽ ἡμᾶς. Ὡς 8 ἐν cols Hon φθάσασιν Ἷ [ εὐδοχιμοῦντος abtip τοῦ Adyou, προσεπιφέρει καὶ ἕτερον xal φησιν " f - ; Ἔλαθέ pe μικροῦ td μέγιστον τῶν Ἡλίου καὶ Pene me fugit Solis et Jovis donorum maximum. tt " :

Διὸς δώρων. Εἰχότως δὲ αὐτὸ ἐφύλαξα ἐν τῷ τέλε. Nee abs re servatum est ad finem. Non enim nostri , Kal yap οὐχ ἴδιόν ἐστιν ἡμῶν μόνον, ἀλλ᾽, οἶμαι, duntaxat proprium est, sed Grecis, ut arbitror, ΗἹ Ἢ χοινὸν πρὸς Ἕλληνας, τοὺς ἡμετέρους συγγενεῖς. Ὃ commune nostris gentilibus. Jupiter enim inter ea, ᾽ 3 yap Ζεὺς, tv μὲν τοῖς vontoic ἐξ ἑαυτοῦ τὸν ᾿Ασχλη- que mente cernuntur, €x se genuit Zsculapium. Ὧ ; πιὸν tyévynsev’ ele δὲ thy γῆν διὰ τῆς Ἡλίου yo- In terram autem per fecundi solis vitam editug est. ! € Σ νίμου ζωῆς ἐξέφηνεν. Οὗτος ext γῆς ἐξ οὐρανοῦ μ Hic 6 coelo im terram progressus hominis forma | ς " ποιησάμενος πρόοδον, ἑνοειδῶς piv ἐν ἀνθρώπου unice quidem cirea Epidauram apparuit. Inde fon- { » " μορφῇ περὶ thy Ἐπίδαυρον ἐφάνη. Πληθυνόμενος δ κἰυ8 provectus in omnem terrarum orbem saluts- | Ἑ ἐντεῦθεν ταῖς προύδοις, ἐπὶ πᾶσαν ὥρεξε thy γῆν rem dexteram extendit, Pergama profectus peragra- Ν κ thy σωτήριον ἑαυτοῦ δεξιάν. Ἧλθεν εἰς Πέργαμον, vil Joniam, inde Tarentum, ac postremo Romam. Η sig Ἰωνίαν, εἰς Τάραντα peta ταῦθ᾽, ὕστερον ἦλθεν Tum Co insulam et Agas petit. Tandem ubique ter- ὶ εἰς thy Ῥώμην. “Qyeto εἰς Κῶ, ἐνθένδε cig Αἰγάς. rarum et maris est, nec ad unumquemque nosirum. ἰ ᾽ ἐ Elta πανταχοῦ yas ἐστι xat θαλάσσης " od χαθ' privatim commeat, sed ad omnes : verumtamen | . ἕχαστον ἡμῶν ἐπιφοιτᾷ, xat ὅμως ἐπανορθοῦται ψυ- animos erigit vitiis deditos, et corpora infirmitate - χὰς πλημμελῶς διαχειμένας, καὶ ta σώματα ἀσθενῶς laborantia. ᾽ ἔχοντα. : Σοδαρεύεται μὲν οὖν, Aide ἐχφῦναι λέγων tov Triumphat igitur, cum ait Asculapium, ab Jove : ᾿Ασχλῃπιὸν ty τοῖς νοητοῖς, ὥφθαί ye μὴν ἐν ἀνθρώ- prognatum inter ea que mente cerountur, tamen é mov μορφῇ. Ὁγάρ tor παρὰ πᾶσι λόγο;, ἐχ Κορωνέδος visum esse in hominis figura. Est igitur vulgata | J abtiv xal ᾿Απόλλωνος γενέσθαι βούλεται, μεμοιχευ- Cc hzec apud omnes oratio, ex Apolline et Coronide ; μένης, χατὰ td εἰχὸς, παρά tov τῶν ἱερ[έων τ]ῶν ἐν prognatam ab aliquo sacerdote in Apollinis templo, | , ͵ ᾿Απόλλωνος ἱερῷ. Οὑτοσὶ δὲ σεμνόν te χαὶ μέγα wept ut verisimile est, stuprata. Hic autem augustum , : αὐτοῦ καὶ φρονεῖ χαὶ λέγει, ψευδοεπὴς ὧν ἀεί " χαί- nescio quid et magnum de ipso sentit ac loquitur, : : tot tots Ἑλλήνων λογάσι πλεῖστά te ὅσα xal ἀπηχῆ usque mendax, quamvis στγαβεογαμι principes piu- , zi γέγραπται περὶ αὐτοῦ. “Amc μὲν yap 6 Αἰγύπτιος, rima de illo absurda scripserint. Apis enim Aigy- ew , Ἢ οὐκ ἄσημος τῶν αὐτόθι τεμενιτῶν γεγενῆσθαι λέγε- ptius, non obscurus inter eos, qui illic erant, tem- | tat, xab τῆς χαλουμένης φυσιχῆς φιλοσοφίας cuv- pli ministros, fuisse dicitur, et naturalis philoso- | . εἰλοχέναι shy ἐπιστήμην τουτονὶ xal πρῶτόν φασι μ ηία scientiam comprehendi¢sé. Hune pritium siunt : a thy ἰατρικὴν εὐτεχνίαν μεταχειρίσασθαί te χαὶ dv- artem. medicam aggressnm’ felicias tractasse et ἘΠῚ ευρεῖν ἄμεινον, ἣ of πρὸ αὐτοῦ γεγονότες" παρα- reperisse, quam anteriores, eamqué Aléculapio ' δοῦναι δὲ καὶ ᾿Ασχληπιῷ, ὃς encinep τῆς τέχνης tradidisse; qui cum artem ‘apprime éalleret, non yéyovev tv xadp, οὐχέτι ταῖς Αἰγυπτίων πόλεσιν amplius in Agyptiorum Oppidis morari sustinuil, Ὁ ἐμφιλοχωρεῖν ἠνέσχετο, ἀλλὰ yap ἐρασιχρήματός te sed mira pecuniz turpisve quaestus cupiditate victus, Ξ ὑπάρχων, χαὶ λημμάτων αἰσχρῶν ἐχτόπως ἡττώμε- py omnem, ut verbo dicam, regionem peragravit, pe- vos, πᾶσαν, ὡς ἔπος εἰπεῖν, περιεφοίτησε ywpav, cuniam corrogans, artemque verialem wgtis propo- ἐρανιζόμενος ta παρὰ πολλῶν, Gvidv te προθεὶς nens. Quare elatus ac fastu turgidus, et deum τοῖς ἀλγοῦσι th ἐπιτήδευμα. ᾿Αρθεὶς 8 ὑπὸ τῆς seipsum appellavil, et a mortuis quesdam excitahdi τέχνης xat μέγα φρονήσας tx’ αὐτῇ, καὶ θεὸν ἑαυτὸν sibi vim esse stulte est imaginatus. Appulsus au- ὠνόμαζε, xal ex νεχρῶν ἀναστῆσαί τινας δύνασθαι tem Epidaurum, cum divinitatis gloriam sibi arri- a παραληρῶν ἐφαντάζετο. Προσδαλὼν 6 τοῖς Ἐπι- puisset, fulmine- ictus est, Deo justam illi penam Ἷ δαυρίοις, καὶ δόξαν ἁρπάσας οὐχ ἀγεννῆ nap’ αὐ- immitiente, 401 atque hoe facto declarante nihil ; τοῖς, tod xat Ged εἶναί τις,, βάλλεται χεραυνῷ, — prorsus illum esse, quani terram ac pulverem. C2- ποινὴν αὐτῷ thy πρεπωδεστάτην ἐπαφέντος Θεοῦ, terum operz pretium est videre qua de illo canit χαὶ διὰ tod παθεῖν ἐξελέγχοντος οὐδὲν Evra mavte- yates lyricus ille Pindarus : λῶς, Thy ὅτι γῆν καὶ σποδόν. Ula δὲ περὶ αὐτοῦ ' φῆσιν ὁ μελοποιὸς Πίνδαρος, πῶς obx ἄξιον ἰδεῖν (1); <!-- leaf 405 --> ξ 807 : 5. CYRILL] ALEXANDRINI ARCHIEP. : 808 ik Pervertit illum quoque ingentipretio ΄ A Ἕτραπε xdxsivor dydropes μι- ; *) Aurum, in manibus apparens : σθῷ χρυσὸς, ἐν χερσὶ φαγεὶς, ξ Ρ-'αιω"ὡ"δ:“'“" t respirali co foe be ve le i Statim ia aaloiene ya yp cnany Ft ans pie — 7 ms - . [mortem. Ὡχέως, ἄθων δὲ xepavric ἐπέσκηψε μόρον. { Quinetiam Euripides tragicus his vocibus usum Kal phy xal 6 Τραγῳδὸς Εὐριπίδης εἰπεῖν τὸν Apollinem ait : ᾿Απόλλω διατείνεται" : ὄ ΐἰ" enim in causa est, qui filium meum Ζεὺς pip καταχτὰς παῖδα ror épdr altiocg Ξ sculapium occidit, pectoribus injecta βαπιηια. ᾿Ασκχιληπιὸν, στέργνοισιν ép6adar ς 16γα. é Qui ergo. maximum et eximivm Jovis ac Solis do- Eita πῶς td μέγιστον xat ἑξαίρετον τῶν Διὸς xal Ἷ num, ut νοοδὶ Julianus, igne comburebat Deus, is Ἡλίου δώρων, καθά φησιν αὑτὸς, πυρὶ χατεπίμπρη i cujus equitate res humane ponderantur, et pro θεὸς, xaltor ψήφῳ διχαίᾳ ταλαντεύων th ἀνθρώ- % dignitate cuique premia forsan, aut poene decer- va, ἀναλόγως δὲ χαὶ εἰκότως tol ἑχάστου τρόποις , nuntur? Sed medicina vile profuit, inquit. Num ᾿διανέμειν εἰδὼς, } yépa τυχὸν, ἣ δίχας ; ᾿Αλλὰ yap : Ht ergo deos idcirco etiam renuntiabimus, qui hanc ὥνησε τὸν Biov, φησὶν, ἰατριχῇ. “Ap’ obv διὰ τοῦτο Ἠ artem apprime calluerunt? Atqui videre licet alias Β xat θεοὺς ἄξιον ἀνειπεῖν tobe γεγονότάς αὐτῆς tv scientias, et artes quoque illiberales, non frustra xadip; Καίτοι καὶ τὰς ἑτέρας τῶν ἐπιστημῶν, καὶ . Ἐ repertas, imo rebus humanis longe utilissimas. τέχνας δὲ βαναυσιχὰς od μάτην ἐξευρημένας, χρειω- ta Nunquid igitur iis, qui aut illas principio colue- δεστάτας δὲ μᾶλλον τοῖς ἀνὰ τόνδε cov Blov, xata- ἐ runt, aut certe in qualibet pra ezteris exeellue- θρήσαι τις dv. “Ap’ οὖν τοὺς ἐπιτηδεύσαντας ev ° punt, divinitatis honorem tribuemus? Si ergo divi- ἀρχαῖς, fyouv tv ἑχάστῃ διαπρεπεστέραν napa τοὺς i: num quidpiam egit filius Coronidis; si, effossis ἄλλους λαχόντας thy δόξαν, τῇ τῆς θεότητος τιμῇ , oculis, lumen excis indidit ; si mortuos ad vitam στεφανώσομεν; El μὲν ody εἴργασταί τι τῶν Ocompe- = 14 redire jussit; si claudis oflicium gradiendi resti- πῶν 6 Κορωνίδος ΥἹός " et τυφλοῖς ὀμμάτων ἐῤῥυη- E i tit et rectis pedibus domum lxtos reverti man- κχότων ἑνῆχε td φῶς " εἰ παλινδρομεῖν ἐχέλευσε τοῖς davit, hoe obtineat a nobis, ul illum suspiciamus. τεθνεῶσιν εἰς ζωήν᾽ εἰ tog tv πηρώσει σχελῶν, ἀρτί» fi Sin autem in curandis zgris nonnullis clarus eva- ποδας ἀποφήνας, οἴκαδε yalpaveas lévar προστέταχε * +4 sit, laudetur quidem ipse quod medicam peritiam χαταπλουτείτω xat mpd ἡμῶν td xpivar θαυμάζε- optime tractaverit, non tamen proinde econtemnat σθαι. El δὲ yéyovey εὐδόχιμος περί τινας τῶν ἠῤῥω- illud : Nosce teipsum. Avarum igitur ac superbum στηχότων, ἑπαινείσθω pay χαὶ αὑτὸς ὡς Spite | i medicum deum fecit hic vir optimus, et in eo rur-© μετελθὼν τῆς ἰατρικῆς ἐμπειρίας τὸ χρῆμᾳ. Mh | a sus elato certe arrogantique supercilio ita loquitur: μὴν Ext χκαὶ ἀτιμαζέτω 2d, Prades σαυτόν. Φιλόπλου- " τὸν τοίνυν καὶ ἀλαζόνα τεθεοποίηχεν latpbv ὁ πανάριστος οὑτοσὶ, χαὶ δὴ καὶ ἀγέρωχον ἀνασπάσας Ἢ δρρὺν tx’ αὐτῷ δὴ πάλιν οὕτω φησί " 4 if Quid vero tale datum a Deo gloriantur Hebrei, ΤΙ & τοιοῦτον Ἑδραῖοι καυχῶνται παρὰ τοῦ θεοῦ ᾷ ad quos a nobis. vos transfugisse persuasum esi? δεδόσθαι, πρὸς ob¢ ὑμεῖς ἀφ᾽ ἡμῶν αὐτομολήσαντες | Ν Mloram igitur sermonibus si aures prebuissetis, πείθεσθε ; El ole ἐκείνων γοῦν προσείχετε λόγοις, | (ibd non i

nfelici loco prorsus essetis, sed deterius qui- xal od παντάπασιν ἐπεγράφητε δυστυχῶς, ἀλὲ ag dem quam antea, cum inter nos yersamini, levia χεῖρον μὲν ἣ πρότερον, ὁπότε obv ἡμῖν Fre oloth © | tamen sustineretis ac tolerabilia. Unum enim pro δὲ ὅμως πεπόνθειτε Av καὶ ἰφορητά. "Eva yap avth ᾿ Ν ᾽ multis diis non hominem, imo multos potius infe- πολλῶν ἐσέδεσθε ἂν οὐκ ἄνθρωπον, μᾶλλον xal πολ- " ices homines coleretis. @OB Et dura quidem ac rode ἀνθρώπους δυστυχεῖς. Kal νόμῳ σχληρῷ phy i q aspera lege et agresti barbarie plena, pro facilibus . καὶ τραχεῖ, καὶ πολὺ td ἄγριον ἔχοντι χαὶ βάρδαρον, a Π ac benignis vestris utentes, in cateris quidem de- “΄ ἀντὶ τῶν παρ᾽ ἡμῖν ἐπιεικῶν καὶ φιλανθρώπων χρώς Ο teriores essétis, sed quod ad culius attinet, sau- μενοι, τὰ μὲν ἄλλα χείρονες av Fire, ἀγνότεροι ὃὲ te ctiores atque puriores. Nunc autem vobis idem χαὶ χαθαρώτξροι tac ἁγιστείας " viv δὲ ὑμῖν συμό-. Ἐ E quod hirudinibus contigit : corruptissimam san- 6yxev ὥσπερ ταῖς βδέλλαις, τὸ χεέριστον ἕλχειν αἷμα Ἴ Π guinem inde trabitis, puriorem relinquitis. ἐκεῖθεν, ἀφεῖναι δὲ τὸ χαθαρώτερον. ᾿ : 1 , CYRILLUS. KYPIAAOS. Ξ Π Plurima sane Hebrais prestabilia nec μαπίιοπα Πλεῖστα μὲν οὖν ὅσα καὶ ἀξιόληπτᾳ τὰ τος wad ab wniversi rectore Deo data esse, quilibet facile “E6palorg δεδωρημένα, καὶ ἅπερ ἀγάσαιτό τις κὶ aa demonstraverit. : verumtamen nihil tale esse, quale μάλα ἐν δίχῃ, napa col τῶν ὅλων κατεξουσιάζοντος % Ἄ Se ab Sole et Jove suscepisse gloriantur, qui a Θεοῦ, καταδείξαι τις ἄν. Τοιοῦτό ys μὴν oddity, 1) veritate recesserunt. Oportebat eos certe, quos ur- ὁποῖον σφᾶς αὐτοὺς αὐχοῦσι λαδεῖν παρά ce Ἡλίου͵ | it: ᾽ bium gentiumque principes ac rectores ipsi vo- χαὶ Διὸς of τῆς ἀληθείας ἀποφοιτήσαντες, “Eder yap, oj cant, demones nempe, suis exsecrationibus con- Eder, od¢ μὲν abtol gaat πολιούχους te xal ἐθνάρχας ἢ i s sentanea dona largiri. Universi autem rectorem ac θεοὺς, ἦτοι δαίμονας, τὰ talc ἑαυτῶν βδελυρίαις ΄ <!-- leaf 406 --> 7 - ι ; ' j ; torxéta χαρίζεσθαι - thy dé ye τῶν ὅλων χρατοῦντα A moderatorem, qui natura ac veritate Deusest, sue ξ Ϊ χαὶ βασιλεύοντα, φύσει te χκαὶ ἀληθῶς ὄντα Θεὸν, polentia cultores ac veluti nativos satellites curan- " τοὺς τὰ αὐτοῦ σέδοντας χράτη, καὶ οἷον γνησίους dis corporibus animisque mortalium: pracficere; ὑπασπιστὰς, ἀκεστὰς ψυχῶν καὶ σωμάτων ystpoto- liam illum Thesbiten, Eliseum, alios, qui tun bi νῆσαι τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς, Ἠλίαν ἐκεῖνον tov Θεσθί- temporis illustri virtutum gloria floruerunt. Qu: t trv, Ἐλισσαῖον, τοὺς ἄλλους, of xat’ ἐχεῖνο Christi tempore fuerunt, Petrum dico et Joannem, . + xarpod διαπρεπεστάτην tv dpetaig thy δόξαν aliosque, qui umbra sola corporum agritudines . ἀπεχληρώσαντο: τοὺς χατὰ Χριστὸν γεγονότας, sanabant : Paulum eximium, et qui post illum fue- i ες HEspov δὴ λέγω, καὶ Ἰωάννην, xat τοὺς ἑτέρους, runt, quos sigillatim non recensebo. Licet autem 1 dy καὶ pdvar tov σωμάτων at σχιαὶ tots ἀῤῥωστοῦσε hodieque videre sancios ac venerabiles viros in ἐπήρχεσαν εἰς ἀπότριψιν τοῦ καχοῦ " τὸν Exxprrov virlute Christi per Spiritum sanctum impuros ὅδ'- Παῦλον, τοὺς pst’ αὐτὸν γεγονότας, xal παρήσω monas increpare, et quos illi deos ac servatores | F κὲν τοὺς καθ᾽ ἕκαστον λέγειν. Ἕξεστι δὲ xat ele 6586 credunt, orationis virtute conterere, et manus Ϊ | 5 δεῦρο τοῖς βουλομένοις ὁρᾷν ἄνδρας σεπτοὺς xat comtactu cruciare : quinetiam ea vi praditos, ui i | : ἁγίους tv δυνάμει Χριστοῦ διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ΆΓΙ5 zgritudinibus oppressos liberare valeant. Quo- ἢ ι πυνηροῖς ἐπιτιμῶντας: δαίμοσιν, xat ods ἐχεῖνοι B niam autem eos adoritur qui mendacium damna- ai. &§ θεοὺς xat σωτῆρας εἶναι πιστεύουσι, tH τῆς προσ- runt, et adversus Grecorum fraudem tantum non ' : ευχῆς δυνάμει συντρίθοντας, καὶ τῇ τῆς χειρὸς ἁφῇ vociferati sunt, ac veritatem prodenter amplexati, oe καταικίζοντας, xal μὴν καὶ ποικίλων ἀῤῥωστημάτων Deumque natura et universi Creatorem agnove- ͵ ἐλευθεροῦν ἰσχύοντας τοὺς ἑνισχημένους. Ἐπειδὴ runt, his verbis illos invadens : Vos Christianorum .Ό & & τοῖς tod ψεύδους κατεγνωχόσι xat τῆς Ἑλλήνων verbis aures adhibentes decepti estis, nec unum Ϊ τ } ἀπάτης μονονουχὶ χαταχεχραγόσι καὶ ἀνθῃρημένοις ‘antuae etiamnum Deum colitis, sed hominem po- — . ο ἐμφρόνως td ἀληθὲς, ἐπεγνωχόσι δὲ τὸν φύσει Θεὸν lius, e¢ plures alios miseros, eosque legi dure , Ὶ. καὶ τὸν ὅλων Δημιουργὸν, ἐπιφύεται λέγων, ὅτι Τοῖς agresti ac barbare subditos ; parem jis refellendis . Χριστιαγῶν προσεσχηκότες Adyoie ἠπάτησθε " —— opponendam existimo. Hominem igitur ' : καὶ ody bra par ἔτι σέδεσθε Θεὸν, ἄγθρωπον δὲ 203 Christom nominat : plebeios autem ac miseros , paddor καὶ πο.λλοὺς ἑτέρους δυστυχεῖς, καὶ νόμῳ = dicit, Sauane —ens intelligit, quos etiam oye - σκληρῷ καὶ ἀγρίῳ καὶ βάρδάρῳ κατεζευγμέγους" puesto eubdives ans ΨΨΟΝΑ quod Dominus - ἀναγκχαῖον οἷμαι χαὶ πρός ye ταυτὶ τοὺς ἐπιχουρεῖν neve Jesus Christus dixit : « Ne timeatis ab his ; ο ἰσχύοντας ἀνταναστῆσαι λόγους. “Ανθρωπον piv οὖν qui oecidunt corpus, animam autem occidere non ἣ 4 ὀνομάζει Xptotdv- πολλοὺς δὲ χαὶ δυστυχεῖς τοὺς ς ροζ"'"" ; mete autem potius eum qui potest εἰ - ἁγίους μάρτυρα;:, οὖς καὶ ὑπὸ νόμῳ φησὶ γενέσθαι ee, ee i ep in gehenna ®. » Nos | ς ἢ σχληρῷ, διάτοι τὸ φάναι τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν — 8 Ubi respondebimus, non, ut | atv Χριστόν " « Mh φοδεῖσθε ἀπὸ τῶν ἀποχτεινόντων existias, hominem Deum fecimus, nec eum, qui | τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴ δυναμένων ἀποχτεῖναι" pao Deus noo sh, sderandem cuchiuas; == : Ν φοδήθητε δὲ μᾶλλον τὸν δυνάμενον ψυχὴν χαὶ σῶμα Α Ρ::;" potins, qued ex Petru prod, ‘Verbamm, | 4 ἀπολέσαι ἐν γεέννῃ. » Ἡμεῖς 88, ὦ χράτιστε, φαίη- ppd So οο eae eaves: ὰ μ | : ξ μεν av, οὐχ, the σὺ νενόμικας, τεθεοποιήχαμεν ἄνθρω- =: Gd) Ae ο decrevisset, inear- Ν ; Ξὰ mov, xat τὸν οὐχ ὄντα φύσει Θεὸν ἀξιοῦμεν προσ- : tum "a rs factam fuisse dicimus, et in ὶ ΞΞ κυνεῖν, αὑτὸν δὲ δὴ μᾶλλον τὸν ἐκ Θεοῦ προσπεφηνότα Ι:ἶ:"ἰ ομα οο cme Ι . 2 Aéyov, «ὧν ἃ ob td ὐνδιοι apie ὑπαρᾶν, ι'ι" naccessa est, nec ullo modo comprehendi 3 ΡΗ διασῶσαι χρίναντα td ἀνθρώπινον γένος, σαρχωθῆναΐ its ο ροι'αι rene y Pape ι ψῖΝ ᾿ . ,;,κ τὸ uel ἐνανθρωκῆσαί φαμάε sdk ἀριώθιν ἐς temporibus quibusdam definitis, velut unus ex no- » & ivopuitti 4k die Gilg Ν ioe bis, in quantum homo apparuit, ex divina dispo- ; Β διρθαεεῖς «ὦ bulk dit Παρϑένου eis sleds, sitione conversans cum hominibus, quis ille natura . μᾶλλον 8 καὶ & pon fare ale ὡ “aah D et solus sit universi Deus, in animes induceret, - ἀπόῤῥητος αὑτοῦ δόξα, χρόνους τινὰς ὡρισμένους, pe res: tea peritos, falsisque diis solutos per : ὡς εἷς ἐξ ἡμῶν, καϑὸ πέψηνενἄνθρωπος, οἰκονομικῶς net cauonem Mbt eonjungerel, destruct oul ’ συνδιαιτώμενος τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς, τίς μὲν ὁ φύσει ;ΠΜ - ο ᾿ ' xal μόνος τῶν ὅλων ἐστὶ Θεὸς, ἀναπείσῃ φρονεῖν, co 'φινι, φιιμοια nate se! ΓΟ. parte δὲ ἀπάσης ἀποφήνας ἐπιστήμονας, ἑαντῷς Gut apparuit, Dei Vedbum agvoscentes, ot Deum ςἹ συνάψῃ δι᾽ ἁγιασμοῦ, καταργήσας πᾶσαν ἀρχὴν καὶ φ gpa . ο nt . πᾶσαν ἐξουσίαν χαὶ δύναμιν πονηρὰν, καὶ tiv ψευ- .ὼ""."᾽ - ςιιιιιιι.ιι Pam pe, Cee See eee )ς , δωνύμων ἀπαλλάξας θεῶν. Οὐχοῦν od, καθάπερ οἴει Ιἆΐ:(:"᾽ acne alii 65 Sennen ee ene? Soe Μ Σ παὶ λέγεις ual φρυωοῖν able, διθρμωπολοτοῖ : mysterium de illo subtiliter et accurate sa- : εἶ » ἄνθῥω pla τὸ pientissinus Moses praedixit, sanctique propbete . @ — ne onl ἄνθρωπον 8 πεφηνότα τὸν τοῦ Θεοῦ Μορὶ consentanea locuti. Βι;ιοωι ρ:πο’ιιι’ιπιι’ 'ρ; 4 όγον ἐπιγινώσχοντες πρόσιμεν ὡς Θεῷ, xald χαὶ neque deos esse dicimus, neque divino cultu scili- ις 4 " Matth. x, 28. ; <!-- leaf 407 --> i cetillos adorare solemus, sed affectus et honoris: A Θεός ἐστι, xal ἐχ Θεοῦ πέφηνε Πατρὸς, ἄτρεπτός te quin potius summis honoribus illos ornamus, puta xat ἀναλλοίωτος ὧν " ἰσχνῶς te xal ἀχριδῶς td περὶ 4 quod pro veritate strenue certaverint, sinceritatem- αὐτοῦ μυστήριον προαναφωνήσαντος μὲν tod πανσό- 4 ' que fidei eo usque

<!-- leaf 426 --> τὸ πέρα νοεῖσθαι πᾶντὸς χαὶ δοξαστοῦ per’ αἰσθήσεως, A esse : ei autem ac-soli velot eximiom quiddam ac ; % xal phy xal ἐπιστητοῦ te χαὶ vontod, τοῦτ᾽ ἔστιν, pracipuum munus, imo vero, propriam ac παιυ- a ὁρατῆς te ἁπάσης χαὶ ἀοράτου xticew;, αὐτῇ δὲ xal ralem illius dignitatem, nullique alii insatam cum a μόνῃ χρῆναι κατάρχειν τῶν ἄλλων, xal phy xal td primis illa tribuit, nempe rebus exteris dominari, Ἦ δύνασθαι δημιουργεῖν χαὶ παραχομίζειν εἰς ὕπαρξιν creare, etin ortum educere qu pusquam sunt. Η τὰ οὐχ ὄντα ποτὲ, γέρας ὥσπερ tt λαμπρὸν xat Ad hac bene vivendi rationes nobis explicat , legi- . ἑξαίρετον, μᾶλλον δὲ ἴδιόν te καὶ φυσιχὸν ἀξίωμα, | busque sacris ac divinis ad justitiam dirigit, nobis- af xar οὐδενὶ tiv ἄλλων προσπεφυχὸς εὖ μάλα τετήρηχεν. que omnis equitatis clarum iter statuit. Comme- Ἷ ’ Elta πρὸς τούτοις xat τοὺς τῆς εὐζωΐῖας ἡμῖν elc- morare libet sancios prophetas, qui cum Grecarum : ΄ ηγῆται τρόπους, νόμοις δὲ θείοις καὶ ἱεροῖς ἀπευθύνει itierarum ignari prorsus esseut, sancti nihile- ῆ | _ mpds διχαιοσύνην, xal phy χαὶ ἁπάσης ἡμῖν ἐπιει- minus fuerunt, Deoque gralissimi, operaque patra- Η 3 ͵ κείας ἐναργῇ χαθίστησι τρίδον. Διαμεμνήσομαι δὲ runt omni predicatione majora. Et sané ad ipsum Ἢ ’ tiv ἁγίων προφητῶν, of μαθημάτων Ἑλληνιχῶν Mosen venio sacrorum interpretem. Age enim , ¢ ) ἀμέτοχοι μὲν γεγόνασιν ele ἅπαν, ἅγιοι St ἦσαν, ecquis illo sapientior, aut ad eum vel minimum ᾽ ; xal tip We θυμηρέστατοι, xal τῶν ὑπὲρ Aéyov accesserit , doceat obiter. Erat is quidem liagua OF onpelwy ἀποτελεσταί. Εἶμι δὲ δὴ xat tx’ αὐτὸν ἤδη Β Hebraus, verumtamen contemplatione rerum di- τὸν ἱεροφάντην Μωσέα. Nita, tic ἐχείνου σοφώτερος, ceniique peritia non ignobilis. Unde bistoriarum i ἤγουν ἐγγὺς καὶ παρὰ βραχὺ παρελθὼν διδασχέτω. scriptor Eapolemus, in libro De Judworum regibus, : “Hy μὲν οὖν thy γλῶσσαν ‘E6patoc, τό ye phy elg de Mose verba faciens, ait illum fuisse primum . θεωρίας καὶ td εἰς Adyous ἐντεχνὲς ox ἀθαυμάστως sapientem grammaticamque Judzis tradidisse, que Ϊ [ : ἔχων. Εὐπόλεμος γοῦν ὁ ἱστορικὸς τοὺς én’ αὐτῷ apud illos hodieque forsan est in usu. Phosnices i | ; . . Myoug συντιθεὶς, tv tH Περὶ τῶν ἐν rH ἸΙουδαίᾳ vero abiis artem accepisse , maxime cum essent Ἢ Μ βασιιλέων φησὶν ἐναργῶς, Μωσέα δὴ πρῶτον γενέσθαι finitimi Judzis. Hos illam Graecorum filiis tradip ῃ ; Ν σοφὸν, χαὶ γραμματιχὴν τοῖς Ἰουδαίοις παραδοῦναι, disse, cum Cadmus nimirum, apud illos versatus, if : thy τὸ τηνικάδε τάχα mov νενομισμένην- Φοίνικας ipsa prima elementa docuisset. Hujus historia no ie : δὲ nap’ αὐτῶν καταχτήσασθαί te thy ἐπιστήμην, minatim meminit Clemens in Stromatis, Υἱξ. ἰῃ ve ᾽ ἅτε δὴ καὶ ὁμόρους ὄντας Ἱουδαίοις - παραδοῦναι δ primis doctus et eruditus, qui Gracarum lilte tol Ἑλλήνων παισὶ, Κάδμου δηλονότι nap’ adtolg rarum altitudinem, quantum forsan ante illum Ἃ : γεγονότος, xal αὐτὰ δὲ διδάξαντος ta πρῶτα στοι- pauci, perscrutatus est. Cum ergo ipsam primorum Ἱ . χεῖα. Ταύτης ἰδίᾳ μέμνηται τῆς ἱστορίας ἐν τοῖς ( Clementorum scientiam Greci ab Hebrais per Cad- . Σερωματεῦσιν ὁ Κλήμης, ἀνὴρ ἑλλόγιμος καὶ φιλο- mum BBB susceperint, demittai supercilium Ju- Ϊ ᾽ paths, καὶ ἀναγνωσμάτων Ἑλληνιχῶν πολυπραγμο- liamus, qui percontari ausus est: Quam ob causam " νήσας βάθος, we ὀλίγοι τάχα nov τῶν mpd abtod. Gracas disciplinas arroditis , si vobis vesirarum Η ᾽ : Ὅτε τοίνυν καὶ αὐτὴ τῶν πρώτων στοιχείων ἡ ἐπι- Scripturarum lectio sufficit? At enim, inquiet for- Ἵ Ἷ στήμη nap’ ‘E6palwv fixer cot Ἕλλησι μεσολα- san aliquis, Scriptura sacra vulgare, plebeium ac ὶ Govvtos tod Κάδμου, χάτω συρέτω thy ὀφρὺν ὁ protritum dicendi genus continet; Gracorym ! ὶ t φάναι τολμήσας Ἰουλιανός. Tod χάριν ὑμεῖς τῶν autem scripta suavitatemt habent., ac praterea Ϊ + . Ν nap’ Ἕλλησι παρεσθέετε μαθημάτων, εἴπερ ἀὐτάρ- dicendi venustate abundant et gratia. Respon- : ι " χης ὑμῖν ἐστιν ἡ τῶν ὑμετέρων γραφῶν ἀνάγνωσις; demus igitur: Hebreorum liogua prophetas esse ͵ , : ᾿Αλλ᾽, ἴσως ἐρεῖ tig, ἡ. μὲν θεία Γραφὴ, κοινήν te locutos, et ipsa Mosis scripta, ut ompibus imis Η Ἄ χαὶ ἀγελαίαν, καὶ ἅπασι χατημαξευμένην Eyer thy ac summis nota. essent, in familiare loquendi | : λέξιν" εὐστομεῖ δὲ τὰ Ἑλλήνων, xal καταπλουτεῖ genus, nec d

ifficile captu, fuisse translata. Quod | v τὸ ἐπίχαρι, xal mpds.ye τούτῳ τὸ εὐεπές. Φαμὲν si sdmodum venusta et sonora est Gracorum ora- Ἐ ι οὖν, ὅτι γλώττῃ μὲν Ἑδραίων ἐλαλήθη ta προφητῶν, tio, cum singularj verborum ἀεἰθεί!, a decoro ta- ij a xal αὐτὰ δὲ ta Μωσέως, ἵνα xal ὑπάρχῃ γνώριμα. D men videntur aliena, et veritate destituta. Mulia i " Mixpots xat μεγάχλοις, μετεποιήθη χρησίμως εἰς τὸ enim deorum millia comminiscuntur, unum aulem i | .{ τῆς γλώττης εὐτριδὲς xal δυσέφιχτον ἐχούσης παν- natura ac vere Deum prorsus ignorant. At quis- Ἧ Ἂ τελῶς οὐδέν. El δὲ πολὺ τὸ εὔχοσμον ta Ἑλλήνων quis sapit, laudabit cum, non qui diserie ἰοφυΐ et | | - γ ἔχει, καὶ τὸ ἀπόλεκτον εἰς hyd, ἀλλ᾽ tv ἐχδολῇ τοῦ elegantibus verbis ati noverit, eoramque solum " πρέποντος γεγονότα φαίνεται, xa τῆς ἀληθείας splendorem jactet : sed eum potius, qui verba mi- 3 hpaptyxdta - puploug yap ὅσους μυθολογοῦσι θεοὺς, nus prompte et expedite quidem pronuntiet, re- ‘ & tov Eva δὲ φύσει καὶ ἀληθῶς εἰσάπαν ἡγνοηχότες. clam vero de prepotente Deo sententiam, et onme ; "Enatvésat δ᾽ ἄν τις, ef ye σωφρονοίη. od tbvedato- genus sincere probilatis ac virtutis colat. Qua- + & μεῖν μὲν εἰδότα χαὶ χεχομψευμένων ῥημάτων ἐπι- propter a divina Seripwura quivis seipso melior — - & στήμονα, xat τὴν ἐπ᾽ αὐτῷ sh τούτῳ Ψιλὴν αὐχῶντα εί, et certe aliis quoque non inutilis futurus est. y λαμπρότητα - ἐχεῖνον δὲ μᾶλλον, ὃς av ὁρῷτο thy At qui 6 Gracis disciplinis ornatam tantum et ele- , @ phy tiv λέξεων προφορὰν ody ἑτοιμοτέραν Eywv, gantem orationem fuerit consecutus , nihil praeterea » ὀρθῶς δὲ thy δόξαν, thy emi yé φημι tH πάντων commodi capiet ad sanciilatem et iniegritatem χρατοῦντι Θεῷ, xal πάντα τρόπον ἐπιειχείας οὐχ morum, modestiaque et gravitalis studium. Ut <!-- leaf 427 --> enim multoties jam repetii, apud illos reperio deos A ἀνεπιτήδευτον ἔχοντα, βάσιμον & καὶ olov ἱππήλα- : nullum vitii genus aversari, sed per foedas et fla- tov πᾶν εἶδος ἀρετῆς. Οὐχοῦν ἀπὸ μὲν τῆς θεοπνεύστου gitiosas voluptates omnem honestatem abjicere. Τραφῆῇς ἑαυτοῦ βελτίων av yévorto παστιτοῦν, xat Qualis autem demum iste futurus sit, qui feedissi μὴν χαὶ ἑτέροις οὖκ ἀσυντελὴς εἰς ὄνησιν᾽ and δέ morum criminum reos esse novit illos, quibus ho- ye τῶν Ἑλληνιχῶν μαθημάτων καλλιεπήσας μόνον, nores divini tribuantur , omittam dicere. Quod si χερδανεῖ πρὸς τούτῳ td σύμπαν οὐδὲν el ye td palmam tribuit Grecorum scriptis, propterea quod εἶναι σεπτὸς χαὶ ἐπιειχὴς, tyxpatelac te χαὶ σεμνό- multa urbanitate abundant, nostra vero minime, τητὸς ἐραστής. Ὡς yap ἔφην fon πλειστάχις, τοὺς perconianti respondeat : Si quis poculo aureo in- map’ αὐτοῖς εὑρίσχω θεοὺς, ἀποσπουδάζοντας piv fundat helleborum, alteri vero non aureo quidem, τῶν ἐχτόπων οὐδὲν, ἡδοναῖς δὲ talc εἰς αἰσχρότητα sed vel ex vilissima materia conficto, mel apum χαὶ ἀσέλγειαν ἅπαν παριόντας xadév. Ὁ δὲ τοῖς i labortm injiciat, tum pro potestate sorbere jubeat αἰσχίστοις ἅπασιν ἁλῶναι μεμαθηχὼς τοὺς προσχυ- tram ex lis libuerit : an qui bausturus est, in νουμένους, ὁποῖος Eotat λοιπὸν παρήσω λέγειν. El ὶ materiam intuens deteriora preferet; an potius δὲ Sh τὸ χρῆναι νιχᾷν τοῖς Ἑλλήνων ἀπονενέμηχε ' recte judicans, ei quod natura noxium est, utile λόγοις, dts πολὺς nap’ αὐτοῖς μὲν ὁ ἀστεϊσμὸς, | anteponet, licet vilissimo vasculo contentum ? Β rap’ ἡμῖν δὲ οὐχέτι, φιλοπευστοῦντι φραζέτω" Epa , yap ef τις χοτύλῃ χρυσῇ tov ἑλλέδορον ἐγχέας, ἑτέρᾳ ye phy οὐ τοιαύτῃ, μᾶλλον St κχαὶ εὐτελεστάτῃ chy : ὕλην tov τῶν μελισσῶν ἐνετίθει πόνον, εἶτα ῥοφεῖν ἐχέλευεν ἐπ᾽ ἑξουσίας td δοχοῦν " ἄρα vale ὕλαις ἐνορῶν τὴν ἀμείνω ψῆφον ἐδίδου τοῖς χείροσιν, ἣ διχάσας ὀρθῶς cod πεφυχότος ἀδιχεῖν προετίθει τὸ , ὠφελοῦν, χἂν εἰ tv σχεύει χέοιτο tip λίαν εὐτελεστάτῳ ; 233 Quoniam autem contendit prestare ut aGre- Ἐπειδὴ δὲ, φησὶν, Fv apervov ἡμας μαθημά- cis litteris fideles arceamus, quam ab iis que idolis των εἴργειν Ἑλληνιχῶν τοὺς πιστεύσαντας, ἤγουν immolantur , audiat rursus nos justissimis de cau- τῶν ἱεροθύτων, dxovétw bh πάλιν, Ste τῆς pay τῶν sis ab idolothytorum esu fideles prohibere solitos, ἱεροθύτων ἐδωδῆς ἀποσοῦθεξν εἰθέσμεθα τοὺς πιστεύ- ὶ non autem a Gracis litteris. Nimirum hanc causam σαντας, καὶ μάλα εἰχότως, εἴργομεν δὲ ἥχιστα τοῖς | proferimus quod, cum unus sit ac solus revera Ἑλλήνων γράμμασιν ὁμιλεῖν. Kav εἰ βούλοιτό τις Deus, nos vel ab aliorum nomine abhorremus, et thy altiav ἀναμαθεῖν, φαμὲν ὅτι ἑνὸς ὄντος xat i omni exsecratione detestandum credimus. Atque μόνου tod xath ἀλήθειαν @cod, καὶ td εἰδέναι μόνον Ϊ hoc docet sapientissimus Paulus cum scribit: « Sci- +d ἑτέρων ὄνομα πεποιήμεθα στυγητόν, χαὶ βδελυ- mus enim nullum esse Deum nisi unum, ac idolum ( plac ἁπάσης ἐμποιητικὸν elvar πεπιστεύχαμεν. Kat it nihil esse in mundo **. » Non enim si nugantur ali- τοῦτο διδάξει γεγραφὼς ὁ πάνσοφος Παῦλος " εΟἴδαμεν Ϊ qui, aut mente potius emota insaniunt, deosque γὰρ dt: οὐδεὶς Θεὸς, εἰ ph εἷς, καὶ ὅτι οὐδὲν εἴδωλον Ὶ ς guneupant quos forte voluerint, ac in templis ere- tv χόσμῳ. » OF yap εἰ ἀθύρουσί τινες, μᾶλλον δὲ ctis simulacris in fraudem abducti sunt, nos una xa μεμήνασι tov νοῦν παραχεχομισμένοι, xal χατά cum illis necesse est etiam insanire, perindeque ye td αὐτοῖς δοχοῦν ods Av ἔλοιντο τυχὸν ὀνομάζουσι aflfici, ac putare deos esse revera alios preter unum θεοὺς, xaliv τοῖς τεμένεσιν ἱστάντες ἔδη πεπλάνην- Ν naturalem, universitatisque Opificem. Sublatis ergo tat, cvvagpalverv’ αὐτοῖς καὶ ἡμᾶς ἀναγκαῖον, δια- . id plane de medio idolis, dicimus immolatum nihil χεῖσθαί te χαὶ ppovelv ὡς clev ἕτεροι χατὰ ἀλήθειαν if esse : comedimus porro conscientia pura, Deo glo- θεοὶ mapa tov Eva, χαὶ φύσει, xat tiv ὅλων Δη- ii riam tribuentes, qui nobis omnium esculentorum μιουργόν. ᾿Αναιροῦντες τοίνυν xal τοῦτο εἰσάπαν thy it liberum et innoxium usum largitus est. Quod si εἰδώλων ὕπαρξιν, οὐδὲ ἱερόθυτον elval ti φαμεν’ quis in bis infirmus est, ac nondum sanam ac fir- ἐσθίομεν δὲ συνειδότι χαθαρῷ, Osh thy δόξαν ἀνάπτον- th mam mentem habet, sed que diis immolantur ea τες, ὡς ἁπάντων ἡμῖν τῶν ἐδωδίμων ἐλευθέραν te καὶ putat aliquid esse revera, cum nondum ad sinceri- p ἀζήμιον χαρισαμένῳ τὴν χρῆσιν. El dt ἀσθενεῖ τις ἐν . tatem fidei pervenerit ; nos eum ut pedotribe pue- τούτοις, ὑγιᾶ te οὔπω xal εὔρωατον Eyer τὸν νοῦν, ᾽ ' ros paulatim ad perfectissimam rei notitiam evehi- οἴεται δὲ elval τε καὶ ἱερόθυτα ἀληθῶς, οὔπω βεδη- ξ mus. Sapientissime igitur Paulus ait: « Siego cum χότι περὶ td γνήσιον εἰς πίστιν συγχαθιστάμεθα, } gratia participo, cur ob id impius judicor, pro quo ὥσπερ τινὲς παιδοτρίδαι διαγυμνάζοντες τὰ μειρά- Ἷ ' ego gratias ago **? » Quamobrem ca coutingere si xia, ἀναδιδάζοντές te, χατὰ βραχὺ πρὸς τελεωτάτην : ΗἹ se occasio dederit, qua idolis immolata fuerint, tot πράγματος ἐμπειρίαν. Οἰκονομικώτατα γοῦν 6 ? nihil prorsus offendet eos qui confirmati sunt in Παῦλός gnaw: « El tym χάριτι μετέχω, vt βλασφη- at fide. Nam si iWolum plane nihil sit, ne immolatum μοῦμαι ὑπὲρ ob tym εὐχαριστῶ ;» Odxodv ἀδικήσει. 4 quidem aliquid erit. Inspicientes igitur scripta μὲν παντελῶς οὐδὲν τοὺς ἱδρυμένους ἐν lover τὸ χαὶ Grecorum , vérborum compositionem laudamus, εἰ αὐτῶν ἅπτεσθαι τῶν ἱεροθύτων, εἰ τύχῃ. Εἰδώλου yap ι} concinnitatem orationis ; sed eorum placilis repu- ὅλως οὐχ ὄντος, οὐδὲ ἱερόθυτον ἔσται tt. Περιεργά- : 4 diatis ad sanctas potius Scripturas convertimur, ζόμενοι δὲ tag Ἑλλήνων συγγραφὰς, thy piv tiv it in quibus clucet veritatis decus, et accurata do- λέξεων ἐπαινοῦμεν συνθήχην, xal td εὔρυθμον εἰς Ὶ ΜῈ Cor. vu, 4. 1 Cor. x, 30. Π <!-- leaf 428 --> λόγους, ἀπανιστάμενοι δὲ τῶν ἐν αὐταῖς δογμάτων, A Smatum cognitio cumulate continetur, et omne ge- ᾽ : παἷς ἁγίαις μᾶλλον προσχεχλίμεθα Γραφαῖς“ ἐν- nus bonorum documentorum, per que omni vir:ute αστράπτει yap αὐταῖς τῆςς ἀληθείας td κάλλος, χαὶ plenus quis statim evadat, et recte factorum gloria hE δογματικῇ

ς ἀχριθδείας ἐνσεσώρευται γνῶσις, xa conspicuus. Π πᾶν εἶδος ὑποθηχῶν ἀγαθῶν, δι᾽ Gv av γένοιτό tig ἀπάσης εὐθὺς ἐπίμεστος ἀρετῆς, xal tole ἐξ ἀγαθ- ουργίας. αὐχήμασιν eb μάλα διαπρεπής. ͵ , Ἐνισταμένῳ δὲ peta τοῦτο, xal thy ἁγίαν te καὶ Juliano porro instanti, et sanctam divinamque θεόπνευστον χατασχώπτοντι Γραφὴν, ἐπεί tor th Seripturam subsannanti, BH quod Hebrxorum "E6palwy συντέθειται γλώττῃ, φαίη av, οἶμαι, τίς lingua composita sit, dixerit, opinor, aliquis. Nom *Ap’ οὖν, & χράτιστε, συγκαταψέξεις αὐτῇ xat tag ergo, vir egregie, una cum Hebraica lingua cxte- Η ἑτέρας τῶν γλωσσῶν, αἵπερ av εἶεν τῆς Ἑλλήνων ras, que a Greea diverse sunt, contemnes, tuam- He ἐξῳχισμέναι, καὶ ταύταις ἐναριθμήσεις πάντως mov que adeo illam Ausoniam, quam et tanti facis, in ι | chy chy, fv δὴ καὶ πεποίησαι περὶ πολλοῦ " thy τῶν ecaram numero collocabis ? Atqui num verum dictu - ἍῈ Αὐσονίων φημί ; Καίτοι πῶς obx ἀληθὲς εἰπεῖν, ὡς est nos, si recta et aqua sentire velimus, Gracam ᾽ εὕρημα μὲν θρησχείας thy Ἑλλάδα φωνὴν xarado- Β linguam pro pietatis invento non habitoros, sed ' γισαίμεθα ἂν ἧκιστά ye, ὀρθὰ καὶ εἰχότα φρονεῖν unam quoque ipsam ἐχ iis linguis esse, quae inef- ἡρημένοι; Μίαν δὲ xat adthy γενέσθαι γλωσσῶν, fabili Dei virtute quondam ia multiplicem sondm ᾿ ἀῤῥήτῳ δυνάμει Θεοῦ κατατετμημένων χατὰ χαιροὺς divise fuerunt, quo tempore ad Ἠ" Ε εἰς πολύθρουν ἠχὴν, tiv τὸν οὐρανομήχη πύργον mines turrim exsiruere coeperant. Enimvero Gre- ; i! ἐγηγερχότων. "QAOncav piv yap, κατὰ τὸ elxds, of corum sapientes, ut credibile est, putarunt se elo- : BE ; 'Βλλἡνωγ Μὢ.ᾗ .ᾗμτᾳι yevécbar tis xadite- cutionis inventores esse, et ineffabilis virtutis opera ἰ é {| 4 πείας αὑτοὶ, xal ta τῆς ἀφράστου δυνάμεως Epya sibi aseripserunt; sed fis imprecatur beatus David, | tals σφῶν αὐτῶν ἐχνενεμήχασι χεφαλαῖς. Ἐπαρᾶται dicens: « Disperdet Dominus omnia labia dolosa, ἢ δὲ αὐτοῖς λέγων ὁ μακάριος Δαδίδ" « Ἐξολοθρεύ- et linguam magniloquam, qui dicunt : Linguam no- cet Κύριος πάντα τὰ χείλη τὰ δόλια, xal γλῶσσαν stram magnificabimus, labia nostra-a nobis sunt™; » BF μεγαλοῤῥήμονα, τοὺς εἱπόντας " Thy γλῶσσαν ἡμῶν hoc est, inventores sumus eloquentia. Quapropler i peyaduvodpev, ta χείλη ἡμῶν nap’ ἡμῖν tott->» divinitus quidem date sunt linguz; esique suum - τουτέστιν, Ἡμεῖς εὑρεταὶ γεγόναμεν τῆς χαλλιε- forte cuique, quoad ejus est, precipuum decus ac ' | melas. Οὐχοῦν θεόσδοτοι phy ai γλῶσσαι " xal tayo ς enustas ; sed pre illis Atticam, soni suavitate, mi- mov td ἐχάστης xdddog ἑξαίρετον τό ye ἧχον ix’ rabilem dicimus. Sed nihil hoc illius cultoribus ad Ν αὑτῇ " ἀξιοθαύμαστον δὲ map’ ἐχείνας εἰς ἠχὼ γενέ- morum sanctimoniam, et ad recite vivendi perci- Ἢ σθαι thy ᾿Ατθίδα φαμέν. Ὀνήσειε δ᾽ dv οὐδὲν αὐτὸ piendum iter contulerit. Annon vides in scenis ti- fi δὴ τοῦτο xal pétpov tobe χεχρημένους ele ye τὸ bicines ac citharcndos, qui suavitate voeum permul- i εἶναι σεπτοὺς, xal thy τῆς εὐζωΐας εἰδέναι tpl6ov. cere solent homines cantus avidos, interdum labo- Ἢ ody p45 τουτουσὶ, τοὺς ἐν tals σχηναῖς αὐλοῦν- rare vitiis, vilamque sceleribus obstrictam ducere? ' τάς te καὶ χιθαρίζοντας τοὺς ταῖς εὐφημίαις κατα- Igitur nemo non laudabit eos, quod ad sammum i a κηλεῖν εἰωθότας τοὺς τῶν ἀδομένων φιλαχροάμονας, facundie perveneriat : quod autem a rectis studiis | ἀλλ᾽ εἰσὶν ἔσθ᾽ Ste τῶν χατεψεγμένων xal tals tx alieni sint, quivis eos merito reprebendet. Atqui Π Ξ νόμων αἰτίαις Evoyov διαδιοῦντες ζωήν ; οὐχοῦν ὅτε pueri in sacris Litteris educati, Deo charissimi sta- i | 4 μὲν καλλιεπείας εἰσάπαν ἤχουσι μέτρον ἐπαινέσαι tim evadunt, licet minus eloquentes videantar. At Ἵ τις ἂν αὐτούς " ὅτι St wh τῶν ἀρίστων ἀπήρτηνται illos mancipiis nihilo inferiores esse ait, propterea : f : σπουδασμάτων, καταμωμήσαιτο av εἰχότως. Παιδία quod carent facundia; ratus hoc solum preclarum : | ' γε phy τοῖς ἱεροῖς ἐντεθραμμένα Γράμμασι γένοιτο esse, omnemque aliam virtutem pro nihiloducens, | av εὐθὺς τῶν ὅτι μάλιστα θεοφιλεστάτων, χἂν εἰ uh D per quam in Dei notitiam aliquis et ad summum — Ὶ ie ὀρῷτο προσὸν αὐτοῖς td tv λόγοις ἐντριθές. ᾿Ανδρα- glorie gradam perveniat. Doceat igitur, utram mi- | : . πόδων δὲ αὐτά pyar xat’ οὐδένα τρόπον διενεγχεῖν, reiur hominem praciaro ingenio, singularique fa- ᾿ τ ὅτι ph ἔχει td εὔγλωττον, ἐν τούτῳ τάχα mov χαὶ cundia, licet impuris moribus; an vero frugi et Ἱ ; μόνῳ τιθεὶς td χρῆναι θαυμάξεσθαι, tic ye μὴν honestum, licet mious excellat eloquentia. Nos ita~ ἑτέρας ἁπάσης ἀλογήσας ἀρετῆς, 8 ἧς av γένοιτό que a sacris 49 5 Litteris et Scriptura divinitus ᾿ ᾽ τις καὶ Ge γνώριμος, καὶ τῆς εἰς ἄκρον εὐχλείας inspirata virtutis omne genus edocti sumus; uti- | ἐ tv xadp. Οὐχοῦν διδασχέτω, πότερα δὴ θαυμάσῃς, mur autem Grecorum ‘libris, veluti quodam verm Ἱ tov εὐφυᾶ te xal εὐεπέστατον, κἂν εἴπερ tig εἴη doctrine preexercitamento; cumque Hebreorum i! βδελυρὸς τοὺς τρόπους, ἤγουν cov ἑπιειχῆῇ χαὶ lingua minus instructi simus, Atticam impiorum χόσμιον, χἂν εἰ ph τις εἴη λαμπρὸς τοὺς λόγους. dogmatum preedicationi subdeximus. Nam donata i, ᾽ "And pv τοίνυν tiv ἱερῶν γραμμάτων τῆς θεοπνεύ' a Deo lingua est cum aliis, nee gentilis supersti- στου Γραφῆς, mavto τρόπον ἀρετῆς πεπαιδεύμεθα. tionis inventum esse dici queat. « Omnis enim ¢a- χρώμεθα δὲ τοῖς Ἑλλήνων λόγοις, οἷόν τι προγύμνα- _pientia a Domino, ut scriptam est **, cet ab 60 om- : Μ Psal. x1, 4, 5. Eccli. 1, 4. <!-- leaf 429 --> nig sermo ; » quia mentis et sermonum dator est. 4 cpa τῆς ἁληθοῦς παιδείας τὸ χρῆμα ποιούμενοι, Porro Julianus Grecorum vesaniam aliter defen- xal txsinsp thy ‘E6palwy φωνὴν odx ἡσχήμεθα, dere conatur sic dicens : tals τῶν ἀσεθῶν δογμάτων ἐπαγγελίαις ὑπηγάγομεν thy ᾿Ατθίδα. Θεόσδοτος yap, ὡς; ἔφην, μετὰ τῶν ἄλλων ἡ γλῶσσα, καὶ od τῆς Ἑλλήνων δεισιδαιμονίας εὕρημα φαίη tig Gv αὐτήν᾽ πᾶσα yap σοφία παρὰ Κυρίου, καθὰ γέγραπται, χαὶ nap’ αὐτοῦ πᾶς λόγος, ὅτι xat vod χαὶ λόγων ἐστὶ δοτήρ. Πειρᾶται δὲ χαὶ ἑτέρως ταῖς Ἑλλήνων ἀδελτηρίαις ἐπικουρεῖν οὕτω λέγων " Sanat cofpera nostra Asculapius: erudiunt Mu- Ἰᾶται ἡμῶν ᾿Ασχληπιὸς τὰ σώματα > παιδεύουσιν 58 nostros animos cum Asculapio, et Apolline, et ἡμῶν ai Μοῦσαι civ ᾿Ασχληπιῷ χαὶ ᾿Απόλλωνι καὶ facundo Mercurio. Mars autem et Bellona socii et Ἑρμῇ λογίῳ tas ψυχάς - “Αρης δὲ xal Ἐνυὼ τὰ adjatores sunt in bello. Vulcanus que ad artes pds tov πόλεμον συναγωνίζεται " τὰ δὲ εἰς τέχνας spectant assignat et dividit. Hac autem omnia Pal- “Hgatotog ἀποχληροῖ xat διανέμει - ταῦτα δὲ πάντα . 18 cum Jove, virgo matre carens moderatur. Vi- ᾿Αθηνᾶ μετὰ tod Ads παρθένος ἀμήτωρ mputaveder. dele ergo nunquid in his rebus singulis vos vinca- Β Σχοπεῖτε οὖν, εἰ wh χαθ᾽ Exactov τούτων ὑμῶν ἐσμεν mus; artibus, inquam , consilio , et sapientia; sive χρείττους " λέγω δὲ ta περὶ tag τέχνας, xal coplav, eas artes spectaveris quz referuntur ad usum, aut xal σύνεσιν " elte yap τὰς πρὸς thy χρείαν σχοπή- ad imitationem, boni alicujus gratia : cujasmodi σειας, εἴτε τὰς tod χαλοῦ χάριν μιμητιχὰς, οἷον ἀγαλ- sunt statuaria, pictura, eeconomica, medica, yue ματοποιητιχὴν, γραφιχὴν, οἰχονομιχὴν, ἰατρικὴν thy ab Zisculapio profecia est, cujus ubique terrarum ἐξ ᾿Ασχληπιοῦ, ob πανταχοῦ γῆς ἐστὶ χρηστήρια, & sunt commoda, que nobis perpetuo fruenda largi- δίδωσιν ἡμῖν 6 θεὸς μεταλαγχάνειν διηνεχῶς. "Eps ᾿ tur ille deus. Quippe me sapius egrum sanavit γοῦν ἰάσατο πολλάχις ᾿Ασχληπιὸς χάμνοντα, ὑπαγο- Asculapius, indicatis remediis, Atque testis horum ρεύσας φάρμαχα. Kal τούτων μάρτυς ἐστὶν 6 Ζεύς. est Jupiter. Si ergo nos desertionis spiritui manci- Et τοίνυν of προσνείμαντες ἑαυτοὺς tH τῆς ἀποστα- panies, animi, corporis, externisque bonis melius σίας πνεύματι, τὰ περὶ ψυχὴν ἄμεινον ἔχομεν, xat mstructi sumus, quam ob causam, his relictis, ad περὶ σῶμα, xal τὰ ἐχτὸς, τίνος Evexev ἀφέντες ταῦτα, illa vos convertitis ? tn’ ἐχεῖνα βαδίζετε : Σ CYRILLUS. ΚΥΡΙΛΛΟΣ. Constat igitur inter deos, quos i

lle nimirum co- Ο Πρόδηλον οὖν ὅτι τῶν αὐτοῦ θεῶν, ods δὴ xat τε- lit, alios medicinam profiteri; alios, perinde ac θαύμαχεν, of μέν εἰσιν latpol thy τέχνην ἑτέροις prestantissimos sophistas, eloquentia precellere; δὲ τὰ εἰς Adyoug ed Eyer, χαθάπερ ἀμέλει xar τοῖς alios cedes edocere, et homicidiorum peritos esse, aplotorg tiv σοφιστῶν" of bt td χρῆναι μιαιφονεῖν et crudelitatis cultores; alios sordidarum artium ἐχδιδάσχουσιν, xal ἀνδροχτασιῶν εἰσιν. ἐπιστήμονες, inventores : denique, ut semel dicam, unusquisque xal ὠμότητος ἐπιμεληταί " τεχνουργοὶ δὲ ἕτεροι χαὶ eorum quos nominavi, ei maxime idoneus est ad βαναυσιχῶν ἐπιτηδευμάτων εὑρεταί " καὶ ἁπαξαπλῶς : quod natura comparatus dicitur. Cumque unius of- ἕχαστος τῶν ὠνομασμένων ἐἑπιτηδείως Eyer πρὸς ὃ ficii fungendi vices siogulis attribute sint, in cxte- ὀ πεφυχέναι λέγεται, καὶ vhv ἐφ᾽ ἑνὶ χαὶ μόνῳ πρά- ris, opinor, erunt otiosi. At.quomodo tales essent γματι διαλαχὼν ἀποχλήρωσιν, ἀπραχτήσειεν ἂν, oluat : dii? Nam quis dicere audeat-deum illum esse, qui που, πρὸς ta λοιπά. Elta πῶς av elev of τοιοίδε 4806 bono sit aliquo destituius? Cum enim ei θεοί ; Kal to: tig 6 φάναι τολμῶν ὡς Eotat td θεῖον abunde suppetant omnia, tum potentissimus ille ὁτονοῦν τῶν ἀρίστων ἐπιδεές ; Kat yap tote παναρ- _ est ac perfectissimus, perfecteque complectens ea, χὲς, πανσθενές te xat αὐτοτελὲς, xat πρὸς que supreme nature conveniunt. Ecquam igitur av ὁτιοῦν ἀρτίως Eyov tiv ὅσαπερ av πρέποι ob causam, vir egregie, dicet, opinor, aliquis,si vere D τῇ ἀνωτάτῳ προσπεφυχέναι φύσει. ᾿Ανθ᾽ ὅτου oh Deus est Coronidis filias, non et xgros sanat, et οὖν, ὦ γενναῖε, φαίη dv, οἶμαι, the, elmep ἐστὶ χατὰ adjectis reliquis naturam suam potentissimam esse. ἀλήθειαν Θεὰς 6 tx Kopwvidog, μὴ xat ἀῤῥωστοῦντας non probavit ? Atqui peculiaris unicuique virtus est, ἰᾶται, χαὶ τὰ Etepa προστιθεὶς, παναρχῇ thy olxetav suaque artis singuli proprium specimen exhibent. ἐχδέδειχε φύσιν; Ἐνεργοῦσι 6 ἀνὰ μέρος Exactor, Alii enim, uti dixi, artiem medicam profitentur; χαὶ τῆς ἐνούσης αὐτοῖς ἐμπειρίας ἰδιχὴν ποιοῦνται sordidam aliquam et illiberalem alii; alii eruditione τὴν ἔνδειξιν. Ot μὲν yap, we ἔφην., εἰσὶν latpol thy et eloquentia prestant et rerum bellicarum usu. τέχνην, of δὲ χαὶ βαναυσιχοί" ἐν χαλῷ δὲ παιδείας Age ergo, quo pacto natura hominis ab illis supera- at λόγων ἕτεροι, xal tiv. ταχτιχῶν ἐπιστήμονες. tur, aut quomodo illorum studia nosiris antecel- Etta, κατὰ tiva τρόπον ἡττῷτοδν αὐτῶν ἡ ἀνθρώπου lunt? Artium enim ac scientiarum magisiri quam- φύσις, 4 πῷς Av clev κατόπιν τὰ xad’ ἡμᾶς αὐτῶν ; plurimi apud nos ac prestantissimi: imo, si vere δΔιδάσχαλοι yap τεχνῶν te xal ἐπιστημῶν πλεῖστοί loqui fas est, ipsis Grecorum diis prastantiores te ὅσοι χαὶ ἄριστοι map’ ἡ μὲν " μᾶλλον δὲ, εἰ χρή τι ] non pauci. Siquidem fieri potest ut quidam artem τῶν ἀληθῶν εἰπεῖν, ἀμείνους xal αὐτῶν av elev tov medicam non ignoret, ac rerum bellicarum scientia map’ Ἕλλησι θεῶν, obx ὀλίγοι τῶν χαθ᾽ ἡμᾶς " εἵπερ <!-- leaf 430 --> ἔστι τῶν ἐνδεχομένων, tov δεῖνα τυχὸν ἰατριχῆς piv A et eloquenti caterarumque artium laude commen- odx ἀμοιρῇσαι τέχνης, εὐδόκιμον δὲ γενέσθαι ta ta- detur. Nonne igitur nostris ingeniis dii pestponendi " χτιχὰ, χαὶ πρός ye τούτοις, ἐλλόγιμον xal οὐχ ἀθαυ- sunt, siad unam duntaxat aliquam rem apti sunt et μάστως Eyovta περὶ ta Etepa τῶν ἐπιτηδευμάτων. habiles; in homine vero uno, sicuti dixi, omnes il- : Elza πῶς obx ἐῤῥίφθαι κατόπιν ἀναγχαῖον τοὺς θεοὺς Ἰογιπὶ dotes simul congestas videre est? Porro aliud τῆς tv ἡμῖν εὐφυΐας εἴπερ εἰσὶ πρὸς Ev τι xal μόνον quidpiam Julianus comminiscitur, velut inexpugna- ἐπιτηδείως Eyovtes adtol, tv ἀνθρώπῳ ye phy, ὡς bilem quamdam munitionem simplicioribas oppo- : ἔφην, evi, συλλήόδην ἅπαντα τὰ αὐτῶν συμπεφορη- nens, et Gracorum nugas sancte Christianorum péva καταθρήσαι tis dv; Προσεπινοεῖ δέτι xal Ete- —religioni prasiare contendil. Quod ut demonsiret, 1 pov, ofov ἄμαχον ἐπιτείχισμα tol; ἁπλουστέροις dv- addit, apud ipsos esse piciores eximios, scalpiores, " ΝΗ τανιστὰς, χαὶ τῆς εὐαγοῦς τῶν Χριστιανῶν θρησχείας et medicos. Tunc, queso, non erubescis quod he , tv ἀμείνοσιν elvat φησι td Ἑλλήνων ἄθυρμα, παρα- seripseris? Ergo pictores egregil, et peritissimi ae cBel ele ἀπόδειξιν td elval τινας map’ αὐτοῖς ἄρι-. scalptores demonstrabunt deos esse, qui dii non ͵ ty ota Cwypagely εἰδότας, λατύπους te xat latpovs. sunt: quin potins imparos demones, aut cerie 7 Etta, εἰπέ por, ταυτὶ γεγραφὼς odx ἐρυθριᾷς ; Εῦ- corruptos homines probaverint. Etenim oblitus mihi χειρες ἄρα ζωγράφοι, xat εὐτεχνέστατοι λιθουργοὶ, B yidewr igne ustum -Aiseulapiam, et Epidauri ful- 7 θεοὺς ὄντας ἀποφήνειεν av τοὺς οὐχ ὄντας θεοὺς,Ἠ mine percussum, ut prius diximus.. Sed forsan " ; μᾶλλον δὲ τοὺς ἀχαθάρτους δαίμονας, ἤγουν ἀνθρώ- existimat nullum Christianum aut medicine arte, Η ποὺς χατεφθαρμένους. ᾿Ἐπιλελῆσθαι yap μοι δοχεῖ πυ- aut eloquentia, aut rei bellice studio claruisse. Ve- Π ριδλήτου γεγονότος ᾿Ασχληπιοῦ, xal χεραυνωθέντος rumtamen, egregie vir, si omnibus vite institutis, ee tv Ἐπιδαύρῳ xaba προλαδόντες εἴπομεν. Οἵἴεται 88 artibus ac scientiis preficere deos oportet earum lows οὐδένα γενέσθαι Χριστιανὸν, ἣ twv παναρίστων ἰα. jinventores.aut doctores ; quanta demum multitude τρῶν, ἣ τῶν ἐλλογιμωτάτων, hyouv τῶν εὐδοχιμεῖν εἰ- suflicies? Infinite enim res sunt in vita, studio- } δότων tv ταχτιχοῖς. Εἰ δὲ ἅπασιν, ὦ χράτιστε, τοῖς ἐπι- rumque 997 rationes, etiam ad vilissima quaque τηδεύμασιντοϊ; κατὰ tov βίον, τέχναις τε χαὶ ἐπιστῆ- pertinentes. Sed cui mens sapit, videt utique quam ; ᾷ pats θεοὺς ἐπιστῆσαι χρὴ, τοὺς ἐξευρηχότας, | χαὶ putida sint Grecorum placita. Miratur perro Aiseu- διδάσχειν ὀφείλοντας " πόση τις ἀρχέσειεν h πληθύς ; lapium Julianus, quod sibi, ut ait, egrotanti reme- Υ̓ Μυρία yap ὅσα ta ἐν τῷ Bly πράγματα, χαὶ τῶν dia suggesserit, idque Jovi cognitum dicit.. At quam | ἐπιτηδευμάτων of τρόποι, χαὶ μέχρις αὐτῶν xata- ob causam testis medicorum adhibitus est nobis Ju- 4 Gatvovtes τῶν ἄγαν εὐτελεστάτων. Πλὴν εἴπερ tw ( Piter, ac non ipse potius wgros sanat? An forte 1 σοφὸς ἐνῴχισται νοῦς, ὁρᾷ nov πάντως τῶν Ἕλληνι- quod cum artis illius sit ignarus, ejus peritos tecum ἢ Ῥ χῶν δογμάτων tb ἀτερπές. Τεθαύμακε δὲ τὸν ᾿Αᾶσχλη- admiratur, dum interim “Εβουϊαρίι5 medicus veluti: Ε πιὸν, ὡς ὑπαγορεύσαντα, χκαθ᾽ ἅ φησιν αὐτὸς, ἀῤῥω- φυϊάδην in sella considens remedium suggerit ? Nun- ἢ ξ στοῦντι φάρμαχα" καὶ τοῦτο εἰδέναι φησὶ tov Ala. quid enim ipsum potius oportebat, cum sit Deus, Η ἔ Eita tod χάριν μάρτυς ἡμῖν ἰατρῶν παρελήφθη, καὶ ut tu ais, pro sua majesiate morbis liberare, non ᾿ Ξ οὐχὶ 6h μᾶλλον αὐτὸς ἰᾶται τοὺς κάμνοντας ; Ἢ τάχα΄ significando quo quisque uleretur remedio, sed cum ῖὶ ; Tov ph εἰδὼς thy τέχνην, τεθαύμαχε peta cod τοὸὺς potestate potius jubendo ut zger convalesceret? Ita- HE ταύτης ἐπιστήμονας, ὑπηγόρευσε δὲ τὸ φάρμαχον ὁ que ridebitur jure merito quicunque dicit deos illos ΄ ᾿Ασχληπιὸς, καθάπερ, οἶμαι, tle τῶν ἐπιδιφρίων la- esse, qui nonnibil dexteritatis in artibus, aut sindiis ; τρῶν; Kal tor πῶς Eds, μᾶλλον αὐτὸν Θεὸν ὄντα = -hamanis, ac mediocrem peritiam consecuti sunt, Nos, if χατὰ ot θεοπρεπῶς ἀπαλλάξαι τῶν ἀῤῥωστημάτων, unum revera Deum colimus, et ab illo datam esse di- Π ody ὑπαγορεύοντα μᾶλλον ὁποίῳ περ ἄν τις χρήσαιτο εἰμγυβ nature humane sapientiam, prudentiam, et ;' φαρμάχῳ, προστάττοντα δὲ pst’ ἐξουσία: ἀναῤῥω- omnis rationis usum, nec non rerum honestarum stu- ἡ σθῆναι tov χείμενον; Οὐχοῦν γελῷτο Gv τις εἰχότως dium, et mentis inventa, scientias nimirum et artes. . θεοὺς εἶναι λέγων τοὺς περέ τι τῶν ἀνθρωπίνων te- D Proindeque factorem omnium, auctorem, datorem- ᾧ χνῶν, ἤγουν ἐπιτηδευμάτων, ἔχοντας δεξιῶς, χαὶ que bonorumjure confitemur. Julianus autem a vero ' μεμετρημένως λαχόντας thy ἐμπειρίαν. ᾿Αλλ᾽ ἡμεῖς aberrat, cum Marti, Vulcano, et Musis, facundoque te,

<!-- leaf 444 --> atc av ἡμᾶς" χαθηγητὰς γὰρ αὐτοὺς πεποιήμεθα 4 linm opificem ac dominum, ewumque nobis palam Ε τῶν él εὐσέδειαν μαθημάτων, δογματικῆς te ὁμοῦ —feeisse, nemo sane inficias ibit. Induxit enim illum . i xar ἡθικῆς ἐπιστήμης. “Eva δὲ ὅτι cov φύσει xat clare dicentem : ἐ Non erunt Ghi dif alii preter | ἀχηθῶς ὄντα Θεὸν, ὁρατῶν te καὶ ἀοράτων δημίουρ- me. » Et rursum:« Now facies tibi ipsi idolum, a yov xat Kuptov, διωπκολόγηχε piv 6 Μωσῆς, πεφα- nee cujusquam similitudinem eorum qu® sunt ; νέρωχε δὲ xa ἡμῖν, χαταρνήσαιτο av οὔδείς. Ets- in coclo sursum, et que sunt in terra deorsum, et ͵ χεχόμιχε yap αὐτὸν λέγοντα caging’ « OdxEcovrat que sunt in aquis subtus terram "*. » Quinéetiam ; aor θεοῖ ἕτεροι πλὴν ἐμοῦ. » Kat πάλιν " ἐ Οὐ ποιῆ- voce prophetarum sic inquit: « Dicetis ipsis : Dil Gets ὀεαυτῷ ἐΐδωλον, οὐδὲ παντὸς ὁμοίωμα, boa tv qui coelum et terram non fecerunt, pereant de ter- . : tH οὐρᾶνῷ ἄνω, xat ὅσα ἐν τῇ γῇ χάτω, χαὶ ὅσα ἐν ra, et desubter ceelo isto ™. » Ad hee: « Et deum Wy cots ὕδασιν ὑποχάτω τῆς γῆς. > Kal why καὶ διὰ φωνῆς prater me nescias, et salvans non est prvter ἢ τῶν προφὴτῶν οὕτω φησίν - « Ἐρεῖτε αὐτοῖς " Θεοὶ of me. » Canit autem etiam David alicubi: « Om- ξ τὸν οὐρανὸν καὶ thy γῆν οὐχ ἐποίησαν, ἀπολέσθωσαν nes dii gentium demonia, Dominus autem celos ο Ϊ and τῆς γῆς, χαὶ ὑπαχάτωθεν tod οὐρανοῦ τούτου. s fecit *. » : } Kal mposét: todtw: « Kat θεὸν πλὴν ἐμοῦ od γνώσῃ. » Kal- « Σώζων ode ἔστι πάρεξ ἐμοῦ. » Palace i δέ nov χαὶ 6 θεσπέσιος Δαδὶδ, ὅτι « Πάντες of θεοὶ τῶν ἐθνῶν δαιμόνια, 6 δὲ Κύριος τοὺς οὐρανοὺς ἐποίησεν. » ἷ ἱἙπόμενοι τοίνυν χαὶ τοῖς διὰ Μωσέως εὖ pada B Nos igitur Mosis oracula et prophetarum pra- " τεθέσπισμένοις, χαὶ προφητιχοῖς χηρύγμασιν, ἕνα dictiones secuti, unum 255 quidem natura ac piv tov φύσει xal ἀληθῶς ὁμολογοῦμεν elvar @edv. vere confitemur esse Deam. Scimus autem prater- ΕΝ Ἴσμεν δὲ πρὸς τούτῳ, xal ἀνενδοιάστως πεπιστεύ. ea, et indubitanter credimus, omnes illos deos q χᾶμεν, St πάντές of Ocol τῶν ἐθνῶν δαιμόνια. Mod gentium esse demonia. Ubinam ergo a sanctis dis- — ; ᾿ τοιγάροῦν ἔσμεν τοῖς ἁγίοις διάφοροι; ἧ πῶς ταῖς ιοιιιἰιιιὠῃιᾳιοιιοὼ illorum opiniouibus ad- ς : ἐχείνων ἀντάνιστάμεθα δόξαις, ὡς ἕτερα ἅττα ppo- versamur, quasi diversa sentiamus aut loquamur ? | ἓ νοῦντες, ἣ λέγοντες; Ἡχέτω, δειχνύτω, ph yap δὴ Prodeat, ostendat, nec inania verba vehemens ille (i xevods ἡμῶν xatayelzw λόγους 6 δεινὸς ἔνστάτης χαὶ adversarius et accusator veritatis in noseflundat. ἐ τῆς ἀληθείας κατήγορος. Κατατέθῆπα δὲ δὲι καίτοι Caterum permirum mihi visum est, quedcam | 8 διισχυριζόμενος οὐχ ἅπαξ, ἀλχὰ πλειστάχις, Eva δ[γπιοὶ non semel, sed multoties, optimum Mosen ΕἸ Θεὸν εἶναι χαὶ phy χαὶ ὁμολογεῖν thy πανάριστον confiteri unum Deum esse, et alium preter ipsum 3 Μωδέα, xat Etepov in’ αὐτῷ παντελῶς oddéva, xv- plane nullum, tamen non vereatur dicere, an- Ἷ ρίους αὐτὸν ἀγγέλους εἰπεῖν, χαὶ phy χαὶ θεοὺς gelos ab illo dominos, adeoque plures deos nomi- πλείονας, obx old’ ὅπως ἀποτολμᾷ, ἐξαίρετον δὲ nari, sed primum illum pre aliiseximium; verum ᾿ mapa τοὺς ἄλλους thy πρῶτον, ἀλλ᾽ od td προὔχειν C quod aliis pracellat, non sufliciet ad hoc, ut alii ἑτέρων ἀποχρήσει pévov ele td ἀνελεῖν αὐτούς. Ἐξ tollantur. Sin autem solus sit et dicatur ipse secun- Η͂ δὲ δὴ μόνος εἴη χαὶ λέγοιτο χατὰ φύσιν αὐτὸς, τότε dum naturam Deus, tum certe nullus erit cum ipso xal οὐδεὶς ἔσται civ αὐτῷ θεὸς ἀληθῶς. ᾿Ανθ᾽ ὅτορ revera deus. Quid ergo Mosis verba corruimpit, , bh οὖν παραφθείρει ta Μωσέως, καίτοι λέγοντος cumaperte dicat : « Audi, Israel : Dominus Deus tuus Σ ἐναργῶς" « ἴλχους, Ἱσραήλ᾽ Κύριος ὁ Θεός cov, Dominus unus est "**?» Non enim precipuum inter , Κύριος εἷς ἔστιν; » OF yap ἑξαέρετον nap’ ἑτέρους cateros unum et supra omnes Deum intelligere vo- Η͂ τὸν Eva χαὶ ἐπὶ πάντας Θεὸν ἠξίου φρονεῖν ἣ λέγειν, lebat aut dicere, sed incomparabili. eminentie ge- ΐ ἀσυγχρίτοις δὲ μᾶλλον ὑπεροχαῖς ἡρμένον ὑψοῦ nere potius sublimem spiritaliter, et ulira id omae, νοητῶς, xal πέρλ παντὸς νοητοῦ, χαὶ αὐτοφυᾶ, xat quod mente comprebenditur, et ex se ortum, et μ ἀγέννητον μόνον ὄντα ἠπίστατο. Elta πῶς ἣ πόθεν solum ingenitum esse noverat. Jam quomodo aut 4 ἐνδοιαστὸν, we ἑνὸς ὄντος xat μόνου Kup

iov xat unde potest esse dubium, quod cum unus et solus : @cov, καὶ ci λέγοιντό tives θεοὶ χαὶ χύριοι, γυμνῇ sit Deus ac Dominus, licet quidamdicantur dii ac , τετίμηνται χλήσει, φύσεως ὄντες map’ αὐτὸν ἑτέρας domini, nudo tamen nomine tenus duntaxat id ho- ὑφειμένης δηλονότι, χαὶ mote μὲν οὐχ οὔσης, xext- p noris acceperunt, cum alterius sint ab ipso nature, 5 sypévng δὲ nap’ αὐτοῦ πρὸς ὕπαρξιν ; Kat γοῦν xat inferioris nimirum, ct que aliquando nen erat, H ἡμῖν αὐτοῖς td χρῖ;μα δωρούμενος 6 τῶν ὅλων Θεός: sed ab ipso producta est in ortum? Et sane eam- « "Ey, φηδσὶν, εἶπα " Θεοί tote, xal viot ὙΨίστον dem quoque nobis appellationem tribuens universi "1 πάντες. » ἿΑρ᾽ οὖν ot τετιμημένοι καὶ γέρας ἔχοντες Deus : «Ego, inquit, dixi : Dii estis, et Glii Excelsi ἡμερότητο; td διακεχλῆσθαι Geol, τῆς ἑαυτῶν φύ- omnes". » Num igitur qui eum honorem ac decus σεως τὸ pétpov ἀγνοήσομεν; “EHxtota ye. Πεποιή- ab ejus bonitate soriili sumus, ut dii nuncupemur, : peda γὰρ tv σπουδῇ xat λόγῳ td εἶναι σοφοί. "Or. nostra nature modum ignorabimus? Minime vero, | & χἂν εἰ Θεὸν Eva λέγοι Μωσῆς, tov Πατέρα δηλον- Sapientes enim utsimus, nibil non pensi et care étt, συνομολογεῖ nov πάντως αὐτῷ tov ἐξ aitod te nobis est. Quod autem Moses, tametsi Deum voum - aah tv αὐτῷ, καὶ ἴδιον αὐτοῦ Θεὸν Λόγον, ἀεὶ συν- dicit, Patrem nimirum, utique confiteatur una cum 12 Exod. xx, 3. ™ bid. 4. ™ Jerem.x, 41. ™ Osee xm, 4. 7* Psal.xcv,5. " Deut. v1, 4 ! | <!-- leaf 445 --> ipso, illum ex ipso, et in ipso, et proprium ejus A undpyovta, xal ἀχρόνως συνυφεστηχότα, χαὶ συμ- Deum Verbum, semper coexsistentem, et extra προσχυνούμενον Υἱὸν, xal phy xal cd Πνεῦμα τὸ omnem temporis mensuram simul subsisientem, et ἅγιον, προϊούσης Et: βραχὺ τῆς περὶ τούτων δια- coadorandum Filium, adeoque Spiritum sanctum, λέξεως, χαὶ εἰσαῦθις διαδείξομεν, καίτοε paxpods paulo post iterum demonstrabimus ; tametsi dehis πρὸς αὐτὸν περί ye τούτων αὑτῶν κατατείναντες λό- ipsis cum illo jam prolixius egimus. Non enim, ut γους. Od yap tor, καθά φήσιν αὐτὸς, χαινοτομοῦντές ᾽ ait ipse, innovando quidquam affinzimus, aut scri- τι προσειργάσμεθα, xat τοῖς διὰ τοῦ πανσόφου plis Mosaicis temere quod visum est adjecimus, Μωσέως προστεθείχαμεν λόγοις τὸ ἀδασανίστως sed ea potius regulam 256 nobis et amussim pro- δοχοῦν, xavéva δὲ μᾶλλον xal στάθμην ta αὐτοῦ posuimus. Cam autem Christi nativitatem inqui- πεποιήμεθα. Ἐπειδὴ 8 thy Xprotod γένεσιν πολυ- rat, et in lege Mosis sapientissimi frustra se tor- mpaypovel, καὶ tov tod πανσόφου Μωσέως περιεργά- queat (de his enim nulla verba fecisse ipsum ne- ζέεται νόμον " ob yap Sh φάναι tt περὶ τούτων αὐτὸν, scio quomodo contendit), diseat a nobis, doctrine οὐχ ofS ὅπως διατείνεται " μανθανέτω πρὸς ἡμῶν, Mosaice scopum ad Christi mysterium pertinere, ὅτι τῆς Μωσέως πραγματείας 6 σχοπὸς ele td αὐτοῦ Christumque apud enm multoties describi. Quod βλέπει μυστήριον, xat ypapetar map’ αὐτῷ πλει- cum nosset divinus Paulus, dicebat:« Finis enim B σταχοῦ Χριστός. Kat τοῦτο εἰδὼς 6 θεσπέσιος Eqn legis et prophetarum Christus ". » Locuples 8)-ὀ Παῦλος " εΤέλος γὰρ νόμου καὶ προφητῶν ὀ Χριστός. » tem harumce rerum ipse testis erit, Judeos ila ᾿Αξιόχρεως St γένοιτ᾽ av περί ye τούτων αὐτῶν, compelians : « Si crederetis, inquit, Mosi, crede- tots Ἰουδαίων δήμοις ἐπιφωνῶν αὐτός " « Et ἐπι- retis mihi : de me enim ille scripsit . » Agedum στεύετε Μωσῇ, ἐπιστεύετε ἂν ἐμοί " περὶ yap ἐμοῦ ergo, quamvis nullo negotio quam plurima testi- ὀ ἐχεῖνος ἔγραψε. » Φέρε Bh οὖν, xal tor πλεῖστά te monia eaque vera proferre liceat, nos aliis preter- ὅσα xa\ ἀληθῆ μαρτύρια παραχομίζειν ἐξὸν, καὶ > missis, qu ab ipso allata fuerunt ‘pérpendamus, τοῦτο ἀχονιτὶ, τῶν ἄλλων ἀφέμένοι τοῖς nap’ αὐτοῦ atque ita vel in hoc mendacii illam arguamus. παρενηνεγμένοις ἐπαφῶμεν thy βάσανον, οὕτω te . xdv τούτῳ ψευδομυθοῦντα δειχνύωμεν. ' - Dixit Moses ille sacroram interpres Israelitis : "Eon tolvuy 6 ἱεροφάντης Μωσῆς τοῖς ἐξ αἵματος « Prophetam ex fratribus tuis, sicat me, susci- Ἰσραήλ' « Προφήτην tx tiv ἀδελφῶν cov we ἐμὲ . Β _ tabit tibi Dominus Deus tuus; ipsum audietis. Se- ἀναστήσει Κύριος 6 Θεός cov αὐτοῦ ἀκχούσεσθε. eundem omnia que petiisti a Domino Deo tuo ἰΏ Kara πάντα ὅσα ἡτήσω napa Kuplov tod Θεοῦ cov Choreb, in die convocationis, dicentes : Non adji- Ο tv Χωρὴδ, cH ἡμέρᾳ tie ἐχχλησίας, λέγοντες - Od ciemns audire vocem Dei nostri, et ignem hunc προσθήσομεν ἀχοῦσαι thy φωνὴν tod Θεοῦ ἡμῶν magnum non aspiciemus ultra, neque moriamur. χαὶ mop td péya τοῦτο obx ὀψόμεθα ἔτι, οὐδὲ ph Et ait Dominus ad me: Recte omnia que locuti ἀποθάνωμεν. Kat: εἶπε Κύριος πρός pe Ὀρθῶς, suat. Prophetarm suscitabo eis ex fratribus eorum, πάντα 60a ἐλάλησαν. Προφήτην ἀναστήσω αὐτοῖς tx sicnt te : et dabo verbum meum in ore ejus, etlo-~ τῶν ἀδελφῶν αὐτῶν, ὥσπερ σέ" χαὶ δώσω τὸ ATs - @metar eis secundum quod mandavero ei. Et ho- μου tv τῷ στόματι αὐτοῦ, καὶ λαλήσει αὐτοῖς καθότι mo, qui non audierit, qua-cunque locutus fuerit ay ἐντείλωμαι αὐτῷ. Kal ἄνθρωπος, ὃς av ph Fropheta ille in nomine meo, ego vindictam sumam ἀχούσῃ Soa ἂν λαλήση 6 προφήτης tnt τῷ ὀνόματί de eo *. » Videsis ergo ut opportune admodum pov, ἐγὼ ἐχδικήσω ἐξ αὐτοῦ. » ΓΑθρει δὴ οὖν ὅπως illud Christi mysterium significatum sit. Descen- ἐπὶ χκαιροῦ τὸ Χριστοῦ μυστήριον εὖ pada χατετη- dit enim ille universi Deus in specie ignis super μαίνετο. Καθέχετο μὲν yap 6 tiv ὅλων Θεὸς tv elder montem Sina, et vox tube resonabat valde, sicut upd; ἐπὶ td ὄρος td Σινᾶ, καὶ φωνὴ τῆς σάλπιγγος scriptum est °°: sed spectaculum illudcerninon po- ἥἤχει péya, κατὰ td. γεγραμμένον " ἀλλ᾽ Fv ἀπρόσ- terat, et tubarum sonus erat prorsus intolerabilis. ὄλητος tols ὁρῶσιν ἡ θέα, xat δύσοιστος ἄγαν ἡ τῶν 4 Proindeque dicebant vehementi formidine capti: D σαλπίγγων ἠχή. Tatty tor xat ἔφασχον ἀφορήτῳ δέει ¢ ignemhune magnum non videbimus ultra, et κχεχρατημένοι" « Td mip td μέγα τοῦτο οὐχ ὀψόμεθα non audiemus vocem Domini Dei nostri ". » Pa— Ἀἀἔτι, xal odx ἀχουσόμεθα τῆς φωνῆς Kuplov tod Θεοῦ 4sbant enim, cum a gentilium deliriis recentes es- piv. » “Qovto pv yap ἐξ Ἑλληνικῆς ὄντες ἀδελ- sent, Deum’ universi ignem esse sensibilem et con- τηρίας, nip elvat td αἰσθητὸν xal ὁρώμενον πρὸς _ Spicabilem, seque vocem ab 60 prolatam audiisse. ἡμῶν τὸν tiv ὅλων Θεὸν, xal φωνῆς ἀχοῦσαι τῆς Se auiem pre vecordia et ingenii tarditate ax’ αὐτοῦ. Ὅτι δὲ δύσνοι te ὄντες xal παχεῖς ἣγνο- ! veritatem ignorasse, sero ac vix tandem di- ἠχασι τἀληθὲς, ὀψὲ καὶ μόλις ἐμάνθανον, Χριστοῦ λέ- dicerunit, Christo iis dicente de Deo et Pa- γοντος αὐτοῖς περὶ tod Θεοῦ καὶ Πατρός" « Οὔτε φωνὴν tre : « Neque vocem ejus unquam audiistis, adtod πώποτε ἀχηχόατε, ote εἶδος αὐτοῦ ἑωρά- neque speciem ejus vidistis **. » Cum igitur xate.» Οὐχοῦν ἐπειδήπερ ἀπρόσιτος Hv tole τὸ τηνι- 257 spectaculum ecorum, qu ad Dei gloriam κχάδε παιδχαγωγουμένοις τῶν εἰς δόξαν Θεοῦ διαπε- ™ Rom. x, 4. Joan. v, 46.. ® Deut. xvin, 15-20. "9 Exod. xix, 18. 5 Deut. swim, 16. <!-- leaf 446 --> πλασμένων ἡ Oda, λοιπὸν dvayxalwe 6 τῆς ἐνανθρω- A figurata erant, ferre non possent qui tum temporis Ἷ πήσεως tod Μονογενοῦς προανεφωνεῖτο τρόπος. Οὐ instituebantur homines, tandem necessario incar- : yap Fv ἑτέρως συνδιαιτᾶσθαι δύνασθαι τοῖς ἐπὶ γῆς, nationis Unigeniti modus,praedictus est. Nec enim Θεὸν ὄντα χατὰ φύσιν αὐτὸν, el ph yéyovev GvOpw- liter versari cum hominibus. poterat, cum secun- i nog x00" ἡμᾶς πεφηνὼς, peta tod μεῖναι Θεός " αὐχεῖ dum nainram ipse-Deus sit, quam si homo secun- Lug yap dsl td βεδηχός te καὶ ἄτρεπτον, ἡ θεία τε xa dum nos factus appareret, simulque maneret Deus, ἐ ὑπερτάτη, καὶ πάντων ἐπέχεινα φύσις. Ὡνόμασται quippe cum divina et suprema natura stabilitate et ; δὲ Προφήτης, xaltor προφητῶν ὑπάρχων Δεσπότης. immutabiliiate glorietur. Nominatus porro est Pro- r "Eder yap, Eder χαθιγμένον. εἰς χένωσιν, xat td τῆς pheta, licet prophetarum

sit Dominus. Nam cum i ἀνθρωπότητος ὑποδύντα pétpov, uh ἀπόδλητα ποιεῖ- ad inanitatem se demisisset, humanitatis condi- m σθαι τὰ ἀνθρώπινα " ἐοιχὸς δὲ τοῖς τῆς ἀνθρωπότη- tione suscepta, utique decebat que humanitatis Ν tog μέτροις σφόδρα τῆς προφητείας td χρῆμα, Ae- sunt non despicere. ipsa vero_prophetia humanita- | λόγισται δὲ xal ev τάξει τῶν ἀνωτάτω γερῶν. ᾿Αλλ᾽ tis conditioni valde congruit, sed et summum in obx εἴρηται, φησὶν, ἐναργῶς περὶ tod γεννηθέντος rebus humanis dignitatis locum tenere putatur. At 4 tx Maplac. El δέ τις ὑμῶν Evexa συγχωρήσειεν, enim, . inquit, clare istnd dictum non est de eo, 4 ἑαυτῷ φησιν αὐτὸν ὅμοιον γενέσθαι, xal od τῷ Bed, Β qui ex Maria prognatus est. Sin autem vestri gra- προφήτην ὥσπερ ἑαυτὸν, ἐξ ἀνθρώπων, ἀλλ᾽ οὐχ tx tia quis concesserit, sibi ait ipsum similem fore, et Θεοῦ. “Ur piv οὖν Bede te xat &x Θεοῦ κατὰ φύσιν non Deo, prophetam sicut seipsum , ex hominibus, ᾿ ἐστὶν ὁ Υἱὸς, ἐροῦμεν οὐχ εἰς μαχράν. Ἐπειδὴ δὲ sed non ex Deo. Igitur Deum, et ex Deo secundum ξ grat οὐ περὶ tod γεννηθέντος tx Μαρίας γεγράφθαι naturam esse Filium, non multo post docebimus. ταυτὶ, Etepov ἡμῖν καταδειχνύτω γεγονότα χκατὰ Quoniam autem contendit bec deco, qui ex Maria ΐ 4 Μωσέα, , xat od xa’ οὗς abtds av ἕλοιτο τρόπους᾿ prognatus est, seripta non esse, alium nobis osten- τ hyvénxe yap εἰσάπαν τὸ ἀληθές. Οἴεται μὲν γὰρχατὰ dat fuisse secundum Mosen , non autem ex ingenio i Μωσέα προφήτην xat ἄνθρωπον, αὐτὸ δὴ toutl xal suo ac sense: veri enim prorsus est ignarus. Exi- 1 μόνον, ἐγερθήσεσθαι tov προηγγελμένον’ διημάρτηχε διΐπιδι quippe prophetam siculi Mosen, et homi- Ξ δὲ τἀληθοῦς - φαίη yap ἄν τις πρὸς τοῦτο εὐθύς: nem, nihilque certe preter hoc ipsum aliud fore ; Καίτοι πλεῖστοι γεγόνασι προφῆται peta Μωσέα xat eum, quem sacre Littere excitatom iri praedixe- : ἄνθρωποι, xat” αὑτόν περὶ τένος οὖν dpa ta τοοάδε runt.-Sed aberrat a vero. Subjiciet enim statim i φησίν ; Οὐχοῦν πᾶσά πως ἀνάγχη td, dc ἐμὲ, χατὰ aliquis: Cum plurimi post Mosen prophets fuerint πλείστους πρὸς ἡμῶν νοεῖσθαι τρόπους. Kat Sh thy ¢ et homines, sicul ipse fatetur, de quonam tandem Μωσέως dtaxoviav ἀντιπαραθέντες, we Eve, tH tod ἰμς dicit? Ergo necesse est plane illud, sicul me, Lurtipog οἰχονομίᾳ, τῆς én’ αὐτῷ προφητείας thy plurimis modis a nobis intelligi. Et quidem Mosis δύναμιν, φέρε dh, φέρε, διατρανοῦν σπουδάσωμεν. ministerium cum Servatoris dispensatione , quoad ξ ! : Οὐχοῦν ἀφορήτῳ δουλείᾳ χατηχθισμένους τοὺς ἐξ Nimirum gravi servitute oppressos Israelitas Ε αἵματος Ἰσραὴλ ἀπήλλαττεν ὁ Μωσῆς, διεδίδασε 58 Moses liberavit, et per medium mare traduxit, : διὰ θαλάσσης μέσης, καταπεπνιγμένων tv αὐτῷ tov suffocatis in eo qui quondam impotenter dominati ; πάλαι χεχρατηχότων’ ἔθρεψεν ἐν ἐρήμῳ, χαθιεμένου fuerant; alait in solitudine, manna coelitus de- τοῦ pavvas παρέστησε τῷ Θεῷ,, μεσίτης γέγονεν misso; Deo commendavit, medius ac sequester ἐ αὐτοῦ xal ἀνθρώπων, καὶ νόμου διάχονος ἦν, πρὸς Dei et hominum, ac legis administer, eosque ad ᾽ Exacta tiv πραχτέων εὖ μάλα χαταρυθμίζων ad- omnem honestatem sapienter composuit. Hine velut , f τούς. Ἱτέον ἐντεῦθεν ὡς tx τύπου xal σχιᾶς ix” ex typo et umbra ad ipsum. veritatis decus tandem ἴ αὐτὸ bh λοιπὸν τῆς ἀληθείας td χάλλος" τετυράννευχε veniendum est. Tyrannidem in nos exercuit Sata- xa0’ ἡμῶν tx πλεονεξίας 6 Σατανᾶς, xal tole τῆς Ὦ mas, et peccati jugo genus hominum _ illigavit. : ἁμαρτίας ἐγχατέδησε ζυγοῖς td ἀνθρώπινον yévoc. MG Nemo autem plane ab ejus perversitate liber et : “Hv δὲ τὸ σύμπαν οὐδεὶς τῆς ἐχείνου δυστροπίας immuniserat: proindeque fastu intolerabili uteba- ἀπείρατος " τοιγάρ tor χαὶ ὑπέροφρυς fv, xat me- tur, et, infirmitati omnium insultabat his verbis : : φρόνηχε μέγα, xal τῆς ἁπάντων ἀσθενείας ob με- « Universum orbem terrarum apprehendam manu ; τρίως κατεθρασύνετο, λέγων" ε Thy οἰχουμένην ὅλην = sicut_nidum, et tollam sicut ova derelicta : et non ; χαταλήψομαι ti χειρὶ ὡς νοσσιὰν, xat we xata- est qui effugiat me, aut contradicat mihi **. » Quan- ΕΗ λελειμμένα ὠὰ ἀρῶ " xal obx ἔστιν ὃς διαφεύξεται quam frustra sibi tantos spiritus sumpsit, qui a : . pe, ἣ ἀντείπῃ pot. » ᾿Αλλ᾽ ἦν elxalov αὐτῷ td ixi nemine sibi contradicium iri terram depradanti, . Ys τούτου φύσημα᾽ ᾧήθτ͵, μὲν yap ἀντερεῖν οὐδένα eamque nullo negotio pedibus suis subjecturum se καταδῃοῦντι thy γῆν, ἀλλ᾽ οἷον ἀμογητὶ τοῖς ἰδίοις putavil. Spe autem sua miser excidit; Christus , ὑποθεῖναι ποσὶ thy On’ οὐρανόν. ᾿Εσφάλλετο δὲ τῆς quippe centradixit ac restitit : solvit ejus laqueos , ; ἐλπίδος 6 δείλαιος " ἀντείρηχε yap xal ἀντανέστη animi servitute nos eripuit, et immersos peccati <!-- leaf 447 --> 805 . 5. C¥YRILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 896 ce@no liberavit: per Jordanem traduxit, qui bono- A Χριστός᾽ ἐξείλετο τὸν ἐχείνου βρόχον, δουλείας ἡμᾶς rum hostibus et persecutoribus immittit exitium, ἐξεχόμιδε vontijc, xat τοῖς τῆς ἁμαρτίας ἐμδεδηχό- vivificat vero et conservat Deo subditos, et qui tac τέλμασιν ἕξω τέθειχε tod χαχοῦ, διεδίδασε tov ejus voluntati obsequuntur. Dedit nobisnon manna Ἰορδάνην, ὃς tots piv ἐχθροῖς χαὶ διώχειν ἐθέλουσι quod sub sensum cadit, sed seipsum potius, in τοὺς εὖ βιοῦν ἡρημένους mpd ὀλέθρου γίνεται, Cwo- cibum sanctam, et vivificum, et revéra sanctissi- ποιεῖ δὲ χαὶ σώζει τοὺς ὑπὸ Θεῷ, xal ta αὐτοῦ δο- mum. Oblati autem sumus per ipsum Déo et Patri, xodvta φρονεῖν σπουδάζοντας. Δέδωχεν ἡμῖν od et factus est mediator-ipsius et hominum. Ad hec μάννα τὸ αἰσθητὸν, ἑαυτὸν δὲ μᾶλλον, els ἁγίαν, καὶ leges prescripsit, non que in typis et umbris ultra ζωοποιὸν, xal πανάγιον ὄντως τροψήν. Hpocxexo- essent, sed qu® ad optimum ac prestantissimum μίσμεθα 8 5° αὐτοῦ tH Θεῷ xat Πατρὶ, xat μεσίτης vit# genus perducerent. Inest quippe ipsi quoque γέγονεν αὐτοῦ xal ἀνθρώπων. Τεθεσμοθέτηχκε δὲ legi veritatis adumbratio, veritas autem ipsa tan- πρὸς τούτοις ob tx bv τύποις Ext xal σχιαῖς, ἀλλὰ dem ifiuxit. Vide porro quomodo Moses quidem δι᾽ Gv fv μάλιστα τῆς ἁπασῶν ἀρίστης ἐφιχέσθαι non ignoravit, quod unigenitum Dei Verbum, as- ζωῆς. Ἕνεστι μὲν οὖν χαὶ αὐτῷ τῷ νόμῳ τῆς ἀλη- sumpla humanitate, leges veteré mandato longe θείας ἣ μόρφωσις, αὐτὴ δὲ λοιπὸν ἀνέλαμψεν fj ἀλή- citra comparationem meliores daturum erat homi- Β θεια. “Adper δὲ ὅπως odx ἡγνόηχε μὲν 6 Μωσῆς, ὅτι nibus. Nam cum de legibus per ipsum latis scri- γενόμενος ἄνθρωπος 6 μονογενῆς tod Θεοῦ Λόγος psisset, his quidquam addi aut ab iis detrahi ne- τῆς ἀρχαίας ἐντολῇς ta ἀσυγχρίτως ἀμείνω vopo- fas esse 8 : postea Dominica majestatis eminen- θετήσει τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς. Καίτοι yap γεγραφὼς περὶ ; tiam et glorie sublimitatem divineque potentie τῶν δι᾽ αὐτοῦ τεθεσπισμένων νόμων, τό" « ‘En’ αὐ- magnitudiném animo reputans, pracipit hig ver- τῶν οὐχέτι προσθεῖναι, xab an’ αὐτῶν οὐχ ἔστιν bis: ἐ Ipsum audietis juxta omnia qu vobis lo- ἀφελεῖν, » elta τῶν Δεσποτιχῶν ἀξιωμάτων ἐννοήσας quetur **. » Si enim ipse voluerit , inqwit, eas leges thy ὑπεροχὴν, xal τῆς δόξης cd ὑπερτενὲς, xal τῆς ponere, que mandatem per me traditumirritum θεοπρεποῦς ἐξουσίας td μέγεθος, παρεγγυᾷ λέγων " faciant, hujus nulla ratio habeatur. Leges cum po- ¢ Αὐτοῦ ἀχούσεσθε χατὰ πάντα ὅσα ἐὰν λαλήσῃ πρὸς lestate statuat. Deus enim est ac Dominus, eique. dps.» El yap xal yévorto, φησὶν, ἐχεῖνα βούλεσθαι ac soli jure competit leges ponere. Ne autem solus θεσμοθετεῖν αὐτὸν, ἃ δὴ xat Anpaxtov ἀποφήνειεν videretur Moyses de ipso Christo in his prophetiam &v thy δι᾽ ἐμοῦ διαχονηθεῖσαν ἐντολὴν, λόγος ἔστω edidissé, idipsum etiam Pater ipse confirmavit, et τούτου μηδείς. Νομοθετείτω pet’ ἐξουσίας " Θεὸς recte locuium illum declarat his verbis : « Recte ε yap tow χαὶ Δεσπότης, χαὶ αὐτῷ καὶ μόνῳ πρέποι ofinia quzcunque locutos est. Prophetam suscitabo ἂν εἰκότως td χρῆναι θεσμοθετεῖν. “Iva δὲ ph μόνος eis dé medio fratrum Q5Q suorum, sicut te: et ὁρῷτο Μωσῆς thy én’ αὐτῷ προφητείαν ev τούτοις dabo verbu

m meum in ore ejus, et loquetur eis t&eveyxiv, xal αὐτὸς τοῦτο xexdpwxev 6 Πατήρ᾽ secundum Omnia que mandavero ei **.» Atenim ἀριστοεπῇ δὲ αὐτὸν ἀποφαίνει, λέγων « Ὀρθῶς quid sibi hee verba volunt, amice? Non enim πάντα ὅσα ἐλάλησε. Προφήτην ἀναστήσω αὐτοῖς tx quisquam paulo cordatior dixerit, ipsum omnibus μέδου τῶν ἀδελφῶν͵ αὐτοῦ, ὥσπερ σέ᾽ καὶ δώσω td sanctis prophetis verbum dedisse , qui calestia εἰ ῥῆμά pov tv tip στόματι αὐτοῦ, καὶ λαλήσει αὐτοῖς ab illo aceepta verba transportautes aiebant: « Hee κατὰ navta, doa Gv ἐντείλωμαι αὐτῷ. » ᾿Αλλὰ yap dicit Dominus. » Quid ergo sibi valt cum ait, «Dabo τέ 7d τῶν λόγων χρῆμα, ὦ τάν ; OO yap Gh φαίη τις verbum meum in oreejus? » Animadverte, vir exi- ἄν τῶν νουνεχεσφέρων, ὡς ἅπασι τοῖς ἀγίοις προ- mie, Servatoris nostri supra res omnes eminentis- φήταις Pipa δέδῶχεν αὐτὸς, of τοὺς ἄνωθεν xat simam dignitatem. Divini quippe prophetz minisié- ap’ abtod διαπορθμεύοντες λόγους Epacxov: « Τάδε rium suum implentes ea qua maxime servos deter λέγει Κύριός. » Elta ti av βούλοιτο δηλοῦν ἐπὶ : reverentia, dicebait: « Hee ait Dominus. » Hic τούτῳ λέγων" « Δώσω τὸ ῥῆμά pou tv tH στόματι vero non ita, nullo modo : ipse namque Dominus Ὦ αὐτοῦ ; » Lives, ὦ γενναῖε, τῆς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν erat, Patris autem vocibus in unaquaque re potius ὑπεροχῆς τὸ χατὰ πάντων ἀξίωμα. OF μὲν yap utebatur, ut cum leproso dicit: « Volo: mundare®’; » θεσπέσιοι προφῆται δουλοπρεπεστάτην ποιούμενοι et cum mortuos in vitam redire jubet: « Adole- thy Staxoviav, ἔφασχον" « Τάδε λέγει Κύριος " » 6 scens enim, inquit, tibi dico, surge *.» Et: «La- δὲ, ody obtw ποθέν" αὐτὸς yap Κύριος Fv. Ἐχρῆτο zare, veni foras ©. » Et cum crealuram increpal, δὲ μᾶλλον ταῖς tod Πατρὸς φωναῖς tv éxastwp πράγ-᾿ et furentium ventorum impetus retundit; et cum pate, τῷ piv λεπρῷ λέγων - ε θέλω, χαθαρίσθητι"» voce et verbo Deo maxime conveniente insanos ma- τοῖς δὲ teOvewar τὸ ἀναδιῶναι προστάττων « Neavi- ’ gis luctus compescit, « Tace enim, inquit, obmu- xe yap, φησὶν, cot λέγω, ἐγέρθητι. » Καί " « Ad- tesce *. » Huc, opinor, est illud, « Dabo verbum Cape, δεῦρο ἕξω. » Ἐπιτιμῶν δὲ τῇ xticet, xal ἀνα- meum in ore ejus. » Ut enim sapientissimus ille xéntwv piv πνευμάτων ἀγρίων ἐμδολὰς, κχαθιστὰς Paulus seribit : ἐ Fert omnia verbo virtutis sue", » δὲ μαινομένην thy θάλατσαν φωνῇ χαὶ ῥήματι τῷ * Deut. wv, 2. ™ Deat. xvi, 15. “ ibid., 18. 5 Math. vwn,5. Luc. vn, $4. © Joan. " <!-- leaf 448 --> θεοπρεπεστάτῳ, « Lubna yap, Eqn, πεφίμωσο. » A Paris. Quod utique maxime declarat, oraculi sen- ἐ Τοῦτο, οἶμαι, ἐστὶ τό" « Δώσω td ῥῇμά pov tv τῷ sum non δά unum 6 propbetis pertinere, sed pro- } στόματι αὐτοῦ. » Ὡς yap ὁ πάνσοφος γράφει Παῦλος.: culdubio ad ipsum, qui ex Deo Patre secundum ae « Φέρει τὰ πάντα tv τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως ad- naturam Deus ineffabiliter est genitus, non dedi- ὀ ΄ Ϊ τοῦ, » tov Πατρός. Ὃ δὴ καὶ μάλιστα διαδείχνυσιν, gnatus autem est pasci quoque secundum carnem odx ty’ Eva τῶν προφητῶν thy τῆς προῤῥήσεως ex sancta Virgine. Porro temere et ad suum arbi- ἰοῦσαν δύναμιν, ἀλλ᾽ ex’ αὐτὸν ἐναργῶς τὸν ἐκ Θεοῦ trium ac libidinem rursus invertens illud; « Non piv Πατρὸς xatk φύσιν, ὡς Θεὸν ἀποῤῥήτως ysys- deficiet princeps ex Juda, et duz de femoribus ejus, ' νημένον, οὐκ ἀπαξιώσαντα δὲ xat thy κατὰ σάρχα donec venial cui repositum est; » aut, ε cui repo- γέννησιν ἐχ τῆς ἁγίας Παρθένου. Περιιστὰς δὲ πάλιν sila sunt; et ipse erit exspectatio gentium ; » now 4 ἐπὶ τὸ αὐτῷ τάχα mov καὶ μόνῳ καὶ ἀδασανίστως de omnium nosirum Servatore Christo scripta hee i δοχοῦν τό᾽ « Odx ἐχλείψει ἄρχων ἐξ Ἰούδα, xat esse ait, sed de regno Davidis; quod certe et in ἡγούμενος tx τῶν μηρῶν αὐτοῦ, ἕως av ἔλθῃ ᾧ Sedecia rege cessasse dicit. Quod vero prupheti- a ἀπόχειται, » ἤγουν, « ta ἀποχείμενα αὐτῷ" xat cum illud dictum in his mentionem faciat eorum | αὐτὸς ἔσται προσδοχία ἐθνῶν᾽ » ob περί ye tod quiex tribu Juda Isracliiarum regnum tenuerunt, j πάντων ἡμῶν Σωτῆρος Χριστοῦ ταυτὶ γεγράφθαι Bipse quoque dixerim. Sed Julianum mentiri, eum ; φησὶν, ἀλλὰ περὶ τῆς τοῦ Δαδὶδ βασιλείας, fv δὴ in Ezechia regnum Davidis desiisse pradicat, et Ϊ χαὶ χαταλῆξαί φησιν εἰς tov βασιλέα Σεδεχίαν. “Orr Zorobabelis, qui, ut dixi, post captivitatis tempus pty obv τῶν tx φυλῆς Ἰούδα βεδασιλευχότων Ext tov in regni solio consedit, quivis hinc intelliget. Pri- Ἰσραὴλ 6 προφητιχὸς ἡμῖν ἐν τούτοις Siapvnpo- mum enim regnavit Saul : deinde 2GO successu veder λόγος, φαίην av χαὶ αὐτὸς ἐγώ. Ὅτι δὲ ψευδο- temporis Sedecie regnum obvenit. Captis autem ie enst χαταλῆξαι λέγων εἰς Ἐζεχίαν thy tod Δαδὶδ Hierosolymis, et vastata Judzorum regione, Baby- βασιλείαν, xat tod Zopo6a6ed, ὡς ἔφην, peta tov τῆς loniis bellum in ipso gerentibus, in captivitatem : αἰχμαλωσίας xarpdv tots τῆς βασιλείας θάχοις ἐν- actus est cum suo rege Israel, Sedecia nimirum. : ιδρυμένου, εἰδείη τις ἂν ἐντεῦθεν. Πρῶτον μὲν yap Sed exacto demum anno sepiuagesimo, solvit eos βεδασίλευχεν 6 Σαούλ᾽ elta χρόνου διελάσαντος pa- captivilate per Cyrum Deus. Cum autem in patriam xpod , xathvtnxe piv ele Ledexlav tk τῆς ἀρχῆς. reducti essent, et in lege Moysis serio rursus insti- Ἐπειδὴ δὲ ἥλω Ἱεροσόλυμα, καὶ πεπόρθηται τῶν tuerentur, unc sane, unc regoum cepit Zorobabel Ἰουδαίων ἡ ywpa, xatactpatevcdvtwy αὐτοῖς tiv filius Salathiel ex tribu Juda. Quomedo igitur as- Βαδυλωνίων, ἀπεχομίσθη μὲν αἰχμάλωτος Ἰσραὴλ ς serits desiisse regnum Davidis in Sedecia, cum _ dpod τῷ οἰχείῳ βασιλεῖ, φημὶ Sh τῷ Σεδεκίᾳ. Ἑόδο- Zorobabel, ut dixi, post captivitatis tempus in μηχοστοῦ δὲ mapwynxétog ἔτους, ἀνῆχε piv τῆς regni solio consederit, sitque ex tribu Juda et Da- αἰχμαλωσίας αὐτοὺς διὰ Κύρου Weds. Ἐπειδὴ St πρὸς vid, et per successor2s scepirum ad regnum Hero- thy ἐνεγχοῦσαν ἀνεχομίζοντο, xat νόμῳ tip διὰ dis usque transmiserit, qui matre quidem Judxa Μωσέως παιδαγωγεῖσθαι πάλιν ἐσπούδαζον, téte matusest, patre autem alienigena? Sic enim cum de- bh, τότε td map’ αὐτοῖς ἐδέχετο σχῆπτρον Ζοροδάδελ fecissent ex tribu Juda qui principatum gererent, 6 tod Σαλαθιὴλ x φυλῆς Ἰούδα. Πῶς οὖν καταλῆξαξί, natus est Christus, qui et fuit exspectatio gen- φησιν εἰς Σεδεχίαν thy τοῦ Δαδὶδ. βασιλείαν, χαίτοις ftium: nam ipse quoque per fidem Vocalz sunt. ὶ τοῦ Ζοροδάδελ, ws ἔφην, peta tov τῆς αἰχμαλωσίας Alque hoc erat profecto quod de ipsis dictum est xarpdv τοῖς τῆς βασιλείας θάχοις ἐνιδρυμένου, xat per vocem (Servatoris) omnium nostrum Jesu Christi: ὄντο: piv ix φυλῇς Ἰούδα χαὶ Δαδὶδ, παραπέμψαν- « Et alias oves habeo, que non sunt ex hoc ovili : , : cog δὲ διὰ τῶν ἐφεξῆς td σχῆπτρον μέχρι τῆς Ἡρώ- 6 illas oportet me adducere, εἰ fiet unum ovile, Bow βασιλείας, ὃς μητρὸς μὲν γέγονεν Ἰουδαίας, et pastor unus **, » Natus est ergo, uti dixi, Domi- ; ἀλλογενοῦς δὲ πατρός ; Ἐχλελοιπότων yap οὕτω τῶν nus nosier Jesus Christus, cum defecissent omnino i tx ths Ἰούδα φυλῆς τὸ ἄρχειν λαχόντων, ἐγεννήθη Β reges ex Juda; et factus est exspectatio gentium. Χριστὸς, ὃς xal γέγονεν ἐθνῶν προσδοχία " χέχληνται Istud enim ipsi repositum erat. Non enim per ἐ yap καὶ αὐτὰ διὰ τῆς πίστεως. Καὶ τοῦτο fv ἄρατὸ unum 6 sanctis prophetis advocate sunt, at neque i περὶ avtav εἰρημένον διὰ φωνῆς tod πάντων ἡμῶν per sapientissimum Mosen, aut alium prorsus ul- ; ἰΣωτῇρος] Ἰησοῦ Χριστοῦ" « Kat ἄλλα πρόδατα lum. Imo repositum ipsi erat, sicuti dixi, non Ju- ἔχω, & odx ἔστιν tx τῆς αὐλῆς ταύτης, χἀχεῖνά pe daw solius, sed omnium gentium potius imperium. ἰ δεῖ ἀγαγεῖν" καὶ γενήσονται pla ποίμνη, εἷς ποι- Dixit enim alicubi quoque propheta Zacharias de i phy. + Γεγέννηται τοίνυν, ὡς ἔφην, 6 Κύριος ἡμῶν ipso: « Et erit Dominus unus, et nomen 605 : Ἰησοῦς Χριστὄς,θιὼλοιπὁτων εἰσάπαν τῶν ἐξ Ἰούδα: unum, circamiens omnem terram ™. » David item | βασιλέων, xat yéyovev ἐθνῶν ἐλπίς" ἀπέχειτο yap alicubi canit: ἐ Dominus regnavit, exsultet -ter- τοῦτο αὐτῷ. Οὐ yap δι᾽ ἑνὸς τῶν ἁγίων εἰσχέχληνται ra‘. » At rursum acutus

<!-- leaf 485 --> alia nobis communia sunt, templa, delubra, alta- 4 τεμένη, θυσιαοτήρια, ἀγνεῖαι, φυλάγματά τινα, wept i ria, lustrationes, observationes quedam ; inquibus Gv ἣ td παράπαν obdaping, 4 μιχρὰ διαφερόμεθα | aut nullo plane modo, aut parum invicem disere- πρὸς ἀλλύλους. j Ergo si Judaicz jevitatis socius esse vult, et res Οὐχοῦν ef piv τῆς Ἰουδαίων ἐλαφρίας χοινωνὸς i ad usum necessarias ignorare summa in laude po- βεδούληται, xal λόγου παντὸς ἀξιοῖ td τῶν ἀναγχαίων a nit, preda fruatur sua, invideat nemo. Nos υἱὰ cic ὄνησιν cidévat μηδὲν, ἐχέτω td Of papa, φθονείτω Π regia incedemus, et rectum veritatis iter insiste- μηδείς. Βαδιούμεθα δὲ thy ἁμαξιτὸν ἡμεῖς, καὶ εὐθὺ Ξ - mus, amborum vanitate rejecta. Cum autem hac τῆς ἀληθείας ἥξομεν, tale ἀμφοῖν εἰχαιοδουλίαις χαί-- : Ἢ questione utatur : Quid enim nobis relictis διάσο- pew φράσαντες. Ἐπειδὴ δὲ διαπυνθάνεται λέγων " a rum legem non amplectimini, nec ejus preceptis in- Διὰ ti pap ἀποστάντες ἡμῶν οὐχὶ ror tar ᾿Ιου- : Ἢ sistitis, εἰ quare non sacrificatis? respondemus, δαίων ἀγαπᾶτε rdépor , οὐδὲ ἐμμένετε τοῖς ὑπ᾽ ᾽ ipsum veritatis luce destitutum existimasse accu- ἐχείγου Jepopéroig, καὶ drt) τίγος ov θύετε; φα- ia ratos legis observatores contra legem facere sacri- B μὲν ὅτι τῷ τῆς ἀληθείας gett ph χαταλαμπόμενος, " ficiis utendo Deo gratis, tum cultum ei non defe- <phOn παρανομεῖν τοὺς ἀχριδεῖς νομοφύλακας, xat a | rendo invisum, carnalem scilicet ac cruentum : aut ταῖς ἀνδανούσαις θυσίαις tH Θεῷ χεχρημένους, xat i forte putasse, animalium ede naturalem ac verum οὐχὶ thy ἀδούλητον αὐτῷ τελοῦντας λατρείαν, thy διά i Deum oblectari : quanquam priores ipso nonnulli yé φημι σαῤχῶν xal αἱμάτων" ἣ τάχα nov νενόμι- it jisdem superstitionibus irretiti manifestissime do- xev, tate τῶν ξώων σφαγαῖς ἐπιγάννυσθαι tov φύσει .1'. cent, suos quoque deos cruentas supplicationes te χαὶ ἀληθῶς ὄντα Θεόν" xaltor tals ἴσαις αὐτῷ " odisse. Porphyrius quippe in secundo libro De δεισιδαιμονίαις ἐνισχημένοι tives τῶν mpd αὐτοῦ 3 ty abstinentia ab esu animantium, ita scribit: Non au- γεγονότων, ἐναργέστατά φασιν, ὡς καὶ τοῖς παρὰ et tem diis, sed damonibus , cruentas victimus eos ob- σφίσι θεοῖς ἀπηχθημένη πώς ἔἐστιν ἡ Gt’ alpatwv ; Ἷ tulisse, qui in universo Potestates esse exploratum πρόσοδος. Πορφύριος γοῦν ὧδέ mh φησιν ἐν δευτέρῳ \4 - habebant, illud quoque ab ipsis rerum divinarum λόγῳ τοῦ Περὶ ἀποχῆς ἐμψύχων " “Ur δὲ ob θεοῖς, interpretibus confirmatum est. Addit autem poete ἀ.1:1ὰ δαίμοσι tac Ovolac rac διὰ tar alydtwr a quamdam sententiam istiusmodi : apoonror ol tac éy τῷ παντὶ δυγάμεις καταμα- ᾽ 4 θόντες, «al τοῦτο πεπίστωται παρὰ tar θεοιλόγων. Προσεπάγει δὲ xat ποιητοῦ τινὰ χρῇσιν ἔχουσαν ᾽ Π ᾽ Ν | eager , Ἐύκιστοι ἀνδρῶν, ὅστις ἐλξίζῃ δοοὺς ἢ ΤΗ Ossibus carne exutis — ambusto, Ὀστῶν ἀσάρχων xal χολῆς πυρουμένης, Π Quibus ne famelici qu canes vescantur, : . “A καὶ κυσὶν πειγῶσιν οὐχὶ βρώσιμα, ᾽᾽ i 807 Omnes oblectari, aique id accipere wee? Χαίρειν ἅπαντας, ual γέρας 1αχεῖν τόδε; Τ Et alibi cruentas victimas dceos aversari dicens, Kat phy χαὶ ἑτέρωθι τὰς 8: αἱμάτων θυσίας στυγη- a ih rursus ita scribit : Tametsi antiquitus sanciitas in τὰς τοῖς θεοῖς εἶναι λέγων, γράφει πάλιν ὧδ - Καί- } hune modum ista non instiluit : sed frugibusunum- περ td ἀρχαῖον ‘ob οὕτως τῆς ὁσίας ταῦτα βρα- HA quemgue deotum venerabantur. His enim sacrificiis, δευσάσης, a12’ éx τῶν καρπῶν éxactor tar Hh, ; cum natura, tum omnis humane anime sensus θείων τιμῶγντες. Τούτοις pér yap i te φύσις καὶ : oblectabatur. His adjungit etiam poete versicu- dca tar ἀνθρώπων ἡ τῆς ψυχῆς αἴσθησις δὃδω- Hh Ἢ los: ͵ μένοις συγηρέσκετο. Παραζευγνύει δὲ τουτοισὶ χαὶ Ϊ S ποιητοῦ ῥησίδιον " j | Tau lem promiscuis coedibus altare nen ir- D Tavpwr & ἀχρίτοισι φόγοις ov δεύετο βωμὸς qi Sed scelus hoc habebatur inter Pe Td ps ae sal ‘Alla μῦσος τοῦτ' ἔσχον ἐν ἀνγθρώποισι μέγιστον, I ! Quorum animam ademissent , eorum wager Θυμὸν ἀποῤῥαίσαντας ἐέδμεναι hia yvia. | I, Quod animadvertere ticet ex ara que apud Delum Θεωρῆσαι dé ἔστιν éx tov περὶ Andor ἔτι σωζο- \ hodieque servatur ; ad quam cum-nullum animal μέγου βωμοῦ " apo¢ br οὐδενὸς προσαγομένου | Hi i adducereiur, nec super ea immolaretur, piorum ata zap’ αὐτοῖς, οὐδὲ

θυομένου ἐπ᾽ αὑτοῦ ζώου, εὐσε. Ἐ Hie | idcircovocata est. Jia non solum abstinebant a πια- ὀῶν χέχληται Βωμός. Οὕτως ov μόνον ἀπείχοντι i ‘clandis animantibus, sed qui illam erexerant, juxia ctor ζώων θύογτες, GAIA καὶ τοῖς ἱδρυσαμένοιι Hr ac ii qui illa utebantur , pictatis erant participes. τοῦτον, dpolwe xal τοῖς χρωμένοις αὐτῷ μετέδο. HH Cum igitur Ara piorum illa,que apud Delies erat, car τῆς εὑσεδείας. “Ute τοίνυν Βωμὸς εὐσεδῶν Π nominata sit, quod in ea nullum animal macta- 6 παρά ye τοῖς Δηλίοις ὠνόμασται, σφαζομένου τῶν " retur, cur mansuetudinem legali majorem frustra ζώων tv αὐτῷ μηδενὸς, ταῖς ὑπὲρ νόμον ἐπιειχείαις Η vellicat , nosque reprehendit quod dicawus , eon ἀνθ᾽ ὅτου μάτην ἐπιτιμᾷ, xal χαταιτιᾶται λέγοντα; Έ <!-- leaf 486 --> od tats &’ αἱμάτων θυσίαις ἐπιγάννυσθαι Θεὸν, ἐφεῖ- A entis sacrificiis Deum minime delectari, sed ad- σθαι δὲ μᾶλλον τῆς tv πνεύματί te xal ἀληθείᾳ orationem et cultum in spiritu et veritate potius προσχυνήσεως xat λατρείας; ᾿Αλλ᾽ laws pet- Πῶς expetere? Sed forsan inquiet : Quomodo videtur οὖν ὁρᾶται. τὰ τοιάδε τεθεσπικώς ; Ἦ τάχα nou πε- ergo hee precepisse? Num forte Moses vete- φενάχιχεν ὁ Μωσῆς τοὺς ἀρχαιοτέρους, ty’ ἑχάστῳ ribus imposuit, cum singulis legibus preponeret : τῶν νόμων τιθεὶς td, Τάδε .16γει Κύριος ; Kal πρός ἱἰϑιυά : Hae dicit Dominus? Ad hoc quoque nos re- ye τοῦτο ἐροῦμεν ἡμεῖς " Οὐ ψευδηγόρος Fv ὁ Μωσῆς, spondebimus: Non erat mendax Moses,sed divinorum Ὑνήσιος δὲ μᾶλλον τῶν παρὰ Θεοῦ λόγων διακονητής᾽ potius oraculorum sincerus administer. Et lex qui- Ε ὅ ye phy tv γράμμασι νόμος, παιδευτὴς hv ἀφρόνων, dem, que litteracontinebatur, emendatrix erat insi- Ε χαὶ διδάσχαλος νηπίων " ἔφη yap ὧδε νομομαθὴς ὧν pientium, et magistra infantinm ; sic enim loqueba- | ὁ Παῦλος " καὶ οἷόν τισι στοιχείοις, χαὶ μαθημάτων turin lege cum primis eruditus ille Paulus", et ceu ἀρχαῖς, τοῖς ἐμφανεστέροις χεχρῇσθαι λέγων, ἐμμε- quibusdam elementis ac disciplinarum notioribus λετᾷν ἡφίει cols τύποις thy ἀλήθειαν, καὶ γυμνάσμα- principiis uti jubens, in typis assuescere veritatis . Gw νηπιοπρεπέσιν ἐντρίδεσθαι τέως. “Hy yap πως meditationi permittebat, et in puerilibus exerci- ἀνέφιχτον νεοπαγῇ πρὸς εὐσέδειαν thy διάνοιαν tamentis interim versari. Vit enim fleri poterat ut Eyovtag τοὺς ἐξ Ἰσραὴλ, thy tv πνεύματί te χαὶ Β Israelite, qui avimum ad pietatem recens forma- ἀληθείᾳ προσχύνησιν xar λατρείαν ἰσχύσαι πληροῦν, tom habebant , adorationem et cultum in spiritu xal τῆς οὕτως εὐαγοῦς xa χαθαρωτάτης ζωῆς, φημῖὶ ac verilate implere valerent, et tam sanctw ac bh tis εὐαγγελικῆς, tov ἱδρῶτα διενεγχεῖν. Avoxat- purissime vile , evangelice nimicum , perferre ὄρθωτος yap f apeth, xat od μικροῖς ἁλίσχεται mé- sudorem. Virtus enim non facile perficitur, nec. νοις. “Aprota δέ por δοχεῖ φάναι τις τῶν παρ᾽ Ἕλ- laboribus exiguis comparatur. Optime autem mihi Η λησι ποιητῶν᾽ . ς dixisse videtur 6 poetis Grecorum aliquis : μικροῖς δὲ ta ὥς δ.1οι tic ar magna parvis compares laboribus “Ort δὲ td Alav ἀχριδὲς ele εὐζωΐας δύναμιν, xal εἰς At vero quod accuratissima illa bene vivendi ra- _ ᾿σχνότητα thy Soypatixhy, povovouyt xat δυσδιαχό- tio, et dogmatam subtilitas, propemodum intole- ; μεστον ἄχθος ταῖς Ἰουδαίων διανοίαις iv, ἀποφήνειεν rabile δυάεοτγυπι mentibus onus esset, ipse legis- ἂν αὐτός mov λέγων ὁ νομοθέτης διὰ φωνῆς Ἡσαῖου’ lator docebit per vocem Isaiz, ita dicens : « Neque % « Obte ἔγνως, obte ἠπίστασο, obte an’ ἀρχῆς ἦνοιξά͵ nosti, neque scisti: neque ab initio aperui tuas : σου τὰ Gta. “Hdztv yap ὅτι ἀπειθῶς ἀπειθήσεις. » ¢ aures. Sciebam enim quod inobedienter rebella- Κατηῤῥώστησε yap οὕτω td ἁμαθὲς, xat δυσήχοον, turus esses", » Tanto enim stupore, pervicacia et ς χαὶ πολὺ λίαν εὐπαραχόμιστον 6 ἀρχαῖος ἐχεῖνος levitate laborabant veteres illi Israelite, ut, cum Ἰσραὴλ, ὥστε Μωσέως τὸν παρὰ Θεοῦ νόμον éxde- Moses a Deo legem acciperet ac in monte versa~ χομένου xat διατρίδοντος ty τῷ ὄρει, τραπέσθαι πρὸς retur, ad defectionem conversi sint, et vitulo ἀπόστασιν, ιιιΐμὀσχῳ τὸ σέδας ἀνάπτειν ἀποτολμᾷν, divinos honores ausi sint tribuere, hisque omi- ᾿ καὶ phy xal πανευφημῆσαι λέγοντας " « Otros of nibus eum prosequi, dicendo: « Hi sunt dii wi, ΄ ὍΝ θεοί σου 'Ισρἢὴλ, ottives ἀνήγαγόν ce ἐχ γῆῇῆς Αἰγύ- Israel, qui eduxerunt te de terra Aigypti®*. » Cum : ͵ πτου. » ᾿Αδρᾶνῇ δὲ οὕτω xat εὐδιάθρυπτον cic τὰ autem adeo infirmam et fragilem mentem baberent, : χείρω thy διάνοιαν Eyovtes, πῶς av hvécyovto μαθη:ς quo pacto disciplinam evangelicam suscepissent, μάτων εὐαγγελικῶν, ὥστε xa ev τάξει θυσίας mvev- ut loco spiritalis victime intellectualem culiam 4 ματιχῆς thy νοερὰν τῷ Θεῷ καθιεροῦν λατρείαν, xat Deo consecrarent, et pro animantium cade vir- : ς ἀντὶ τῆς τῶν ζώων σφαγῆς thy ἐξ ἀρετῶν εὐοσμίαν; tutum fragrantiam? immolabant igitur oves, boves, "Edvov τοίνυν big te, καὶ βοῦς, καὶ τράγους, τρυγό- hircos, turtures εἰ columbas. Sed consideranda Ἂ vag te χαὶ περιστεράς. ᾿Αλλ᾽ ἔστιν ἰδεῖν χαὶ τοῦ παν- est, atque omni admiratione prosequenda, singu- the ἀξιῶσαι θαύματος τῆς θείας οἰχονομίας xat cd D laris in hoc ratio divini consilii. Cum enim sacri- ξ Ev ye Sh τούτοις Evteyvev. Ἐφιεὶς yap ἱερουργεῖν, ficare permitieret, propterea quod hac in Ε γριο < διά tor cd ev Αἰγύπτῳ ταυτὶ χατειθίσθαι δρᾷν, χαὶ facere soliti essent, ac veluti pedetentim ad per- olov ἀναδιδάξων κατὰ βραχὺ πρὸς τὸ ἀμωμήτως Eyov, fectionem eveheret sacrificandi modos adambra- Ν tobe τῶν θυσιῶν διετύπου τρόπους, ob χκατά ye td bat, non eo ritu quo soliti erant, sed tam solerter Ἢ εἰωθὸς αὐτοῖς, add’ οὕτως ἐσχευαφμένους ἐντέχνως sapienterque preparatos, ut et spiritalis culius "“ Te χαὶ σοφῶς, ὡς καὶ νοερᾶς λατρείας ὠδίνειν tp’ formam in se parerent. Hujasmodi est omnino ἑαυτοῖς thy μόρφωσιν. Οἷόν ti φημι " Τέθυται μὲν stud : Immolatus est agnus in Agypto Israelitis γὰρ 6 ἀμνὸς tv Αἰγύπτῳ thy ἐπὶ vd Πάσχα πανήγυ- Paschatis festum utique peragentibus : immolatus Pty ἀποπεραινόντων 65 pada τῶν ἐξ Ἱσραήλ᾽ τέθυ- autem est pom temere, sed singulari consilio, uti Tat δὲ oly ἁπλῶς, ἀλλ᾽ ἐνσόφως, ὡς Epny. Ἐλαμ- dixi. Assumebatur enim decima primi meusis, im- Ξ Gaveto piv yap and δεχάτης τοῦ πρώτου μηνὸς, molabatur auiem quarta decima sub vesperam διὶ ἐσφάζετο δὲ tH τεσσαρεσχαιδεχάτῃ πρὸς ἑσπέοαν lucernas. Convivarum porre habitus a lege prz- * Rom. u, 20. 55 Isa. xivin, 8 " Exod. xxxu, 4. Ἂ <!-- leaf 487 --> ε 975 : S. C¥RILLI ALEXANDRINI ARCHIEP. 976 al scriptus erat. «Sic enim, inquit, comedetis eum : A ond λύχνοις. Kal αὐτὸ δὲ τῶν δαιτυμονων τὸ σχῆμα Μ Sint renés vestri accineth, et caleeamenta in pe- κατὰ cd τῷ νόμῳ Soxodv. « Οὕτω γὸρ, φησὶν, φάγε- Le dibus vestris, et baculi in manibus vestris; et ‘co- o0e αὐτό" “Eotwoav ὑμῶν al depie, περιεζωσμέναι, i medetis eum cunt festinatione, Paseha est Bomi- xal tz ὑποδήματα tv tol; ποσὶν ὑμῷν, χαὶ αἱ βα- " ni ὅ5,.» Et in singulis sacrificiis peculiaris eui- χτηρίαι tv cats yepol, χαὶ φάγεσθε αὐτὸ μετὰ σπου- ul que ritus erat non temete constitotus, sed arcani δῆς " Πάσχα ἐστὶ Κυρίου. » Kal ἐφ᾽ ἑκάστῃ τῶν θυ- Ἢ quiddam erat in iis adumbratum. Etsingulorum σιῶν τρόπος τις Hv οὐχ ἀτέχνως διατεταγμένος, ἀλλά : : quidem ritus percurrere, longum esset: ad illud τι τῶν ἀποῤῥήτων ἐφ᾽ ἑκυτῷ γραφόμενον ἔχων. Kat ᾿ nunc veniendum est. Nobis enim demonstrandum μαχρὸς av yévorto περὶ αὐτῶν 6 λόγος ἐλαμένοις - P| 309 puto, ipsum cultum legalem, quod ad litteram Exacta διειπεῖν ὡς ἔχει" én’ txetve δὲ viv ledov, Ὶ nimirum ac typos attinet, Deo minus gratum fuis- Χρῆναι yap οἶμαι πληροφορεῖν ὡς ἀδούλητον Fv tip Ἷ se. Htum enim sepe sepius audias per vocem pro- θεῷ τῆς tv νόμῳ λατρείας τὸ χρῆμα, τό ye ἧχον εἰς | phetarum hee clare loquentem : « Quis enim qua- γράμμα, φημὶ, xat τύπους. Πλεισταχοῦ yap λέγοντος al sivit hac de manibus vestris? caleare atriam meum = éxator τις av διὰ φωνῆς προφητῶν τὰ τοιάδε σαφῶς " " non apponet

is. Si attuleritis similam, vanum ἃυ- « Tig yap ἐξεζήτησε ταῦτα tx τῶν χειρῶν ὑμῶν ; ἣι tem incensum, abominatio mihi est. Neomenias ve- Β Πατεῖν thy αὐλήν pov od προσθήσεσθε. Ἐὰν φέρητε iN stras et Sabbata vestra odit anima mea, et diem ma- σεμίδαλιν, μάταιον δὲ θυμίαμα, βδέλυγμά pol ἐσει. Ἦ gnum non fero. Jejunium, et otium, et ferias ve- Tag νουμηνίας ὑμῶν, χαὶ τὰ Σάδδατα ὑμῶν, μισεῖ : Ἢ siras odit anima mea **. » Et rursus: ε Holocau- ἡ ψυχή pov, καὶ ἡμέραν μεγάλην obx ἀνέχομαι. Νη- . sia vestra non sunt accepta, et sacrificia vestra non στείαν, χαὶ ἀργ[ε]ΐαν, καὶ τὰς ἑορτὰς ὑμῶν μισεῖ ἡ i oblectarunt me *. » Per divinum autem David: ψυχή pov. » Kal πάλιν ¢ Pa ὁλοχαυτώματα ὑμῶν al « Non accipiam de domo tua vitulos, neque de οὐχ εἰσὶ δεχτὰ, χαὶ at θυσίαι ὑβμῶν ody ἥδυνάν pe. » 3 i | gregibus wis bircos. Nunquid mandycabo carnem Διὰ dé ye τοῦ θεσπεσίου AaGid- «Ud δέξομαι &x τοῦ : ht taurorum, aut sanguinem hircorum potabo? Immo- οἴχου cov μόσχους, οὐδὲ tx τῶν ποιμνίων cov χιμά- Hh la Deo sacrifictum laudis **. » Et iterum:« Quia ρους. Mh φάγομαν xpéa ταύρων, ἣ αἷμα τράγων q * misericordiam volo, et.non sacrificiam, φὲ scien- ὀ πίομαι; Θῦσον τῷ Θεῷ θυσίαν αἰνέσεως. » Kal πά- | i tiam Dei magis quam holocausta **. » Quin et ipse div - « Ὅτι ἕλεον θέλω, xab od θυσίαν,, χαὶ ἐπέγνω- : si Filius inducitur dicens ad Pawrem et Deum qui in civ Θεοῦ 4 ὁλοχαυτώματα. » Kal phy xat αὐτὸς 6 | ῚἿ coolis est : ε Sacrificum et oblationem noluisti, ὙΥἹὸς εἰσχεχάμισται λέγων πρὸς τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς : ih corpus autem perfecisti mibi. Tunc dixi: Ecce ve- . Πατέρα xat Θεάν - ¢ Θυσίαν καὶ προσφορὰν obx ἡθέ- nio, ut faciam, Deus, voluntatem tuam ©. » λησας, σῶμα ὃὲ χατηρτέσω por. Tir’ εἶπον" Ἰδοὺ : ' ἥκω, τοῦ ποιῆσαι, ὁ Θεὸς, τὸ θέλημά σου. » Ϊ Sed dicet fursan fadversarius : Enimvero Deus Gain & av ἴσως 6 δι᾽ tvavelas " Καίτοι χρῷ δήπου cum sit secundum naturem, sententiam ulique ma- Θεὸν ὄντα χατὰ φύσιν ὑστεροδουλίας ὁρᾶσθαι χρείτ- ! tare non oportuil, sed quod melius esset initio sta- cova, χαὶ ἐν dpyats ἐλέσθαι τὸ ἄμεινον, καὶ ἣν viv hit tuere, et quod nunc sacrificium rej.cit, no in men- ἀπόδλητον ποιεῖται θυσίαν, μηδ᾽ εἰς νοῦν ἑνεῖναι τοῖς Ε ¥ tem-quidem eorur qui legi obnoxti sunt, wprnitte- ὑπὰ cov νόμον. ᾿Αλλ᾽ ὦ κράτιστο, πρὸς ἡμῶν εἰρή- ' | re. Sed tibi respondebimus, obone: Constituit σεται, νενομοθέτηχϑ piv, ὡς ἔφην, τὰ tv σκιαῖς xat Η fe quidem, uti dixi, per sapientissimum Mosen ritus τύποις διὰ tod πανσόφου Mwadw; tals τῶν παιδ- | i umbratiles ac typicos, gearus types iaformandis αγωγουμένων διανοίαις κατάλληλον μάθημα τὰ ev τύ- ; iy eorom mentibus, qui tum erudiebantur, idoneos ποις εἰδὼς, οὐ μὴν ἵνα cols οὕτω παχέσιν ἐμφιλοχω: ἔ He : esse, non ita tamen at in rebus adeo erassis per- Ὀρφῦντες ἀεὶ, τῆς ἐν πνεύματε χαὶ vospiic λατρείας Ἶ He petuo hxrentes spiritali et intellectuali cultu exci- ἀπολισθήσειαν, ἀλλ᾽ ἵνα bv σχιαῦς λαδόντες τῶν ἀλη- Η ; derent, sed aecepta in umbris rerum verarum pre- θεστέρων thy προανάδειξιν, εἰδεῖεν εὖ μάλα τῆς | : dictione, Bei obsecrandi modum cumprimis agno- D προσόδου τὸν τρόπον, ἐντεχνέστατα χαὶ ἐπιστημόνως 5 i scerent, ac recte vivendi semitam scite et artificiose πρὸς thy τῆς ἀληθοῦς εὐζωΐας διάττοντες tpl6ov. : . pergentes. Quemadmodum enim periti fabri erarii, “Qonep yap of χαλχουργικῆῇς ἐπιστήμης ἐν καλῷ γε- Ἷ ' et inter 605 celeberrimi quique, formas imaginum, γονότες, καὶ οὐχ ἀθαύμαστον tr’ αὐτῇ λαχόντες thy ‘ quas facturi sunt, in cera Hiquefacta prius exhi- δόξαν, ta τῶν ἐσομένων σχῆματα χηρὸν διατήξαντες bent; non ut eatenus tantum illorum ars progre- χρησίμως προαναφαίνουσιν, ody ἵνα μέχρι τούτου 7 diatur, sed ut in ipsis, uti dixi, eorum, quae mox προΐχωνται ἀπὸ che τέχνης, ἀλλ' WW bv αὐτοῖς, ὡς | 4 facienda sunt, deeus prius eluceat : posiquam ta- ἔφην, τῶν ὅσον οὐδέπω ποιηϑησομένων προαναλάμπῃ ; men ad exitum perductum opus erit, non jam ar- τὸ κάλλος - ἀφιγμένων ye phy εἰς πέρας. αὐτοῖς τῶν Ἷ tificem jure incusabimus quod typos negligat; si- ἑἐσπουδασμένων, οὐχέτ᾽ tv δίχῃ tiv τεχνίτην αἰτια-. i mili, opinor, mode, posteaquam 910 Christus it- σόμεθα ὑπερορῶντα τῶν τύπων - κατὰ τὸν ἴσον, οἶμαι, j luxit, qui est veritas, et Christianus culius intro- ovtovi τρόπον te xat λόγον, ἀναλάμψαντος tod Χρι- Ἴ i Exod. xu, 41. Isa 1 12-14. 5 Jerem. νἱ, 90, 85 Psal. xix, 9, 15, 14. 89 Osce v1, 6. © Psal. . | Ν Χχαχιχ, 7-9; Hebr. x, 5-7, : ᾽ ὴ <!-- leaf 488 --> στοῦ, ὅς ἐστιν ἀλήθεια, χαὶ τῆς δι᾽ ἀὐτοῦ λατρείας A duets est, vanos.esse typos jure: statuemius, Βρὶ- εἰσκεχομισμένης, χαθοριοῦμεν εἰχότως cd ἀδρανὲς ritaliam enim imagines erant, Age enim, conside- τῶν τύπων᾽ εἰχόνες yap ἦσαν τῶν νοητῶν. @épe yap. remus quibusnam oblectetur Deus, et quid acce- ἐχεῖνο κατασχεψώμεθα, ext τίσιν dv ἡσθείη Θεὸς, plum ei sit : utrum vitulus procumbens ad cadem,. xar τί av γένοιτο th ἀνδάνον αὐτῷ " mitepa Sh μόσχος an ovisin eam rem adducta; ct ὃ thure fumo- ; : ὀχλάσας ele σφαγὴν, Sig ἄρα πρὸς τοῦτο ἡγμένη, χαὶ rum iglobi; an multiplici virtute anima οὐπερίουδ ? j λιδανωτοῦ καπνοὶ τῆς ἐσχάρας ἐξελιττόμενοι, ἣ me- Proponatur enim, si tibet, aliquis 6 Jadeorum λυειδέσιν ἀρεταῖς ἐμπρέπουσα ψυχή; Ὑποχείσθω numerd, circumcisus ét sacrificiis deditus, winus. yap tts, εἰ δοκεῖ, τῶν τελούντων ἐν Ἰουδαίοις ἐμπερί- tasien probisel aquis moribus, sed impudicus po- ΐ τομός ts val φιλοθύτης, od phy Ets χαὶ ἀγαθὸς τοὺς tus, ουεῦσπαθ, petulans e¢ nulli non vitio deditus ; τρόπους, obx ἐπιειχείᾳ σύντροφος, ἀσελγὴς δὲ μᾶλ- alter veto non Israciila, incireumeisa carne, et Lov, αἰσχροποιὸς, ἀχρατὴς εἰς λόγους, ual τῶν δια- crifentis quidem sacrificiis non utens, sed moribes 6e6npévwy οὐδὲν ἀνεπιτήδευτον ἔχων. Ἕτερος Sf optinis, sancius, justus, gon avares, hec vitiisa tig ob tiv ἐξ αἵματος Ἰσραὴλ, ἀπερίτμητος κατὰ lege damndtis obnoxius. et ia.cumtima/ omni virtute — sdpxa, xa) tals pv oi’ αἱμάτων θυσίαις ob κεχρη- pledus : wler igitur altert prestabit, palmamque- ; . pévos, οὐκ ἀθαύμαστος δὲ τοὺς τρόπους, σώφρων, B supremo talcule relatarus est ? Secundas, opinor ; F ἐπιειχῆς, φιλοχερδίας ἀμείνων, οὐδενὸς ἡττώμενος net injuria. Quod si hee non ita te habere putat. 3 tov éx νόμου χατεψηφισμένων, xal ἁπαξαπλῶς ἀπά- εἰ asserit, eciat se majoribus suis repugnaré, eaque- | ons ἔμπλεως ἀρετῆς. Tle οὖν tv ἀμφοῖν θατέρου vituperande suscipere qea omni admiratione illi διοίσει, καὶ thy νιχῶσαν ἀποίσεται ταῖς ἄνω ψήφοις prosequuntar. Porphytias quippe veterem opinio- : στεφανούμενος ; Ὁ δεύτερος, ὥς ye οἶμαι, xat μάλα ues secuies, sic ait alicubi - Operiet igitar ust ρεν-. : εἰχότως. Et δὲ οἴεται xal φησιν ody ὧδε ταῦτα ἔχειν, pargatis moribus ad Deum accedamus, ταοτίβοαϊωνὶ 3 ἴστω τοῖς ἑαυτοῦ προγόνοις ἀνθιστάμενος, καὶ χαχύ- gratas ef victimas, non vero sumpiuosas, Nunc au- . νειν ἐπιχειρῶν, & tod παντὸς ἀξιοῦσιν ἐχεῖνοι θαύ- tem δὲ veste eplendida, non purd, fucrimus induti, _ patos. Πορφύριος γοῦν tals τῶν παλαιῶν ἑπόμενος satis esse non puletar ad sacrificiotum sanctitaiem, δόξαις οὕτω mod gna: Asi τοίνυν καθηραμόνους § Qued aulem nonnulli corpore et vesie nilidi, non Ε τὸ nOoc, ἱέναι θύσοντας τῷ Θεῷ, θεοριλεῖς tac pura iamen ἃ vitiis anime ad sacrifcandum atce- : θυσίας προσάγοντας, ἀ.λ:λὰ ph xolvtedsic. Nir dunt, nihil veferre putant; quasi Deut non oblecieiur E δὲ ἐσθῆτα μὲν Japapar ἀμριεσμένοις, obx ἀρχεῖν eo potissimum quod iu nobis est. divininsimum, si. Ε Μμζιτωπρὀςτὸτἱνθυσὤἀνόν-δων”τὀσμωὠῆωιι. proetertim cum sit οἱ coghatum. FE Capa peta τῆς ἐσθῆτος τιγὲς λαμπρυνάμενοι, 4 ~ Et sane Epidauri pre tentoli feribus iascriptum. 3 ᾿ καθαρὰν κακῶν thy ψυχὴν ἔχοντες lwo πρὸς εται: . tac θυσίας, οὐδὲν διωφέρειν γομίζουσιν" ὥσπερ ob tH θειοτατῷ ys tar ἐν ἡμῖν χαίρονεα μᾶλλοκ tor Θεὸν διαχειμένων ναθαρῶς, até συγγενεῖ προσπεφυκόει, Ἐν γοῦν Ἐπιδαύρῳ προσεγέγραπτο. ‘ vaoi> ἐντὸς Ἰόντα Castus sit sacri , | ΕΞΤ - ἐ : Luving obv Saws thy τῶν HOG καθαρότητα ψιλαιι

ά- _—nteliligis quo pacto moram peritatent sanctis- ξ thy ὅτι μάλιστά φησιν τῷ πανάγνῳ Θεῷ. Πιστοῦται simd Deo longe gratissimam dicat. Atqai ΄Ὸ ᾽ δὲ τοῦτο καὶ δι᾽ ἑτέρων. “Ἔφη yap πάλιν' Ob γὰρ et locd idipsom insuper confrmal. Rursas enim δὴ év μὲν lepoig dad ἀγθρώπων θεοῖς ἀφωρισμό- ith sefibit: Nangquid enim in templis, que diis ξ voc, καὶ ta ἐν ποσὶ καθαρὰ Sei εἶναι καὶ ἀκη- consecrata sunt ab hominibus, caleeos puros esse Σ Aidyta πέδιλα" ἐν δὲ τῷ ναῷ tod Πατρὸς τῷ decet at tmmaculates : in templo vere Patric, adopp τούτῳ, tor ἔσχατον καὶ éxrdc ἡμῶν gui mundus hie en, extimam nostram lla : χιτῶνγα τὸν δερμάτινον, oby ἀγγὸν προσήκει δια Bl] tunicam que eute consiat, castawnm servare non tnpeir, xal peta dyvov διατρίδειν ér tH vag τοῦ Ὦ decedil, et cum ea pura at casta in temple Patris ver- Πατρός; Et μὲν yap ἐν τῷ μεμοιλύγθαι aitoy μό- sari? Nam si ex ejus tantum inguinatione pericu- vov 6 xlrévroc ἔκειτο, ἐνὴν xal παριδεῖν καὶ !um aliquod versaretur, contemnere id forsan ac καταῤῥᾳθυμῆσαι" vir δὲ παντὸς tot αἰσθητοῦ. sihit morari liceret; sed cum sensibile rorpus omne σώμαεος ἀποῤῥοίας φρέροντος δαιμονίων ὑλικῶν, deflurusquésdem materialium damonum secum fe- Ἐ ἅμα vq ἀκχαθαρσίᾳ tq ἐκ σαρκῶν καὶ αἱμάτων γάϊ, fil ut simul cum impuritate, que ec carnium et Ε πάρεστιν ἡ ταύτῃ glin καὶ χροσήγορος δύναμις sanguinis eon dxsietit, amica ἐβεὶ εἰ familiaris pote- Ὶ 60’ ὁμοιότητα καὶ οἰκειότητα. Kal πάλιν- Ἃ δ'οὖν 8448 ϑα similitudine et cognatione etiam adsit. Et rer- ΐ tor Πιατωνικῶν τινες ἐδημοσίευσαν, ravtadrs- sus: Que vero nonnulli Platonici evulgarunt, ea : μιέσητον παραειθέντα τοῖς οὐξυνέτοις, μηνύειν nihil vetat ad proposita rei explicationem intelligen- ta προχείμενα. Λέγουσι δὲ ὧδε" Ὁ pay πρῶτος tibus proferre. Sic autem aiunt : Primum Deum, in- ἔ Θεὸς, ἀσώματός ts dy, καὶ ἀκίνητος, καὶ ἀμέρι. Corporeus cum sit, et immobilis, et indivisibilis, et στος, xal οὐδὲ Ev tivs Gr, οὔτε ἐνδεδεμένος sic neque inalio sit, neque se ipso inclusus, nulla externa ῥαυτὸν,, χρήζει ovderdc τῶν ἔξωθεν, ὥσπερ el- re indigere, ut dictum est. Reliquis autem diis, et ρηται. Τοῖς δὲ Aoxoic θεοῖς, tH te χόσμῳ xa munilo, et inerrantibus et errantibus, qui anima et <!-- leaf 489 --> } ‘ corpore constant, visibilesque dii sunt, gratias re- A toic ἀπλανέσι καὶ πλαγωμένοις, Ex ce ψυχῆς pendi oportere inanimatis viclimis, eo mude suo di- xal σώματος odor ὁρατοῖς θεοῖς, ἀντευχαρι- clum est. στέον τὸν εἰρημένον τρόπον dia tor θυσιῶν τῶν } Cum ergo Deus incorporeus nulla plane re indi- “Ure τοίνυν τῷ ἀσωμάτῳ Θεῷ προσδεῖ piv ὅλως Ν ᾿ξδδὶ externa, cruenta vero sacrificia ipsi Juliani τῶν ἔξωθεν οὐδενὸς, διαδέδληται δὲ καὶ παρὰ τοῖς ha -mogistri reprehendant, cur eos demum criminatur αὐτοῦ γεγονόσι χκαθηγηταῖς 4 &° αἱμάτων πρόσ- , ‘qui sacrificia Deo accepta facere norunt? Scriptum οδος, ἀνθ᾽ ὅτου λοιπὸν ἐν αἰτίᾳ ποιεῖται καὶ γραφῇ " enim est: ¢ Honora Dominum de justis tuis labori- τοὺς θύειν εἰδότας obx ἀπᾳδόντως Θεῷ ; Γέγραπται Wg) bus, et da illi primitias de tunis fructibus justi- yap, ὅτι « Tina tov Κύριον ἀπὸ σῶν διχαίων πό- Ha ‘tie *. » Divinus quoque David dixit: « Sacrificate νων, καὶ ἀπάρχου αὐτῷ and σῶν χαρπῶν διχαιοσύ- i sacrificium justitie, et sperate in Domino *. » yng. » Ἔφη δὲ xat 6 θεσπέσιος Δαδίδ" « Θύσατε θυ- Hi Khem: « Circuivi, et saerificavi in tabernaculo ejus σίαν δικαιοσύνης, xat ἐλπίσατε txt Kuplov. » Kat , ia ‘sserificium laudis et jubilationis **. » Quod autom, nédiv- «¢ Ἐχύχλωσα, καὶ ἔθυσὰ tv τῇ σχηνῇ adtod i ' si bonorum operum splendore careas, vana tibi sit θυσίαν αἰνέσεως xat ἀλαλαγμοῦ. » “Ort δὲ τῆς Ex i | prorsus vis cruenti sacrificii, ipse legislator fidem Β πράξεων ἀγαθῶν λαμπρότητος ox ἐνούσης τισὶν, 2 Ν faciet ad prophetam Jeremiam dicens, cum offen- ἀνόνητος παντελῶς εἴη Av τῆς 8 αἱμάτων θυσίας ἡ a disset Israel : ε Et tu, noli orare pro populo isto in δύναμις, αὐτός te πιστώσεται λέγων 6 νομοθέτης πρὸς , i ,benum : quoniam, si jejanaverint, non exaudiam τὸν προφήτην Ἱερεμίαν προσχεχρουχότος tod ‘Is- i | ;Orationem eorum, et, si obtulerint holocautumata, ραήλ- « Kat cd μὴ προσεύχου περὶ tod λαοῦ τού- ξ a et sacrificia, non placebo mihi in eis®. » Item: coy εἰς ἀγαθὸν, ὅτι ἐὰν νηστεύσωσιν, οὐὖχ εἰσαχού- ι Μ ! « Et super quem respiciam, nisi super mansuetum, σομαι τῆς δεήσεως αὐτῶν χαὶ ἐὰν προσενέγχωσιν Hi et quietum, et trementem sermones meos? Iniquus ὁλοχαυτώματα καὶ θυσίας, obx εὐδοχῶ tv αὐτοῖς. » Π } autem, quiimmolat mihi vitulum, quasi qui occi- Καὶ πάλιν" ἐ Kal ἐπὶ τίνα ἐπιδλέψω, ἀλλ᾽ ἣ ἐπὶ τὸν hi dat ecanem : qui autem offert similam, quasi sangui- πρᾶον, xat ἡσύχιον, καὶ τρέμοντά prov τοὺς λόγους ; μ nem suillum **. » Quin et patientissimus ille Job: Ὁ δὲ ἄνομος ὁ θύων por μόσχον, ὡς ἀποχτείνων : « Dominus enim, inquit, non reprobabit innocen- xdva- 6 δὲ ἀναφέρων σεμίδαλιν, ὡς αἷμα ὕειον. » ht rem, nec ullum munus impii accipiet **. » Dixit Kal phy 6 τληπαθέστατος Ἰώδ' « Ὁ yap Κύριος, . ἡ ‘quoque alicubi alter e sapientibus: « Sacrificiam " φησὶν, ob wh ἀποποιήσεται τὸν ἄκαχον, πᾶν δὲ δῶρον ᾿ δῷ injasto oblatio ridicula®.» Item: «Non probat ἀσεδοῦς od δέξεται.» Ἔφη δέ nov καὶ ἕτερος τῶν ᾽ 1 Altissimes oblationes impiorum *. » Etenim 31 9 © copa: « Θυσία ἐξ ἀδίχου, προσφορὰ μεμωχημένη.» ie ἐ vitee honestas, et optimz cujusque rei studium, et Kat πάλιν᾽ « Οὐχ εὐδοχεῖ 6 Ὕψιστος Ev προσφοραῖς Tied ‘ad virtutes propensio, a vitiis autem aversio, velut ἀσεδῶν.» ‘H yap tor tod βίου σεμνότης, xal πρὸς Π Ἢ | suavissimi? odoris fuerit sanctissimo Deo victima, av ὁτιοῦν τῶν ἀρίστων ἐπιτηδείως ἔχειν, χαὶ προσ- ΄ iy : sieuti beatus David ait : « Placebit Deo super vitu- veveuxévar μὲν τοῖς βελτίοσιν, ἀποσπουδάζειν δὲ waa ‘um novellam, cornua producentem et ungulas®.» πειρᾶσθαι ca yelpw, γένοιτ᾽ av τῷ παναγίῳ Θεῷ [i _Etad hoc quidem nos excitat sapientissimus Paulus, Qucia τις ὥσπερ εὐοσμοτάτη, χαθά prow 6 paxd- : Ἢ _dicens : « Itaque obsecrc vos, exhibete corpora ve- prog Δαδίδ' « ᾿Αρέσε: τῷ Θεῷ ὑπὲρ μόσχον νέον, Hh, stra hostiam viventem, bene placentem Deo, ratio- χέρατα txpépovta καὶ ὁπλάς. » Kat πρός ye τοῦτο Ha mabile obsequium vestrum "*. » Quandoquidem ergo ἡμᾶς χαταθήγει λέγων 6 πάνσοφος Παῦλος " « Πα- Η Μ; | sacrificarint, licet implere voluerint qu veleribus ραχαλῶ oby ὑμᾶς, παραστήσατε τ-ἀ σώματα ὑμῶν é ΤΝ ,velut in umbris prodita sunt, nos regia incedentes θυσίαν ζῶσαν, ἁγίαν, εὐάρεστον tH Θεῷ, thy λογι- ᾽ i i via ad id quod decet recta pergemus, cultum qui χὴν λατρείαν ὑμῶν. » Οὐχοῦν ἐπείτοι πέπαυται tod = 1a ‘spiritu et veritate constat ulique peragentes. θύειν 6 Ἰσραὴλ, tod θύειν ἡμεῖς ἀπεσχήμεθα " ἀλλὰ a i χἂν εἰ θύσειαν αὐτοὶ, χἂν εἰ ἕλοιντο πληροῦν th ὡς tv σχιαῖς tole πάλαι τεθεσπισμένα, thy ἁμαξιτὸν hit ἰόντες ἡμεῖς, εὐθὺ τοῦ εἰκότος ἤξομεν, thy ev πνεύματί te xat νοερὰν λατρείαν εὖ pada διαπεραί- Η νοντες. i Cum autem dicat Israelitas a legalibus sacrificiis ) Ἐπειδὴ δέ φησι tev χατὰ tov vépov ἱερουργιῶν . εδδδβδδβο, tanquam non liceat eis hoc facere, si ab χαταλῇξαι tov Ἰσραὴλ, ὡς obx ἐξὸν αὐτῷ τοῦτο Spay, i t _ _Héeresolymerum urbe separatisint , discat a nobis, εἰ τῶν Ἱεροσολύμων ἀπονοσφίζοιτο, μανθανέτω πρὸς Π quanam veus hac in re providentia usus sit. Cur ἡμῶν thy én’ αὐτῷ δὴ τούτῳ γεγενημένην olxovo- i enim, inquiet aliquis, non ubique terrarum potius lav. ᾿Ανθ᾽ ὅτου yap dh, φαίη τις dv, αὐτῷ τελεῖσθα: ; sibi sa 2a fieri jussit, quam ubi lege obstricti erant, προστέταχε tag ἱερουργίας, obx tv ἁπάσῃ μᾶλλον " π adeoque ceu magni momenti et necessaria res esset, τῇ dn’ οὐρανὸν, 4 καὶ ἔνθαπερ ἂν elev τῷ νόμῳ i solis Hierosolymis ? An quod in ea sola urbe sit su- xateCevypévor, ἀλλ᾽ de tt μέγα καὶ ἀναγκαῖον ἐν 3 i premus Deus, aut sane quod nolit ubique coli? μόνοις tots Ἱεροσολύμοις ; “Ap’ ὡς ὄντος Ex’ αὐτῇ μόνῃ ¢ Τ “ Prov. im, 9. * Ὀεαὶ. iv, 6. © Psal. xxvi, 6. * Jerom. xiv, 11,12. “ Isa. txvi,2,3. % Job vin, τ HPs ες $

Contra Julianum Τοῦ μακαρίου Κυρίλλου ἀρχιεπισκόπου Ἀλεξανδρείας προσφώνημα πρὸς τὸν εὐσεβέστατον καὶ φιλόχριστον βασιλέα Θεοδόσιον. prol. 1 Ἀξιάκουστα μὲν καὶ ἐξαίρετα καὶ πέρα λόγου παντὸς τὰ τῆς εὐαγοῦς ὑμῶν βασιλείας κατορθώματα καὶ τὸ ἀσύγκριτον εἰς εὐσέβειαν, ὥσπερ τινὰ κλῆρον εἰς ὑμᾶς ἄνωθεν καταβαίνοντα, τοῖς ἐκ φθόνου βέλεσιν ἀνίκητον τετηρήκατε διὰ τὸ ἐφ' ἅπασι τοῖς ἀρίστοις δεξιόν, καὶ πατρῷον ὑμῖν καὶ ἔτι παππῷον, ὡς ἔν γε τούτοις ὁρᾶται διαφανές. Καί μοι πρόκειται καὶ ἐφ' ὑμῖν αὐτοῖς τὰς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἁρμόσαι φωνάς· ἔφη γάρ· Οὐ δύναται πόλις κρυβῆναι ἐπάνω ὄρους κειμένη· ἕπεται γάρ πως ἀεὶ τοῖς ἠρμένοις ὑψοῦ τὸ περίοπτον. Τί δ' ἂν γένοιτο τῇ ὑμετέρᾳ γαληνότητι τὸ ἰσοστατοῦν; Οὐδὲν παντελῶς· διελήλακε γὰρ εἰς λῆξιν τὴν ἀνωτάτω τῶν ὑμετέρων σκήπτρων τὸ εὐκλεές, τῇ μὲν τῆς εὐνομίας φαιδρότητι περιαστράπτον τὰ σύμπαντα, ἡμερότητι δὲ καὶ τῇ εἰς Χριστὸν εὐσεβείᾳ κατευφραῖνον τὸν οὐρανόν, τουτέστι τὰς ἄνω τε καὶ λογικὰς ἐν οὐρανῷ δυνάμεις. Ἐστὲ γὰρ οὕτω κατ' ἄμφω τεθαυμασμένοι ὥστε καὶ ἰσάμιλλον τὴν ἐν αὐτοῖς ἔχοντες ἀρετὴν εὐφημίας ἁπάσης νενικήκατε τρόπον. Ἀναθήματα μὲν οὖν παρ' ἑτέρων τὰ εἰς ὑμᾶς, ὦ φιλόχριστε βασιλεῦ Θεοδόσιε, νίκαι, καὶ στέφανοι, καὶ φωναὶ χαριστήριοι, καὶ τὰ δι' ὧν ἂν οὐκ ἀπεοικότως τὰ βασιλέων κράτη καταγεραίροιντο. προλ.2 Ἔδει δὲ καὶ πρὸς ἡμῶν τῶν τὴν θείαν λαχόντων ἱερουργίαν προσκομίζεσθαι βίβλους τὰς ὑπέρ γε τῆς τοῦ Θεοῦ δόξης εὖ μάλα συντεθειμένας· φίλον γὰρ παρ' ὑμῖν ἀεὶ καὶ σύνηθες καὶ πολύευκτον ἀληθῶς τὸ συγκροτεῖν αὐτήν, καὶ τοὺς μὲν κατά τι γοῦν ὅλως ἐμπαροινοῦντας αὐτῇ βδελυρωτάτους ἡγεῖσθαι καὶ ἐν τῇ τῶν πολεμιωτάτων ποιεῖσθαι μοίρᾳ, τιμῆς δὲ ἁπάσης ἀξιοῦν τοὺς ὅσοιπερ ἂν τὰ εἰς δόξαν Θεοῦ φρονεῖν ἕλοιντο καὶ λαλεῖν. Ἁγιοπρεπὲς δὲ καὶ τοῦτο φαίην ἂν εἶναι τὸ πλεονέκτημα, καὶ τοῖς ἀοιδίμοις ὑμῶν κορυφαῖς ὅτι μάλιστα πρεπωδέστατον. Ἔφη γάρ που ψάλλων πρὸς τὸν τῶν ὅλων Σωτῆρα Χριστὸν ὁ θεσπέσιος προφήτης ∆αβίδ· Οὐχὶ τοὺς μισοῦντάς σε, Κύριε, ἐμίσησα καὶ ἐπὶ τοῖς ἐχθροῖς σου ἐξετηκόμην; Τέλεον μίσος ἐμίσουν αὐτούς, εἰς ἐχθροὺς ἐγένοντό μοι. Ἔχει δὲ σφόδρα κατὰ τὸ εἰκὸς ὁ λόγος· ὥσπερ γάρ τις τῆς εἰς ὑμᾶς εὐνοίας ἐναργῆ ποιεῖται τὴν ἔνδειξιν τὸ ἀντιτετάχθαι φιλεῖν τοῖς οὐκ οἶδ' ὅπως ἐκ πολλῆς ἄγαν ἐμβροντησίας οὐκ ἀγαπᾶν ἑλομένοις, οὕτω τῆς εἰς Χριστὸν ἀγάπης τὸ γνήσιον ἐκφήνειεν ἂν τὸ τοῖς τὰ αὐτοῦ διαβεβληκόσιν ἀντιφέρεσθαι νεανικῶς, μονονουχὶ βοῶντάς τε καὶ λέγοντας τὸ παρὰ τῇ θεοπνεύστῳ Γραφῇ· Ζηλῶν ἐζήλωκα τῷ Κυρίῳ. Ὁποία δέ τίς ἐστιν ἡ τῶν παρ' ἐμοῦ λόγων εἰς ὑμᾶς ἀνάθεσις ἀναγκαῖον εἰπεῖν. προλ.3 Καί μοι νείματε συγγνώμην ἑλομένῳ λέγειν οὐ κατὰ βασιλέως μόνον, ἀλλ' ὑπέρ γε τῆς δόξης τοῦ Χριστοῦ τοῦ μεγάλου βασιλέως συγκατάρχοντός τε τῶν ὅλων τῷ ἰδίῳ Πατρί, ᾧπερ ἂν πρέποι καὶ μόνῳ τὸ χρῆναι λέγειν· ∆ι' ἐμοῦ βασιλεῖς βασιλεύουσι. Καὶ γάρ ἐστιν αὐτὸς ὁ τῆς δόξης Κύριος ἔν τε οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς. Ἔστι τοίνυν ἀκόλουθόν τε καὶ ἀναγκαῖον τοὺς τῶν ἱερῶν δογμάτων συνασπιστάς, ἡμᾶς δηλονότι, προκεχειρισμένους εἰς τοῦτο παρ' αὐτοῦ, τοῖς ἀδικεῖν ἐθέλουσι τὴν δόξαν αὐτοῦ τοὺς συναγορεύειν ἰσχύοντας ἀνταναστῆσαι λόγους καὶ οἵπερ ἂν γένοιντο πρὸς καλοῦ τοῖς ἐντευξομένοις, καὶ τοῖς μὲν εὐπαρακόμιστον ἔχουσι τὴν καρδίαν καὶ ἐφ' ἃ μὴ προσῆκεν ἑτοιμότατα συναρπαζομένην ἐπικούρημα χρειωδέστατον, τοῖς γε μὴν εὖ βεβηκόσι περὶ τὴν πίστιν ῥάβδος οἵα τις ἀνέχειν ἰσχύουσα πρός γε τὸ χρῆναι διαπεπῆχθαι μειζόνως καὶ ἀκράδαντον ἔχειν τῆς ὀρθῆς πίστεως τὴν παράδοσιν. Τίς οὖν ἄρα ἐστὶν ὁ τῇ τοῦ Χριστοῦ δόξῃ μεμαχημένος; Πλεῖστοι μὲν οὖν ὅσοι κατὰ καιροὺς οἱ πρός γε τοῦτο διὰ τῆς τοῦ διαβόλου σκαιότητος κατενηνεγμένοι, μάλιστα δὲ πάντων ὁ τῆς βασιλείας αὐχήμασιν ἐμπρέψας ποτὲ Ἰουλιανός, ἀγνοήσας δὲ τὸν τῆς βασιλείας καὶ τοῦ δύνασθαι κρατεῖν δοτῆρα Χριστόν. Ἦν μὲν γὰρ πρὸ τῶν τῆς βασιλείας καιρῶν τοῖς πιστεύσασιν ἐναρίθμιος, ἠξιώθη δὲ καὶ αὐτοῦ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, ἐνήσκητο δὲ καὶ βίβλοις ταῖς ἱεραῖς. προλ.4 Ἀλλ' οὐκ οἶδ' ὅπως ἄνδρες αὐτῷ μιαροί τε καὶ δεισιδαίμονες γεγονότες γνώριμοι τοὺς ὑπέρ γε τῆς ἀποστασία καθῆκαν λόγους, εἶτα σύνοπλον εἰς τοῦτο λαβόντες τὸν Σατανᾶν παρεκόμισαν εἰς τὰ Ἑλλήνων ἔθη καὶ λάτριν ἀπέφηναν δαιμονίων ἀκαθάρτων τὸν ἐν ἁγίαις ἐκκλησίαις καὶ μοναστηρίοι

ς ἐντεθραμμένον· φθείρουσι γὰρ ἤθη χρηστὰ ὁμιλίαι κακαί, καθά φησιν ὁ πάνσοφος Παῦλος. Χρῆναι δέ φημι τοὺς ἑδραῖον ἔχειν ἐθέλοντας φρόνημα καὶ τῆς ὀρθῆς πίστεως τὴν παράδοσιν καθάπερ τινὰ μαργαρίτην τηροῦντας εἰς νοῦν μηδεμίαν διδόναι παρείσδυσιν ἤγουν παρρησίας τόπον τοῖς ἐθέλουσι δεισιδαιμονεῖν· γέγραπται γάρ· Μετὰ ὁσίου ὅσιος ἔσῃ, καὶ μετὰ ἀνδρὸς ἀθῴου ἀθῷος ἔσῃ, καὶ μετὰ ἐκλεκτοῦ ἐκλεκτὸς ἔσῃ, καὶ μετὰ στρεβλοῦ διαστρέψεις. Ἔχων τοίνυν εὐφυᾶ τὴν γλῶτταν ὁ κράτιστος Ἰουλιανὸς κατέθηξεν αὐτὴν τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτῆρος Χριστοῦ· καὶ δὴ καὶ τρία συγγέγραφε βιβλία κατὰ τῶν ἁγίων εὐαγγελίων καὶ κατὰ τῆς εὐαγοῦς τῶν Χριστιανῶν θρησκείας, κατασείει δὲ δι' αὐτῶν πολλούς, καὶ ἠδίκηκεν οὐ μετρίως. Οἱ μὲν ἐλαφροί τε καὶ εὐπάροιστοι πίπτουσ

ι ῥᾳδίως εἰς τὰ αὐτοῦ καὶ γλυκὺ τοῖς δαιμονίοις γίνονται θήραμα· θορυβοῦνται δέ πως ἔσθ' ὅτε καὶ οἱ βεβηκότες ἐν πίστει· νομίζουσι γὰρ αὐτὸν τὰς ἱερὰς καὶ θείας εἰδέναι Γραφάς, ἐπείπερ ἐξ αὐτῶν τοῖς ἰδίοις λόγοις παμπόλλους ἐπισωρεύει τὰς μαρτυρίας, καίτοι μὴ εἰδὼς ἃ λέγει. προλ.5 Ἐπειδὴ δὲ πλεῖστοί τινες τῶν δεισιδαιμόνων, τοῖς τὰ Χριστοῦ φρονοῦσι περιτυγχάνοντες, ἄνω τε καὶ κάτω κατονειδίζουσι, τὰς ἐκείνου καθ' ἡμῶν προβαλλόμενοι συγγραφάς, φάσκοντες ἀπρόσβλητον αὐτὰς ἔχειν τὴν δείνωσιν, καὶ οὐδένα πώποτε τῶν παρ' ἡμῖν διδασκάλων ἢ ἀντειπεῖν ἰσχύσαι ἤγουν ἀνατρέψαι τὰ αὐτοῦ, προτρεψάντων εἰς τοῦτο πολλῶν καὶ δὴ καὶ θαρσήσας λέγοντι τῷ Θεῷ καὶ νῦν· Πορεύου, καὶ ἐγὼ ἀνοίξω τὸ στόμα σου, καθῆκα μὲν ἐμαυτὸν ἐπί γε τὸ δεῖν

κατασπάσαι μὲν ὀφρὺν ἑλληνικὴν κατὰ τῆς τοῦ Χριστοῦ δόξης ἐπαιρομένην, ἐπαμῦναι δὲ ὡς ἔνι τοῖς ἠπατημένοις καὶ πεπλανημένον ἀποφῆναι καὶ τὰς θείας οὐκ εἰδότα Γραφὰς τὸν τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτῆρος Χριστοῦ κατηγορευκότα. Ἀνατέθεικα δὲ τοὺς ὑπὲρ τούτου λόγους τῇ φιλοχρίστῳ καὶ εὐαγεστάτῃ ὑμῶν κορυφῇ, ἣν ἀεὶ φυλάττοι Θεὸς ἐν ἀκλονήτοις εὐθυμίαις κατευμεγεθοῦσαν ἐχθρῶν, καὶ πάντας ἔχουσαν ὑπὸ πόδας, καὶ εἰς παῖδας παίδων παραπέμπουσαν τὴν εὐαγῆ βασιλείαν, κατανεύοντος τοῦ Χριστοῦ, δι' οὗ καὶ μεθ' οὗ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ ἡ δόξα σὺν ἁγίῳ Πνεύματι εἰς τοὺς αἰῶνας, ἀμήν. 1.t Τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Κυρίλλου ἀρχιεπισκόπου Ἀλεξανδρείας ὑπὲρ τῆς τῶν Χριστιανῶν εὐαγοῦς θρησκείας πρὸς τὰ τοῦ ἐν ἀθέοις Ἰουλιανοῦ